شما اینجا هستید: خانهاقتصادنقد و بررسی «برنامه عملیاتی 117 پروژه‌ی­ کلیدی توسعه‌ی استان لرستان»

نقد و بررسی «برنامه عملیاتی 117 پروژه‌ی­ کلیدی توسعه‌ی استان لرستان» مطلب ویژه

دوشنبه, 27 فروردين 1397 ساعت 20:30 شناسه خبر: 3467 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 صرف نگاه دستوری و تعیین زمان‌بندی اجرای پروژه، نباید موفقیت و تکمیل پروژه­ ها را تضمینی دانست

 مصطفی شکری- دکترای اقتصاد بین‌الملل: «استان لرستان به واسطه‌ی وضعیت خاص جغرافیایی، تنوع آب و هوایی در تمامی فصول و قرار گرفتن در کریدور جاده­ای شمال به جنوب کشور، قابلیت‌های بی­شماری در حوزه‌های صنعت و معدن، کشاورزی و گردشگری دارد. اما با وجود این مزیت‌ها و برتری‌های سرزمینی متأسفانه هم‌چنان از کمبود زیرساخت‌ها رنج برده و با نداشتن زیرساخت‌های مناسب، فاقد مزیت رقابتی در حوزه‌های مختلف اقتصادی می­‌باشد.»

جملات بالا برگرفته از پیش‌گفتار کتابچه «برنامه‌ی عملیاتی پیشبرد پروژه‌­های دارای نقش کلیدی در توسعه‌ی استان لرستان» است که با تاکید سیدموسی خادمی استاندار محترم لرستان جهت تمرکز بر عملیات اجرایی 117 پروژه در بخش‌­های متفاوت کشاورزی، صنعتی و خدماتی تهیه و تنظیم شده است.

در تحلیل این عمل باید گفت که نفس این کار ارزشمند است چرا که بنا دارد با در نظر گرفتن شرایط کلی کشور و وضعیت بودجه سالانه، به‌جای کلنگ‌زنی پروژه­‌های جدید، همّت را در به اتمام رساندن این  117 پروژه‌ی حیاتی استان بگمارد. این اقدام با تعیین اعتبار مورد نیاز هر پروژه، مجری هر پروژه و تعیین برنامه زمان‌بندی پیش‌­بینی پیش‌رفت هر پروژه، شرایط مساعدی را جهت نقد و بررسی میزان موفقیت هر پروژه ایجاد می­‌کند.

اما با این حال  به نظر می­‌رسد که در بعضی از پروژه­‌ها تمام جوانب در نظر گرفته نشده است و به صرف یک نگاه دستوری و تعیین زمان‌بندی اجرای پروژه، نباید موفقیت و تکمیل پروژه­‌ها را تضمینی دانست.

به عنوان نمونه پروژه­‌هایی چون «ناحیه‌ی صنعتی شهرستان چگنی»، «ناحیه صنعتی شهرستان رومشکان» در خود این کتابچه ذکر شده است که «مصوبه‌ی قانونی» جهت اجرا ندارند. لذا این سوال مطرح می­شود پروژه­ای که اساساً مصوبه قانونی جهت اجرا ندارد، چگونه می­‌تواند جز طرح‌های کلیدی استان جهت اجرا باشد؟

 

 

                          عنوان پروژه: ناحیه صنعتی شهرستان چگنیCG103   

 

                        دستگاه اجرایـی: شرکت شهرک های صنعتی

 

 

نوع پروژه: عمرانی

شهرستان محل اجرا: چگنی

سال شروع پروژه: 1396

پیشرفت فیزیکی پروژه: صفر درصد

 

مصوبات قانونی:  دارد              ندارد

اعتبار هزینــه شـده:صفر میلیون ریال

 

 

 

اعتبار مصــوب سال 96:4318 میلیون ریال

ضرورت پروژه:

اجرای این پروژه زیرساخت لازم جهت افزایش تولید و ارزش افزوده را در شهرستان ایجاد می کند.

 

           

منبع: کتابچه‌ی برنامه عملیاتی پروژه‌های کلیدی استان لرستان

 

عنوان پروژه: ناحیه صنعتی شهرستان رومشکان CR104

دستگاه اجرایـی: شرکت شهرک های صنعتی

 

نوع پروژه: عمرانی

شهرستان محل اجرا: رومشکان

سال شروع پروژه: 1396

پیشرفت فیزیکی پروژه: صفر درصد

 

 

مصوبات قانونی:  دارد             ندارد

اعتبار هزینــه شـده: صفر میلیون ریال

 

 

 

 

اعتبار مصــوب سال 96: 25028میلیون ریال

 

ضرورت پروژه:

اجرای این پروژه زیرساخت لازم جهت افزایش تولید و ارزش افزوده را در شهرستان ایجاد می کند.

           

 منبع: کتابچه‌ی برنامه عملیاتی پروژه‌های کلیدی استان لرستان

  سد معشوره از دیگر پروژه‌­های کلیدی است که در این کتابچه، برنامه زمان‌بندی اتمام آن تا اسفند 1400 در نظر گرفته شده است. «سد معشوره» یک سد بتونی دوقوسی است که بناست در تنگ «گاوشمار» در حد واسط شهرستان­‌های نورآباد وکوهدشت احداث شود تا منافع حاصل از آن به شهرستان‌­های نورآباد، کوهدشت و چگنی و پل‌دختر برسد.

 هدف از احداث این سد، کنترل سیلاب‌ها و مدیریت سیلاب‌های رودخانه کشکان، اشتغال‌زایی، توسعه‌‌ی گردشگری و تامین آب مورد نیاز ٣۶ هزار هکتار از اراضی پایین‌دست است. این سد در دولت محمود احمدی‌نژاد کلنگ‌زنی شده که در  دولت ‌یازدهم به علت نداشتن مجوز ماده‌ی ٢١۵ و نیز نداشتن توجیهِ‌‌ اقتصادی متوقف شد که این توقف از سوی مردم استان لرستان با واکنش‌های زیادی روبه‌رو شد اما پی‌گیری رسانه‌های استان و حضور اعتراض‌آمیز مردم و در نهایت جلب توجه مقامات ارشد کشوری، به پرونده‌ای حساس تبدیل شد که نیازمند تصمیم­‌گیری عاجل بود و در پی همین امر، وزیر نیرو در دولت یازدهم با سفر به نورآباد و کوهدشت و بازدید میدانی از پروژه مشکلات آن را از نزدیک بررسی نمود.

در برنامه‌ی عملیاتی این پروژه ذکر شده است که «کمبود اعتبار» از مهم‌ترین موانع پیش‌ ­روی پروژه می‌­باشد. هم‌چنین پروژه دارای یک سری مشکلات قانونی در خصوص تخصیص آب می­‌باشد و نیاز به پیگیری از وزارت نیرو دارد.

از جمله موارد قابل توجه در برنامه‌ی عملیاتی این پروژه این است که در قسمت منابع مالی «برای اجرای این پروژه ده درصد منابع عمومي و نود درصد ساير منابع در نظر گرفته شده است.»

 

اعتبار مورد نیاز برای پیش‌برد پروژه‌ی سد معشوره (میلیون ریال)

سال

1396

1397

1398

1399

1400

ملی

50000

200000

200000

200000

200000

سایر منابع

250000

600000

600000

600000

600000

منبع: کتاب‌چه‌ی برنامه عملیاتی پروژه‌های کلیدی استان لرستان

 

برنامه‌ی زمان‌بندی پیش‌بینی پیش‌رفت فیزیکی سه ماه یک بار (درصد)

خرداد 1396(عملکرد)

شهریور1396 (عملکرد)

آذر

1396

اسفند 1396

خرداد 1397

شهریور 1397

آذر

1397

اسفند 1397

خرداد 1398

شهریور 1398

0

0

5

5

10

15

20

25

30

35

آذر

 1398

اسفند

 1398

خرداد 1399

شهریور

1399

آذر

1399

اسفند

1399

خرداد 1400

شهریور 1400

آذر

1400

اسفند 1400

40

45

51

57

63

69

76

84

93

100

منبع: کتاب‌چه‌ی برنامه عملیاتی پروژه‌های کلیدی استان لرستان

 

سوال کلیدی که در مورد این پروژه می­‌توان پرسید مربوط به میزان اعتبار تخصیص داده شده اجرای این سد است. در این برنامه عملیاتی برای سال 1397، 20 میلیارد تومان اعتبار از محل منابع دولتی و 60 میلیارد تومان از محل سایر منابع جهت پیش‌برد این پروژه پیش‌بینی شده است. اولاً محل سایر منابع، تعریف مشخص و صریحی ندارد و مشخص نیست که چگونه تأمین اعتبار خواهد شد و چه شخص یا اشخاصی (حقیقی یا حقوقی) متولی این تأمین اعتبار هستند؟ علاوه بر این در محل منابع دولتی، در تناقضی آشکار در ردیف بودجه سال 1397 که توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شده است 14 میلیارد تومان از محل مصارف دولتی برای پشیبرد این پروژه در سال 1397 اختصاص یافته است. یعنی در همین گام اول 6 میلیارد تومان کم‌تر از اعتبار پیش­‌بینی شده‌ی بخش دولتی که برای پیش‌برد 10 درصدی در سال 1397 نیاز است! و تجربه چند سال اخیر بودجه‌­بندی سالانه کشور هم نشان داده است که همواره اعتبار واقعی تخصیص داده شده پروژه‌­های عمرانی، به مراتب کم‌تر از میزان پیش‌­بینی شده در برنامه‌ی بودجه است. بنابراین حتا نباید منتظر تخصیص اعتبار 14 میلیارد تومان بخش دولتی به طور کامل بود!

 از دیگر پروژه­‌های کلیدی که در این کتابچه به آن اشاره شده است «کارخانه‌ی ذوب‌آهن رومشکان» است. در این کتابچه عملیاتی برای «شرکت آذرپاد رومشکان» ذکر شده است که بنا بر احداث کارخانه ذوب‌آهنی در شهرستان رومشکان دارد. اما ذکر نشده است که مشکل اخذ مجوز «زیست محیطی» این پروژه که قبلاً محل مناقشه برخی دستگاه­های دولتی بود، رفع شده است یا نه؟ علاوه بر این به نظر می­رسد که این پروژه به صورت تخصصی و فنی مورد ارزیابی هیئت­های کارشناسی قرار نگرفته است و ابهامات قابل توجهی در این زمینه وجود دارد.

به عنوان مثال می­‌توان در زمینه این پروژه سوالات زیر را مطرح کرد:

1-    کوهدشت و رومشکان چند سالی است که مشکل کم آبی (حتا آب شرب) دارند و با توجه به این‌که صنعت ذوب آهن «آب دوست­‌ترین» صنعت جهان است؛ آیا با احداث این کارخانه‌ی ذوب‌آهن، روند توسعه‌ی پایدار در منطقه غرب لرستان دچار مشکل نمی‌­شود؟

2-    آیا به صرف این‌که سرمایه­‌گذار خارجی در احداث این کارخانه نقش دارد، باید از پیامدهای آتی احداث این کارخانه چشم پوشید؟

3-    بر اساس تئوری­‌های توسعه‌ی منطقه‌­ای، برای مکان‌یابی احداث هر صنعتی باید به نکته‌ی زیر توجه کرد:
مکان در نظر گرفته شده یا نزدیک به منابع طبیعی مورد استفاده صنعت باشد و یا نزدیک به بازار مصرف.(مثلاً کارخانه‌ی فرآوری مس به این دلیل در کرمان قرار دارد که نزدیک معدن مس است و یا کارخانه­‌های نوشابه‌سازی به این دلیل در مرکز متمرکز شده­اند که در اطراف بازار مصرف بسیار بزرگی به نام «تهران» قرار گرفته اند.)
حال سوالی که مطرح می­‌شود این است که رومشکان به معدن «سنگ آهن» نزدیک است یا به بازار مصرف؟ اصولاً بنا بر چه دلیل یا دلایلی در مکان‌یابی صنعت ذوب‌آهن؛ رومشکان انتخاب شد؟
آیا هزینه‌ی حمل و نقل بین منابع خام اولیه و کارخانه و از کارخانه تا بازار مصرف در نظر گرفته شده است؟

4-    در سخنان مسئولین بیان شده که این کارخانه ظرفیت اشتغال‌زایی ۶۰۰  نفر را دارد. و سوال مهم‌تر این است که آیا برای شهری با ۷۰ هزار نفر جمعیت، احداث کارخانه‌ای با پیامدهای دراز مدت، آن هم صرفاً برای اشتغال‌زایی ۶۰۰  نفر، دارای توجیه اقتصادی و زیست‌محیطی است؟

 از دیگر پروژه­های کلیدی که در این کتابچه به آن پرداخته شده است پروژه احداث «پتروشیمی» کوهدشت است. نکته‌ی قابل توجهی که در این پروژه به چشم می­خورد این است که بر طبق اطلاعات ذکر شده در برنامه عملیاتی این پروژه، تا به‌حال زمین مشخصی برای اجرای این طرح در نظر گرفته نشده است و صرفاً زمینی به مساحت 80 هکتار جهت خرید به مجری پیشنهاد شده است. و دیگر این‌که طرح توجیهی این طرح هنوز به تصویب نرسیده است. هم‌چنین تسهیلات مورد نیاز این طرح هنوز وضعیت مشخصی ندارد و صرفاً با بانک صنعت و معدن مکاتبه­‌ای صورت گرفته است که نتیجه‌ی آن نیز مشخص نیست.

 و مهم‌تر از مشکلات بالا، بحث تأمین آب مورد نیاز و خوراک این پالایشگاه است که در کتابچه برنامه‌ی عملیاتی به صورت ذیل گزارش شده است:

1-    با توجه به نیاز این واحد به میزان 110 لیتر آب در ثانیه از یک طرف و عدم تامین آن از محل آب‌های زیرزمینی، می‌بایست این میزان آب از محل سد معشوره و یا رودخانه کشکان تخصیص داده شود که با توجه به راکد بودن عملیات اجرایی سد معشوره و هزینه‌ی بالای انتقال آب از رودخانه کشکان (مسیر پران پرویز) موضوع آب اکنون اولویت اول می‌باشد.

2-    عدم تخصیص خوراک گاز و اتیلن توسط وزارت نفت: میزان اتیلن مورد نیاز جهت پروژه فوق 40000 تن و گاز طبیعی 550000 تن می‌باشد که به‌رغم پیگیری‌های فراوان تاکنون نتیجه‌ای حاصل نشده است.

 

برنامه‌ی زمان‌بندی پیش‌بینی پیش‌رفت فیزیکی سه ماه یکبار (درصد)

خرداد 1396(عملکرد)

شهریور1396 (عملکرد)

آذر

1396

اسفند 1396

خرداد 1397

شهریور 1397

آذر

1397

اسفند 1397

خرداد 1398

شهریور 1398

منوط به تامین زیر ساخت ها منجمله آب و خوراک مورد نیاز می باشد.

آذر 1398

اسفند 1398

خرداد 1399

شهریور

1399

آذر

1399

اسفند

1399

خرداد 1400

شهریور 1400

آذر

1400

اسفند 1400

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منبع: کتابچه برنامه عملیاتی پروژه های کلیدی استان لرستان

 نکته قابل توجه دیگر این‌که بر طبق این برنامه عملیاتی هزینه تامین آب مورد نیاز این طرح از رودخانه کشکان با برآورد مشاور آب منطقه­‌ای  حدود 80  میلیارد تومان مي­‌باشد که رقم قابل ملاحظه­‌ای است و می­‌تواند طرح توجیهی این پروژه را با چالش مواجه ­کند.

در پایان و جمع­‌بندی نهایی، باید تهیه و تنظیم کتابچه «برنامه عملیاتی پیشبرد پروژه­های دارای نقش کلیدی در توسعه استان لرستان» را به­‌رغم وجود برخی مشکلات، اقدامی ارزشمند و قابل تقدیر ارزیابی کرد. زیرا که این برنامه عملیاتی با ارائه برنامه‌ی زمان­‌بندی پیش­بینی پیش‌رفت فیزیکی هر سه ماه یک‌بار به صورت درصدی، شرایط نقد و بررسی و میزان موفقیت پروژه‌ها را در اختیار افکار عمومی قرار می دهد. علاوه بر این با تعیین «گــروه پیگیری کننده» برای هر پروژه، متولی و نظارت در هر پروژه را به گروهی که بیش‌ترین قرابت را با پروژه‌ی مدنظر دارد، واگذار می­‌کند تا مشکلات هر پروژه‌­ای با ورود این گروه، رفع شود.

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004