شما اینجا هستید: خانهجامعهحقوق شهروندی در لرستان

حقوق شهروندی در لرستان مطلب ویژه

چهارشنبه, 13 اسفند 1393 ساعت 08:09 شناسه خبر: 1202 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 فرهاد طهماسبي*: شهروندی (Citizenship) یکی ازمهم‌ترین ایده‌های اجتماعی- سیاسی زمان ما محسوب می‌گردد. ایده‌ای که در قالب سرزمین و فضاهای جغرافیایی معین از یک‌سو به امتیازات دولت و حقوق افراد و از سویی دیگر به مناسبات و فرآیندهای تاریخی مربوط می‌شود. با این‌که شهروندی اعتبار فرد را در جامعه مشخص می‌کند، اما به‌طور هم‌زمان بر بسترهای اجتماعی که فرد در آن‌ها زندگی می‌نماید نیز تأکید دارد یعنی شهروندی پیوندهای میان فرد و جامعه را در قالب حقوق، تعهدات و مسئولیت‌های مختلف منعکس می‌سازد و چارچوبی برای تعامل میان افراد، گروه‌ها و نهادها ارائه می‌کنند. برای بهتر درک‌کردن مفهوم شهروندی رجوع به برخی تعاریف ضروری به نظرمی‌رسد.

ارسطو بر پایه‌ي سرگذشت دولت‌شهرهای یونان معتقد است که «شهروند کسی است که به‌طور دايم در اجرای عدالت و حفظ دولت سهیم می‌شود. یعنی حقی که دارای دو وجه ممیزه است: حق احراز مناصب و حق دادرسی .» (ارسطو1375به نقل از مارتانوسبام ) بنابراین شهروندان می‌توانند به‌طور چرخشی و نوبتی در حکم راندن و اطاعت‌کردن سهیم باشند. (1994:11 وHeater &  oliver) .تی.اچ مارشال سه مؤلفه برای شهروندی در نظر می‌گیرد: حقوق مدنی دربردارنده‌ی آزادی‌های فردی، از قبیل: آزادی شخصی، آزادی‌های بیان، اندیشه، مذهب، حق مالکیت، حق انعقاد قرارداد و عدالت. حقوق سیاسی دربردارنده‌ی حق مشارکت سیاسی و حق عضویت در هیئت حاکمه و حقوق اجتماعی، برخورداری از استانداردهای مناسب زندگی، مثل: بهداشت و درمان، مسکن، شغل و درآمد است. در قبال این حقوق، وظایفی چون پرداخت مالیات، خدمت نظام وظیفه نیز برای شهروندان ایجاد می‌شود. (1964 ، Marshal) شهروندی از دید برایان ترنروپیترهامیلتون به معنای « مجموعه حقوق یا وظایف معرف عضویت سیاسی – اجتماعی است و نتیجه‌ی آن چیزی است که منافع جمعی را به گروه‌های اجتماعی، خانواده و افراد تخصیص می‌دهد.» ( 1994 وTurner & Hamilton ) موریس جانوویتز با مروری تاریخی بر مسئله سه‌گونه تعریف را از هم متمایز می‌سازد: « 1-شهروندی به‌صورت یک واژه‌ی توصیفی، تجربی و عینی شامل مجموعه تعهدات و حقوق مشخص واگذارشده به افراد شایسته در یک دولت خاص مثل دولت‌شهرهای دوران باستان و دولت- ملت Nation –state  در دوره‌ی معاصر2-شهروندی به صورت یک قضاوت اخلاقی دربرگیرنده‌ی مجموعه اخلاق و خصایل فردی به‌عنوان یک شهروند واقعی و خوب 3-شهروندی به‌صورت یک واژه‌ی تحلیلی مشتمل بر حمایت دولت از اعضای خود، ایجاد فرصت‌هایی از طرف دولت برای اعضا در زمینه‌ی مشارکت سیاسی و ترکیبی از هر دو مورد ایجاد فرصت‌ها و حمایت دولت »(1980:48؛ janowitz)  بنیاد اصلی تمام تعاریف پذیرش حقوق و وظایف قانونی و سیاسی برای برقراری نظم اجتماعی است. موریس جانویتز سه‌گونه تعریف را در خصوص شهروندی مورد تاکید قرار می‌دهد:
1-تعاریف توصیفی و تجربی (حقوق و تکالیف) 2-قضاوت اخلاقی (مجموعه اخلاق و خصایص فردی) 3-تعاریف تحلیلی(ایجاد فرصت و حمایت دولت).
(76 :1980Jariowitz)
شهروندی و مباحث پیرامون آن از موضوعات محوری در توسعه‌ی بسیاری از کشورها بوده است و« کارکرد اصلی آن اداره‌ی جامعه مطابق با اصول رعایت حقوق دیگران و تعهد نسبت به انجام امور در حفظ نهادهایی بوده که این حقوق را برقرار و زنده نگه می‌دارند »(167: 2000 وFaulks  ) بنابراین مسئله‌ی شهروندی نه صرفاً برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های عملی و سیاسی جهت برخورداری از امکانات و خدمات رفاهی، بلکه از بعد نظری به منظور دست‌یابی به اهداف مختلف چون هم‌بستگی اجتماعی و توسعه در نظر گرفته می‌شود. این مفهوم به پویایی‌های اصلی هر جامعه‌ی سازمان‌یافته‌ی سیاسی مربوط می‌شود و ماهیت و دامنه‌ی آن تا حد زیادی از کشوری دیگر متفاوت است و بایستی در بستر همان جامعه درک و تحلیل شود.
جوامع در حال گذار در فرآیند توسعه با مشکلاتی به مراتب بیش‌تر و پیچیده‌تر از جوامع توسعه‌یافته روبه‌رو هستند. در این جوامع از یک طرف باید موانع برداشته شوند و از طرف دیگر زمینه‌ها و نهادهای جایگزین به‌وجود آیند. در چنین شرایطی نقش و میزان مشارکت تمام ارکان جامعه افزایش می‌یابد. برای مشارکت واقعی مردم در عرصه‌های مختلف جامعه و دخالت در سرنوشت خود آگاهی از حقوق و مسئولیت‌ها مهم است که این آگاهی و عمل به آن تنها در سایه‌ی تحقق « شهروندی» امکان‌پذیر می‌گردد، زیرا شهروندی هسته‌ی اصلی و محوری  مشارکت واقعی مردم و انسجام اجتماعی است و توسعه‌ی انسانی موکول به شناخت این پدیده، نحوه‌ی نگرش نسبت به آن و نهادمندشدن آن در جامعه است.
"لوئیس ورث" در کتاب شهرنشینی، به‌عنوان شیوه‌ای در زندگی، و "هانری پیرن"، در اثر برجسته‌اش به‌نام شهر در قرون وسطی و نیز بزرگانی چون: «زیمل، سوروکین، زیرمان، پارک و گیدنز» در آثار خود مباحث مهمی مطرح نموده‌اند. در آثار برخی چون «گیدنز» تفاوتی بین شهرنشینی و شهروندی دیده نمی‌شود. وجه مشترک تعاریف ارائه‌شده‌ی آن‌ها در مورد شهروند و شهرنشینی، سکونت‌گزیدن در شهر می‌باشد. در زمینه‌ی شهروندی، بین جامعه‌شناسان کلاسیک(قدیم) و معاصر تفاوت‌هایی وجود دارد. جامعه‌شناسان اولیه غالباً بین شهرنشینی و شهروندی تفاوتی قایل نشده‌اند؛ اما معاصرین از شهروند به‌عنوان انسان مدنی یادکرده‌اند که توانسته ضوابط و ملاک‌های یک شهروند را به‌طور کامل در خود نهادینه کرده و به همه‌ی وظایف و اختیاراتی را که یک شهروند باید داشته باشدآگاه و خود را ملزم به رعایت آن‌ها می‌داند. آن‌ها شهروندی را منحصر به سکونت‌داشتن در شهر نمی‌دانند. آن‌ها معتقدند یک شهروند انسانی است مدنی که ممکن است در شهر زندگی نکند، اما خصوصیات و تمایلات یک شهروند را داشته باشد. حتا ممکن است این شخص بدون سکونت در کشوری شهروند آن محسوب شود. چراکه ملاک‌ها و معیارهایی را که برای یک شهروند(citizen) در آن کشور لحاظ نموده‌اند رعایت نماید. قابل توجه می‌باشد در جامعه‌شناسی سیاسی، واژه‌ی شهروند (citizen) در برابر اصطلاح بیگانه آمده است. یعنی بیگانگان، شهروند محسوب نمی‌شوند. (پیرهادی، 1385)
حضرت علی(ع) فرمودند:
برخیزید و دامن همت به کمر زنید، بکوشید و بجوشید، غوغای زندگی برپادارید و تا زنده‌اید، زندگی کنید و مانند زنده‌به‌گوران خود را در کنج عزلت دفن نکنید. (نهج‌البلاغه)
«دیل کارنگی» در کتاب آیین زندگی چنین می‌گوید:
برای زندگی فکر کنید ولی غصه نخورید.
«لوفور» می‌گوید: آرمان شهر را تنها در وجود خودمان، در رابط و زندگی مشترک و جمعی‌مان می‌توانیم جست‌وجو کنیم. سرنوشت بشر نه در ستارگان و نه در میان روستاها، بلکه در شهر تعیین خواهد شد. (لوفور)
اگر بپذیریم که شهرنشینی عبارت است از هنر زیستن انسان‌ها در کنار هم، پس شهر سالم متشکل از انسان‌هایی سالم، با ایده‌های گوناگون اما سالم؛ که در محیط زیستی مطلوب، در کنار یک‌دیگر و با تشریک‌مساعی شهرسازان، مسئولان و مدیران شهری در ایجاد محیطی بهتر تلاش می‌کنند.
جامعه‌ی ایران به لحاظ تاریخی یکی از اولین کشورهایی است که در قاره‌ی آسیا پس از دوره‌ی مشروطیت به قانون اساسی و نهادینه‌شدن ساختارسیاسی دست یافته است ولی هنوز با اتکا به شیوه‌های سنتی نتوانسته پاسخ‌گوی نیازها و توقعات جدید به‌ویژه در بعد مشارکت باشد. در این فضای ملی با دو رویداد مهم نیز روبه‌روست از یک‌سوجمعیت شهری رو‌به افزایش است که درصد بالایی از آن‌ها را جوانان تشکیل می‌دهند که خواسته‌های ویژه دارند و از سویی دیگر در درون فضای شهری این جمعیت ناهمگن با مشکلات عدیده‌ای در ابعاد گوناگون مواجهند که برای حل و رفع آن‌ها برخورداری از حقوق، انجام وظایف و رفتارهای مناسب توأم با وفاداری و مسئولیت ضرورت می‌یابد.
به‌منظور پی‌ریزی مطمئن حقوق و مسئولیت‌های افراد و نهادها به‌ویژه دولت در شهرهای ایران که استان لرستان جایگاه ویژه‌ای را به لحاظ موقعیت‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی به خود اختصاص می‌دهد. شناخت علمی شهروندی، میزان آگاهی و نحوه‌ی نگرش نسبت به آن و راه‌های آموزش شهروندی برای تحقق این امر بسیار مهم و دارای اهمیت فراوانی است.
در این مقاله شهروندی شامل هرسه نوع تعریف است.
« شهروندی عبارت است از تکالیف و حقوقی که هر فرد در جامعه از آن برخوردار بوده و موظف به رعایت آن حقوق و تکالیف است»
تکالیف فرد شامل پرداخت به موقع عوارض قانونی زندگی، رعایت حقوق دیگران و مشارکت و یاری در اجرای طرح‌های اجتماعی، فرهنگی و عمرانی مدیریت شهری است. حقوق فرد شامل برخورداری از محیطی پاکیزه، آرام و خالی از هرگونه مسئله‌ی آزاددهنده برای زندگی شهری است. چگونه می‌توان مردم لرستان را با حقوق و تکالیف مندرج در مفهوم شهروندی آشنا ساخت.
به عبارت دیگر از چه شیوه‌هایی برای آموزش شهروندی به مردم لرستان بهره گرفت:
1-آموزش‌های رسمی
2-آموزش‌های رسانه‌ای
3- آموزش‌های کارگاهی
 4- آموزش‌های چهره‌به‌چهره.
و کدام یک از شیوه‌های آموزش را شهرداری خرم‌آباد باید برای نهادینه‌شدن شهروندی در میان ساکنان لرستان اجرا کند تا بتواند مشارکت هرچه بیش‌تر مردم را در اجرای برنامه‌های خود موجب شود؟
مفهوم شهروندی در جوامع مختلف و در ادوار زمانی متفاوت دست‌خوش تغییراتی شده است. در اغلب این تعاریف، جنبه‌های حقوقی شهروندی مورد تأکید قرارگرفته است. با این همه‌، تجربه‌ی شهروندی تنها به پایگاه حقوقی فرد بستگی ندارد، بلکه به روابط بین افراد و گروه‌های اجتماعی نیز متکی است. هر فرد یا گروهی ممکن است، فشارها و محدودیت‌ها نیز به نوبه‌ی خود بر هویت افراد و گروه‌ها و احساس تعلق و وابستگی آن‌ها به نظام اجتماعی تأثیر می‌گذرد. بدین ترتیب، شرایطی که شهروندان خرم‌آبادی به لحاظ حقوقی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی از آن برخوردار است، می‌تواند زمینه‌ساز احساس مشترک میان اعضای جامعه به‌عنوان شهروند شود و یا آن که به جدایی و کنارماندن آن‌ها بینجامد.
« برابری نزد قانون» از جمله حقوق اساسی شهروند خرم‌آباد محسوب می‌شود. از دیگرحقوق شهروندان خرم‌آباد می‌توان به رأی و مشارکت سیاسی آن‌ها اشاره کرد. براساس عوامل و زمینه‌‌ایی هم‌چون: مذهب، قومیت، طبقه‌ی اجتماعی و جنسیت، شهروندان خرم‌آبادی کشور، از هویت‌های متفاوت و گاه منطبق با یک‌دیگر برخوردارند.
با این حال تنها هویتی که شهروندان یک نظام سیاسی ، قطع نظر از تفاوت‌های خود، به‌طور یک‌سان از آن برخوردارند «هویت مدنی» است. هویت مدنی که همه‌ی شهروندان به‌طور یک‌سان از آن برخوردارند، براساس تعهدی است که افراد جامعه آزادانه به برخی اصول مدنی و ارزش‌های مردم‌سالاری سپرده‌اند. در شهر خرم‌آباد که تنوع زیادی در هویت‌های دینی، نژادی و قومی به چشم می‌خورد، هویت مشترک و فراگیر مدنی محور و اساس پیوندی است که شهروندان خرم‌آبادی را به یک‌دیگر پیوند می‌دهد. 
اهمیت شهروندی در لرستان
شهروندی  در لرستان، بین افراد و اجتماع سیاسی که تابعیت آن را دارند، پیوند حقوقی و اجتماعی ایجاد می‌کند. مسئولیت شهروندان نیز دربرگیرنده‌ی مسئولیت‌ها و وظایف بسیار مهمی است که باید برآورده گردند. وظایفی هم‌چون پرداخت مالیات، خدمات نظام وظیفه( اجباری واحتیاط ) پیروی از قانون رسمی کشور، نشان‌دادن تعهد و وفاداری به ارزش‌ها و آرمان‌های اجتماع وسیاسی، مشارکت برای بهترساختن کیفیت زندگی و آرایه‌ی انتقادات سازنده نسب به شرایط زندگی سیاسی و مدنی را می‌توان از جمله وظایف شهروند لر و مسئول دانست. در کشورهای غربی، مسئولیت‌شناسی و برطرف‌کردن تناقضاتی که بر سر ایده‌آل‌های تأمین برابری حقوق شهروندان وجود دارد مثل نادیده‌گرفتن حقوق بعضی افراد یا گروه‌ها برای مشارکت در حکومت، نیز بر عهده‌ي شهروندان است.
اگر حقوق شهروندان لرستان تأمین شود، در قابل باید مسئولیت‌هایی را نیز بپذیرند. برای مثال، شهروندان شهر باید به حقوق دیگران احترام بگذارند، در مقابل کسانی قصد سوء‌استفاده از حقوق آن‌ها و حقوق دیگران را دارند، بایستی از حقوق خود برای تقویت یک مردم‌سالاری استفاده کنند. مادام که شهروندان لرستانی از حقوق مثل رأی‌دهی، اظهار نظر در مسایل عمومی جامعه و مشارکت در رسانه‌های داوطلبانه نکنند، سهمی در زندگی سیاسی و مدنی نخواهدداشت.
آموزش شهروندی و نحوه‌ی ایجاد انگیزش در میان افراد برای پذیرش نقش شهروند و توجه به منافع جمعی، وظیفه‌ای دشوار به‌خصوص برای مربیان است. شهروندی در سطوح متنوعی عمل مي‌کند. یکی از چالش‌های رودرروی مربیان این است که شهروندی یا هویت خرم‌آبادی در مقابل با هویت محلی، منطقه‌ای یاقومی آن‌ها نیست، بلکه مکمل آن است.
آموزش شهروندی را باید دربرگیرنده‌ی آموزش دانش، مهارت‌ها و ارزش‌هایی دانست که با ماهیت و شیوه‌های اداره‌ی یک نظام مردم‌سالاری مشارکتی هم‌خوانی و ارتباط دارد. آموزش شهروندی عملاً به‌عنوان وسیله‌ای برای پرورش احساس تعلق به جامعه و داشتن هدفی در زندگی برای جوانان این قوم مورد استفاده قرار خواهد گرفت. برنامه‌های آموزش شهروندی باید هم اصلی خود را بر درگیرکردن افراد و فعالیت‌های مربوط به حوزه‌ي زندگی خود قرار دهند.
تحولات جهانی معاصر، منجر به پذیرش مفاهیم و کارکردهای حقوق شهروندی توسط دولت‌ها در سراسر دنیا شده است. این تکلیف که در کنوانسیون‌های مختلف مورد اشاره قرارگرفته، فقط به معنی عدم ممانعت از اعمال حقوق شهروندی به وسیله‌ي صاحبان آن حقوق نیست؛ بلکه دولت باید به‌طور جدي در زمینه‌ي حمایت و ترویج حقوق شهروندی مداخله نماید. وضعیت جدید ناشی از تحولات منحصراً دولت‌ها را ملتزم نساخته است: شهروندان و در سطح محدودتر، هم‌محلی‌ها وظایف دقیق و ظریف‌تری در ترویج حقوق شهروندی دارند و باید تمام توان خویش را برای رسیدن به حد اعلای حقوق شهروندی که نیل به توسعه‌ای پایدار در این زمینه است، به‌کارگیرند.
اکثر کشورها قوانین راجع به شهروندی، به مفهوم خاص آن، تصویب کرده‌اند که حقوق و تکالیف دولت و مردم را به‌طور دقیق مشخص می‌سازد(لاتوری، 1998: 83) لذا در سطح ملی تصویب قوانین و مقررات مناسب و کارشناسانه بهترین راه برای ترویج حقوق شهروند است.
از جمله قوانین مذکور در کشورمان می‌توان به قوانین و مقررات ناظر به نحوه‌ي ساخت‌وساز در شهرها، لایحه‌ي قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 3/3/1359 مقررات مربوط به پاكیزه نگه‌داشتن محیط زیست اشاره نمود.
در سطح محله‌ای در حقیقت، آموزش و ترویج حقوق شهروندی وضعیت اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ساکنین محله بستگی دارد. بنابراین تعریف و اجرای طرح‌های «آموزش و ترویج حقوق شهروندی در سطح محله‌ها» با استفاده از وسایل دیداری و شنیداری و حداکثر استفاده از افراد علاقه‌مند در هر محله بسیار مفید خواهد بود در این زمینه باید بر مشارکت مستقیم نهادهای مردمی، تشویق اهالی محله به مشارکت فعال در فعالیت‌های مهم‌محله‌ای و شهری و همکاری و ارائه‌ي نظر در طراحی و اجرای برنامه‌های شهری اعم از فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی تأکیدگردد.
در محله‌هایی که اهالی آن از نظر وضعیت مالی یا میزان آگاهی از حقوق شهروندی و مسائل مربوط به اداره‌ي امور شهری و در سطح پايينی قرار دارند، باید با بهره‌گیری از نیروهای «افتخاری» و در صورت امکان تخصیص بودجه‌ي خاص برای آموزش و ترویج حقوق شهروندی گام‌های اولیه و مؤثر برداشته شود.(السان، 1382)
بررسی نقش رسانه‌ها در آموزش مهارت‌های شهروندی و رفتارهای مدنی:
هنگامی که از آموزش رسانه‌ای سخن به میان می‌آید عموماً کاربرد آن در مدارس و آموزش‌های راه دور تداعی شده و مورد توجه قرار می‌گیرد. در حالی‌که رسانه‌ها به‌ویژه رادیو و تلویزیون، ظرفیت‌ها و توانایی‌های بسیار گسترده‌تری برای آموزش در تمام سطوح و حوزه‌ها دارند و کارکرد آموزشی آن‌ها تمام اشکال و مواد رسانه‌ای را دربرمی‌گیرد.
از این‌رو نقشی که رسانه‌های گروهی در شکل‌دهی به هنجارها، ارزش‌ها، نگرش‌ها و رفتارها ایفا می‌کنند، نوعی آموزش تلقی می‌شود که بسیار فراتر از آموزش‌های رسمی است و کل گسترده‌ی مخاطبان رسانه‌ها را شامل می‌شود. مخاطبان آموزش‌های رسانه‌ای مستقیم عموماً کسانی هستندکه به‌صورت تعمدی برای کسب اطلاعات از رسانه‌ها استفاده می‌کنند اما هنگامی که از آموزش‌های غیرمستقیم یا پنهان سخن می‌گوییم، مخاطبان گاه به‌صورت منفعل و ناخودآگاه در معرض اطلاعات رسانه‌ای قرار می‌گیرند و برای انجام رفتارهای خاص و کسب مهارت‌ها، هنجارها و ارزش‌های ویژه‌ي آموزش می‌بینند. یکی از حوزه‌هایی که در جهان امروزه به‌شدت تحت تأثیر درون‌شدها و اطلاعات رسانه‌ای قرار دارد رفتارهای مدنی، مهارت‌های شهروندی و مشارکت‌های اجتماعی است.
پژوهشگران بسیاری نقش‌های مثبت و منفی رسانه‌ها می‌توانند با ارائه‌ي الگوهای رفتاری، چهارچوب‌های  مرجع و اطلاعات مطلوب، به افزایش مهارت‌های شهروندی و شکل‌گیری رفتارهای مدنی کمک کنند. این مسئله به‌خصوص در مورد رسانه‌های جدیدتر مانند اینترنت و تلویزیون‌های تعاملی، مورد تأکید قرار گرفته است. اما در مقابل، برخی دیگر با اشاره به تسلط سرمایه‌داری بر رسانه‌ها و بهره‌گیری قدرت‌های سلطه‌جو از آن‌ها برای نیل به اهداف و اغراض ویژه، نقش رسانه‌ها را مورد انتقاد قرار داده‌اند. از نظر آنان تسلط ارزش‌های تجاری و سیاسی موجب شده است که رسانه‌ها با تحریف ارزش‌های اجتماعی مانند مردم‌سالاری و مشارکت‌های اجتماعی و با ارائه‌ي اطلاعات یک‌سویه و تک‌بعدی، جهت‌دهی به نگرش‌های مخاطبان را بر مبنای علایق گردانندگان خود دنبال کنند.
با این حال ظرفیت و توانایی رسانه‌ها در این گستره غیرقابل انکار است. از این‌رو آن‌چه مهم است افزایش تأثیرات مثبت و کاهش آثار و پیامدهای منفی درون‌شدن‌های رسانه‌ای است. پژوهشگران مفهوم سوداي رسانه‌ای را برای نیل به این هدف پیشنهاد کرده‌اند.
بر این مبنا، مخطبان به مهارت‌هایی دست می‌یابند که از طریق آن‌ها می‌توانند با رویکردی انتقادی به درون‌شدها و اطلاعات رسانه‌ای و با کشف اغراض، اهداف، سازوکارها و محرک‌های مورداستفاده‌ي رسانه‌ها، آثار مثبت را جذب کرده و از آثار منفی اجتناب کنند.
براساس یافته‌ها پیشنهادهاي زير ارائه می‌شود:
1- اجرای برنامه‌های آموزشی عمومی به‌صورت چهره‌به‌چهره و رسانه‌ای برای آشناسازی هرچه بیش‌تر شهروندان با حقوق و وظایف شهروندی توسط شهرداری‌ها.
2- اجرای برنامه‌های آموزشی متناسب با قشربندی اجمتاعی شهروندان و نیازهای آموزشی آنان به‌عنوان مثال برای محلات و مناطق مسکونی آموزش‌های چهره‌به‌چهره و رسانه‌ای از اهمیت بیش‌تری برخوردار است و برای افراد با تحصیلات بالا آموزش‌های کارگاهی مهم‌تر است که بایستی به تناسب وضعیت مذکور برنامه‌های آموزشی تدوین و اجرا گردد.
3- حضور هرچه بیش‌تر مسئولان در محلات و مناطق مسکونی و ایجاد ارتباط مستمر و دايمی با ساکنان آن.
4- استفاده از ابزارهای آموزشی مانند پوستر و جزوات آموزشی.
5- استفاده از مطبوعات محلی برای تحقق آموزش شهروندی.
6- استفاده از صداوسیمای محلی برای انعکاس هرچه بیش‌تر فعالیت‌ها و اقدامات شهرداری و تحقق شاخص‌های آموزشی شهروندی.
7- ایجاد تعامل وارتباط هرچه بیش‌تر با ائمه‌ي جمعه و جماعت و بهره‌گیری از ابزار تبلیغی آنان برای آشناسازی شهروندان با حقوق و تکالیف شهروندی.
8- استفاده از حضور هرچه بیش‌تر اعضای شورای اسلامی شهر برای ایجاد تعامل مؤثرتر و کارآمدتر با شهروندان در راستای تحقق آموزش شهروندی.
9- استفاده از معتمدان محلی برای آشناسازی شهروندان با وظایف و تکالیف شهروندی.
10- تشکیل کارگاه‌های آموزش شهروندی برای اقشار اجتماعی تحصیل‌کرده‌ي جامعه در راستای آشناسازی آنان با حقوق و وظایف شهروندی.
حقوق شهروندی در لرستان
بعد از مروری که بر مبانی نظری شهروندی و حقوقی ناشی از آن به‌عمل آمد به نظر می‌رسد بایستی نگاهی کاربردی به این پدیده در لرستان داشته باشیم.
دولت تدبیر و امید با تهیه‌ی پیش‌نویس لایحه‌ی حقوق شهروندی سعی کرد که افکار عمومی را معطوف به آن نماید و زمینه را برای تصویب آن با درنظرگرفتن نظرات آحاد مردم به‌خصوص نخبگان فکری دانشگاه فراهم کند؛ اما پس از گذشت ماه‌‌ها ازطرح این موضوع، خبری از سرنوشت آن نیست و هم‌چنان در، بر پاشنه‌ی قبلی می‌چرخد؛ پاشنه‌ای که تعریف‌اش از حقوق شهروندی محدود به رعایت حجاب توسط بانوان و تکریم ارباب‌رجوع توسط مسئولان شده بود در حالی‌که دایره‌ی این مفهوم بسیار وسیع‌تر از چیزی است که تاکنون از آن تصور شده و توسط مسئولان محترم پی‌گیری گردیده است.
حقوق شهروندی از منظر غربی یعنی حق حیات مدنی، یعنی حاکمیت قانون در کلیه‌ی شئونات زندگی فردی و اجتماعی، یعنی تساوی افراد در برابر قانون، یعنی گزینش شایستگان برای تصدی مسئولیت‌های دولتی، یعنی اقناع فکری و ذهنی آحاد جامعه نسبت به اعمال و اقداماتی که توسط حکومت‌کنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات عمومی در تمامی سطوح صورت می‌پذیرد و در مقابل شهروندان موظف هستند که با انجام تکالیف خود یعنی شرکت در تعیین سرنوشت اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خود، پرداخت عوارض و مالیات قانونی و رعایت حقوق دیگران در کنش‌های فردی و اجتماعی به وظایف‌شان عمل نمایند.
در نظام اسلامی حاکم بر جامعه‌ی‌ِ ما، حقوق شهروندی فراتر از حقوق دنیوی و حقوق فردی و جمعی است حقوق شهروندی در جامعه‌ی ما از یک‌سو ریشه در حقوق الهی دارد و از طرف دیگر بر پایه‌ی ساختن دنیا برای آخرت بنا شده است و به همین واسطه پیوندی عمیق بین حق‌الناس و حق‌الله برقرار می‌َشود. هرکسی که این حقوق را نقض کند در واقع به خدای متعال شرک ورزیده است و متعدی به حقوق الهی شناخته می‌شود و ضمن صدمه به دنیای انسان‌ها، آخرت آن‌ها را هم مورد هجوم قرار داده است. پس در این معنا، اهمیت شهروندی و حقوق ناشی از آن اهمیت وافر و صدچندانی پیدا می‌کند. حال باید بپرسیم که آیا حقوق شهروندی همین است که تاکنون بیان شده است؟ یا این‌که دایره‌ای بسیار فراتر از کنش‌های فردی و جمعی را در برمی‌گیرد و حتا نیت و قصد افراد را هم شامل می‌شود؟
چرا در لرستان توسعه پیدا نمی‌کنیم و توسعه‌یافته به‌حساب نمی‌آییم؟
اولین اصل و علت را باید در نقض گسترده‌ی حقوق شهروندی توسط برخی از اقشار اجتماعی و برخی از منصب‌به‌دستان جست‌وجو کرد.
از طرفی خودمان به آن حد از رشد شخصیت نرسیده‌ایم که حقوق خودمان را بشناسیم و به آن باور داشته باشیم و برای تحقق آن تلاش کنیم بلکه بر عکس آن عمل می‌کنیم و از طرف دیگر برخی از کسانی‌که سکان‌دار هدایت جامعه شده‌اند و می‌شوند خود را ملزم به رعایت حقوق شهروندان و از آن مهم‌تر پاسخ‌گویی به خدای متعال و رعایت حق‌الله در تصمیمات و اقدامات خود نمی‌دانند، اگرچه به ظاهر خود را مطیع خدای بزرگ جا می‌زنند و دم از خدمت به مردم می‌زنند.
آیا می‌توان به حقوق شهروندی در نظام جمهوری اسلامی که برترین نظام حکومتی در دنیا به‌حساب می‌آید، در ایجاد فرصت‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی برای آحاد جامعه، تبعیض و بی‌عدالتی روا داشت؟ چه معیاری وجود دارد که نشان دهد در انتخاب و به‌کارگیری افراد در مشاغل جزیی و کلان حق‌الناس و حق‌الله رعایت شده یا می‌شود؟
چگونه است که صدها نفر تحصیل‌کرده در برخی از تخصص‌های موردنیاز جامعه که تعهدشان را به نظام و مردم و رعایت حقوق الهی و شهروندی هم به‌طور نسبی نشان داده‌اند، وجود دارند، نادیده می‌گیریم و افرادی را که حتا کوچک‌ترین تخصصی در کار محوله به آن‌ها وجود ندارند، در مناصبی به کار می‌گماریم که لطمه به همه‌چیز، دستاورد نهایی آن‌ها خواهد بود و در نهایت هم حق‌الناس را از بین برده‌ایم هم حق‌الله؛ هم دنیای افراد را خراب کرده‌ایم و هم آخرت‌شان را. اگر هم کسی کوچک‌ترین نقدی به این رفتارمان داشته باشد او را با انواع تهمت‌ها از میدان به در می‌کنیم!؟ راستی هدف مردم از انتخاب دکتر حسن روحانی به ریاست جمهوری چه بود؟ اگر بنا بود در، بر همان پاشنه بچرخد که نیازی به این همه هزینه از بیت‌المال نبود!
همان‌ها که بودند کار خودشان را می‌کردند و جامعه را به آن‌جایی که خودشان می‌خواستند، می‌بردند و مردم هم حقوق شهروندی‌شان این می‌شد که حجاب را رعایت کنند و در ادارات یک میز بگذاریم که مردم را راهنمایی کند که به کجا بروند و با چه کسی مشکلات‌شان را در میان بگذارند، به هر حال به‌نظر می‌رسد که مسئولیت ما در این نظام مقدس در رعایت حقوق شهروندی بسیار فراتر از آن‌چیزی که تصور می‌کنیم. شهروندان نظام جمهوری اسلامی هم باید دنیای‌شان آباد شود و هم از آینده  آخرت‌شان به سعادت و بهشت ختم گردد.
چه‌قدر در این استان به این هدف نزدیک شده‌ایم؟
بی‌کاران با چهره‌هایی مضطرب و نگران از آینده در اطراف‌مان به ما چشم دوخته‌اند و ما به ‌دنبال راهی برای ایجاد فرصت برای دوستان و یاران و اقوام و نزدیکان خودمان هستیم. کیفیت بسیاری از خدمات عمومی پایین است و به‌راحتی از کنار آن می‌گذریم. برخی از منصوبان در قوای مختلف حکومتی بسیار ضعیف عمل می‌کنند و از کنار آن می‌گذریم. برخی به راحتی از این فضا در به دست آوردن دنیای خود می‌کوشند و به راحتی از کنار آن می‌گذریم. در حق‌الله ظلم و جفا می‌شود و به راحتی از کنار آن می‌گذریم. شهروند لرستانی در بسیاری از ادارات حکومتی و مدنی همانند توپ فوتبال پابه پا می‌شود و به راحتی از کنار آن می‌گذریم.
شهرداری‌ها را تاکنون دیده‌اید؟ تفاوت در ارائه‌ی خدمات را دیده‌اید؟ تبعیض و بی‌عدالتی را در اشتغال بیکاران دیده‌اید؟ نان بی‌کیفیت را دیده‌اید؟
یکی به گنج و صدها به رنج را دیده‌اید؟ به اسم حمایت از جمهوری اسلامی اما در عمل ضربه‌های مهلک نااهلان را به این نظام دیده‌اید؟
این‌ها همه حقوق شهروندی ملتی است که نمی‌خواهد غربی باشد و می‌خواهد هم دنیای خود را آباد کند و هم در آخرت به سعادت برسد.
پس بیایید تا دیر نشده در رفتارهای فردی و اجتماعی‌مان تجدیدنظر کنیم. کسی را به تنهایی مقصر ندانیم همه مقصریم.  از آن‌که مسئول است تا آن‌که مردم است.
همه باید به مسیر الهی بازگردیم تا به آن‌چه که خدای بزرگ برای‌مان در نظر گرفته است، برسیم. ان‌شاءالله          پايان
*دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004