چاپ کردن این صفحه

سال 98، سالی شوک‌آفرین در اقتصاد ایران! مطلب ویژه

پنج شنبه, 07 فروردين 1399 ساعت 14:59 شناسه خبر: 5009 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
دکترمصطفا شکری دکترمصطفا شکری سیمره

1- سال 1398 با «سیل» 12 فروردین آغاز شد. سیلی ویران کننده که اکثر استان‌های کشور را درگیر کرد. با وجودِ گذشت حدود 11 ماه از آن سیل مَهیب، هنوز بسیاری از ویرانی‌های آن برجا مانده‌است. سیلاب موجب از بین رفتن راه‌‌ها و پل‌های زیادی شد و راه ارتباطی شهرها و روستاهای زیادی را مسدود کرد. تخریب ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری در شهرهای که در مسیر سیل بوده اند از دیگر پیامدهای این سیل بود. بازسازی تمام این راه‌ها و پل‌ها اولاً زمان‌بر است و ثانیاً هزینه‌ی زیادی را بر دوش اقتصادِ ایران خواهد گذاشت. مثلاً 1000 مدرسه در سیلاب اخیر دچار خسارت شده‌اند و قریب 100 مدرسه نیز به‌طور کامل تخریب شده‌اند. یقیناً جبران این همه خسارت، آن‌هم با توجه به وضعیتِ فعلی بودجه، سخت است.

 

2- دومین شوک سال 98 را «بنزین» وارد کرد! بنزین در شامگاهِ پنج‌شنبه 23 آبان به صورت ناگهانی گران و سهمیه‌بندی شد. این خبر به سرعت به تیترِ یکِ خبرگزاری‌ها و شبکه‌هایِ فضایِ مجازی تبدیل شد. خبری که واکنش‌های مختلفی را در پی داشت و در روزهای بعد نیز موجبِ شکل‌گیری برخی تجمعاتِ اعتراضی شد. این اعتراضات شوک بزرگی به پیکره نحیفِ اقتصاد کشور وارد کرد. ناامنی و بی‌ثباتی، مهم‌ترین پیام این اعتراضات بود که به فعالان عرصه‌ی اقتصادی منتقل شد و موجب نوسان زیادی در شاخص‌های طلا، ارز و... شد.

3-اما یک بمب خبری دیگر در بامداد جمعه 13 دی ماه منتشر شد. سردار قاسم سلیمانی به دستورِ مستقیمِ دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا «ترور» شد! خبر کوتاه اما سنگین بود. برای چند روز، فضای تیره و تار بر سر منطقه‌ی خاورمیانه کشیده شد و هر آن انتظار جنگی ویران کننده می‌رفت. در اقدامی تلافی‌جویانه در 18 دی، پس از تشیع جنازه باشکوه شهدا در عراق و ایران، پایگاه آمریکایی عین‌الاسد در عراق توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موشک باران شد. گمانه‌زنی‌ها در مورد واکنش آمریکا، اقتصاد دنیا را در شوک چند ساعته‌ای فرو برد. چند دقیقه پس از انتشار خبر اقدام سپاه، شاخص بورس آمریکا 2 درصد سقوط کرد. بهای نفت و طلا نیز به شکل غیرمنتظره‌ای افزایش یافت. قیمت نفت تا ۷۲ دلار افزایش پیدا کرد. اما با تنش‌زدایی و اعلام موضع رسمی دولت آمریکا، از سطح تنش کاسته شد و آرامش به بازارهای اقتصادی بازگشت.

4-اما «سقوط» مشکوک یک هواپیمای اوکراینی در 18 دی ماه، شوکی دیگر به جامعه و اقتصادِ کشور وارد کرد! نکته این است که تنها چند ساعت پس از انتشار خبر موشک‌باران پایگاه‌های آمریکا توسط ایران، رسانه‌های بین‌المللی و به‌ویژه مقامات کشورهای اوکراین و کانادا، انگشت اتهام سقوط این هواپیما را به سمت ایران نشانه رفتند. اما مقامات رسمی ایران ادعاهای مطرح شده رسانه‌های بین‌المللی مبنی بر «اصابتِ موشک» را قویّاً تکذیب می‌کنند. در روز سوم، و در بین تایید و تکذیب رسانه‌ها، در عین ناباوری ستاد کل نیروهای مسلح طی بیانیه‌ای مسئولیت سقوط هواپیمای اوکراینی را بر عهده می‌گیرد و بیان می‌کند که این هواپیما مورد اصابت موشک پندافند سپاه قرار گرفته است! هم‌چنین در این بیانیه اعلام می‌شود که خطای انسانی و غیرعامدانه، عامل حادثه بوده‌است. بدون شک تبعات اقتصادی سقوط این هواپیما، به‌ویژه اطلاع‌رسانی شائبه‌انگیز مقامات رسمی برای کشور بسیار سنگین خواهد بود و موجب تضعیف سرمایه‌گذاری‌ در ایران خواهد شد. چرا که چنین حوادث تنش‌زایی موجب «نااطمینانی اقتصادی» شده و دورنمای سرمایه‌گذاری در کشور را تیره و تار می‌کند!

5-احتمالاً انتشار «ویروسِ کرونا»  آخرین کابوس سال 98 باشد! متأسفانه شیوع این بیماری علاوه بر ضربه‌ی مهلکی که به سلامت جسمانی و روانی افرادی جامعه زده است، به تار و پور اقتصادِ کشور نیز نفوذ کرده و ضربات جبران ناپذیری بر بخش‌های مختلفِ اقتصادِ ایران بویژه بخشِ خدمات وارد کرده است! 

6-اما از تبعاتِ اقتصادی ویروسِ کرونا باید به یک خبر شوک‌آفرین دیگر نیز توجه کرد: قیمتِ «نفت» به پایین‌ترین حد ممکن بعد از سال ۱۹۹۱سقوط کرد! امروز 19 اسفندماه که در حال تنظیم این نوشته هستم قیمتِ نفتِ خام برنت با سقوط 31 درصدی به بشکه‌ای 32.5 دلار کاهش یافت! این سقوطِ آزاد دو علت اصلی دارد:

 1) شیوع گسترده‌ی ویروس کرونا در چین و گسترش آن به کشورهای دیگر باعث تعطیلی و کند شدن روند تولید کالاها در سرتاسر جهان شده است و میزان تقاضای نفتِ خام را کاهش داده است.

 2) عدم توافق کشورهای صادرکننده نفت در وین و شکست توافق سه ساله روسیه و عربستان سعودی در کاهش میزان تولید نفت نیز از دلایل اصلی سقوط آزاد قیمتِ نفت است. 

 

*نوشته‌ی دکترمصطفا شکری، دکترای اقتصاد بین‌الملل

** چاپ شده در شماره‌ی 526 سیمره (1398/12/26)