شما اینجا هستید: خانهاقتصاداین کویر پر آب این‌جا چه می‌کند

این کویر پر آب این‌جا چه می‌کند مطلب ویژه

دوشنبه, 16 تیر 1399 ساعت 12:30 شناسه خبر: 5268 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
صادق سیفی صادق سیفی سیمره

صادق سیفی/ سیمره: هرچند به قولی «ننوشتن عذابی دارد خیلی بیش‌تر از ناتوانی در نوشتن» اما در ماه‌های اخیر فرصتی دست داد برای روی‌آوری به خواندن، بیش از نوشتن؛ با اولویت تولیدهای فکری مرتبط با استان لرستان و در همین مسیر امکانی فراهم آمد برای مرور دوباره‌ی کتاب پربار «گنجینه‌ی آب لرستان» که گنجینه‌ای است رنگین کمانی از وجه‌های مختلف.

 

کتاب سراسر غرق در آب است و آب و آب؛ در سرزمینی که حیطه حیطه‌ی آن از تشنگی له‌له می‌زند در کنار آشوبه‌ای از سیلاب‌های ویرانگر! و بوی این سوختن در آب همه‌جا پیچیده است؛ از نرخ‌های بالای بیکاری، مهاجرت‌های ناگزیر سرمایه‌های انسانی و مالی، تعطیلی واحدهای بزرگ، پروژه‌های ناتمام و... اخیرا هم بالاترین شاخص فلاکت در بین استان‌های کشور !

«گنجینه‌ی آب لرستان» به شایستگی، همه‌ی عامل‌های طبیعی، مصنوعی و انسانی مرتبط با آب را در برهه‌های مختلف زمانی و در مکان‌های مختلف منطقه‌ به تصویر می‌کشد و از تلاش‌‌ها و خلاقیت‌های مردمانی سخن می‌گوید که برای بهره‌برداری بهینه از آب و افزایش کارایی محیط، به نمایش‌های حیرت‌آور دست زده‌اند هرچند به قول «مور»: نه به قصد چیرگی بر طبیعت بلکه به کمک محاسبات و فن‌آوری‌های روز خود، برای بخشیدن حیاتی دیگر به طبیعت و غنی‌تر کردن آن!

کتاب تو را به منشوری از اندیشگی فرامی‌خواند با رنگ‌ها و سویه‌های گوناگون:

نخست توانایی عالمانه‌ی پدیدآورندگان آن، در آن‌چه خلق کرده‌اند به گونه‌ای که در پس واژه‌واژه، سطر سطر و برگ برگ این گنجینه، نه تنها عرق ریزان جسم بلکه به تعبیر « ویلیام فالگنر»: عرق‌ریزان روح آن‌ها نیز به روشنی نمود دارد. 

نگاه غالب کتاب، بر نمودن توانایی‌های مردمی است که در گذر زمان، برای بهره‌گیری از طبیعت به عنوان بهره‌بردارانی هم سو و دوست، بر بستر آن زیسته‌اند و ... حال، این پرسش که آن‌ها با آب، یعنی کلیدواژه زیست خود چه کرده‌بودند و امروز ما و مسئولانمان با این زر ناب و در فضایی فراخ‌تر، با دیگر منبع‌های گاه کم‌مانندمان نیز چه می‌کنیم!؟ با خاک، جنگل و مرتع، توپوگرافی، هوا، با مردم این دیار، با میراث فرهنگی و گردشگری، با موقعیت ممتاز جغرافیایی‌مان در سرزمین ملی ... ما و دستگاه‌های مسئول چه برخوردی داشته‌ایم!؟

در همین حیطه‌ی آب، گره‌گشایی از کار فروبسته‌ی سدهای معشوره، رودبار، بختیاری و مخمل‌کوه و... به دستان گره‌گشای کدام نهاد و سازمان سپرده شده‌است!؟ چرا از 9 میلیارد متر مکعب آب استان و 4 میلیارد مکعب آب ورودی به آن، فقط اجازه‌ی برداشت نیم‌میلیارد مترمکعب به لرستان داده‌ شده‌است! هم‌سو با بحث، نماینده‌ی کوهدشت و رومشکان در جریان سیل گذشته اظهار داشته‌اند:  اگر سد معشوره احداث می‌شد، یک میلیارد و دویست متر مکعب آب جمع‌آوری می‌شد و بخش شاهیوند آن‌قدر صدمه نمی‌دید.

هم‌چنین میرزایی مدیرعامل پیشین آب منطقه‌ای لرستان می‌گوید:  اگر سیلابی با دوره‌ی بازگشت 200 ساله در خرم‌آباد رخ دهد تلفات جانی و مالی زیادی به بار می‌آورد. به نظر وی، احداث سدهای مخزنی و تاخیری مخمل‌کوه و تنگه‌ی شبیخون در بالادست که مطالعه‌ی آن‌ها نیز انجام شده از راهکارهای حل مشکل سیلاب در خرم‌آباد است(همشهری- 12 اسفند 97)

از سویی، محمد هنربخش مجری طرح سد بختیاری می‌گوید: این سد می‌تواند 60درصد روان‌آب‌ها و 50درصد رسوب منتهی به سد دز را مهار کند. ( اطلاعات- 25 فروردین 98)

اینک باید پرسید با این همه حرف و حدیث،  سدهای یاد شده در کدام مرحله‌ی اجرایی هستند، قرار است توسعه‌ی بخش آب در استان بر کدام مدار بچرخد هم‌چنین توسعه‌ی دیگر بخش‌ها تابع کدام مکانیزم برنامه‌ریزی، بودجه‌ریزی و اجراست و برای استان در تقسیم کار ملی چه نقشی پیش‌بینی شده‌است!؟ و این همه در حالی است که بی‌توجهی به این منطقه، مختص به بخش آب نیست و سایر بخش‌ها نیز درگیر چنین مصیبتی هستند که نمونه‌های زیر از بسیار، اندکی است:

-رییس پیشین سازمان برنامه‌ و بودجه در مراسم تودیع خود می‌گوید: در حالی که سالانه متوسط سرانه هر نفر در کشور 13 میلیون تومان است این سرانه در لرستان 8 میلیون تومان یعنی 60درصد متوسط کشوری است و به تبع این وضع، پس‌انداز مردم نزد بانک‌ها هم اندک و بنیه‌ی آن‌ها برای سرمایه‌گذاری ضعیف است. وی می‌افزاید: در سال 97 مبلغ 209 میلیارد تومان اعتبار در اختیار رییس سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور قرار گرفته که مقرر شده فقط مبلغ 5 میلیارد آن را به لرستان که  قلب حوزه‌ی جنگلی زاگرس و حوزه‌ی آبریز دز و کرخه است بدهند آن هم به شرط این‌که استان نیز مبلغ 10 میلیارد سهم خود را تامین کند!؟ (کیهان ویژه -2 مهر 98)

و ... با وصف این، چنین نگاه‌هایی تبعیض‌ساز، به برهه‌هایی خاص منحصر نیست؛ تاریخ توسعه‌ی این خطه، پر از چنین کارکردهایی است به چند نمونه توجه کنیم:  

موسوی نماینده‌ی الیگودرز در جلسه‌‌ای با حضور رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌گوید: اکثر قریب به اتفاق مردم لرستان روز به روز فقیرتر می‌شوند... ثروت ملی کشور به تاراج رفته، بعضی‌ها با دلار 7 تومانی کارخانه‌ ساختند و حالا آن دلار بیش از 800 تومان شده‌است. در چنین شرایطی باید برای لرستان چاره‌‌ی اساسی اندیشیده شود(صدای ملت 19 شهریور 83) و این وضعیت همان هزینه‌ی فرصت است که سعدی در تشریح آن می‌گوید:« ای برادر! حرم در پیش است و حرامی در پس؛ اگر رفتی بردی و اگر خفتی مردی!»

-معاون اجتماعی بهزیستی کشور می‌گوید: به دلیل عدم ایجاد فرصت‌های شغلی، حجم عظیمی از کودکان خیابانی تهران را اهالی لرستان تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها خرم‌آبادی هستند. وی می‌افزاید: در بازدید از سیستان و بلوچستان مشاهده شد که بسیاری از خانواده‌های لرستانی به خاطر درآمد، در شرایط ناگواری مثل خوابیدن روی کارتن و در فضای غیرانسانی، ماه‌ها به سر می‌برند که یادآور کلکته و بمبئی است( جمهوری اسلامی- 26 اردی‌بهشت 80)

-مدیرکل بهزیستی استان لرستان اظهار می‌دارد: لرستان از لحاظ بیکاری، فقر و تغییرات حاد ساختار اجتماعی به گونه‌ای است که این استان از جهت کودکان خیابانی، اعتیاد و دختران فراری پشت سر تهران 15 میلیون نفری قرار دارد و این استان وارد منطقه‌ی قرمز شده‌است(صدای ملت-27 فروردن 83)

-دوازده سال پیش از داستان گورخواب‌ها و اجاره پشت بام در تهران، صدای ملت با تهیه‌ی گزارشی خبر می‌دهد که: یک خانوار 6 نفره خرم‌آبادی مدتی است به علت عدم توانایی مالی در تامین هزینه‌ی زندگی به یک غار واقع در دامنه‌ی سفید کوه خرم‌آباد مهاجرت کرده‌اند.

رسول پاک‌دل مسئول موسسه خیریه باب‌الحوائج می‌گوید: تعدادی مواد غذایی از جمله برنج و گوشت به آنان تحویل دادیم ولی متاسفانه چراغ و وسایل دیگر برای پخت مواد غذایی در اختیار ندارند...(صدای ملت 25 آبان 87)

و... نمونه‌های بسیار دیگر که در حد این نوشتار نیست.

با وجود چنین تصویرهایی هولناک،  ببینیم دستگاه‌های مسئول پس از آن چه کرده‌اند!؟ بر پایه‌ی اعلام معاون فقرزدایی وزارت رفاه در سال 85، 14 استان محروم کشور در برنامه‌ی فقرزدایی قرار گرفتند که عبارت بودند از : سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی و جنوبی، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، ایلام، کرمان، کردستان، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، اردبیل، آذربایجان غربی، کرمانشاه و خوزستان و می‌بینید که چه ترازوی دقیقی داشته‌اند عزیزان محرومیت‌شناس!؟ شاید با این گروه‌بندی حیرت‌آور باید به «برتولد برشت» حق داد که بگوید: در [اینان] کسی هست که به او امیدی نمی‌توان بست. 

و با شاعر هم‌صدا شد و گفت: ای گل سرخ خوش‌رنگ که کرم‌های بی‌خرد و بی‌احساس تو را بیمار کرده‌اند و... ای همه گل‌های از سرما، کبود!

سخن را به مسیر اولیه بازگردانیم، با شادباش به فرهیختگان گران‌قدر: عطا حسن‌پور و رضا میرزایی که برای خلق اثر ماندگار گنجینه‌ی آب لرستان و غنا بخشیدن به منبع‌های معتبر توسعه‌ی استان از همتی کارساز بهره‌برده‌اند و تقدیم این شعر « پابلو نرودا» به این عزیزان که:

چگونه به میخک‌ها بگویم که برای عطرشان سپاس‌گزارم؟ 

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004