شما اینجا هستید: خانهجامعهبررسی پدیده‌ی "درختان مقدس"

بررسی پدیده‌ی "درختان مقدس" مطلب ویژه

چهارشنبه, 13 اسفند 1393 ساعت 08:25 شناسه خبر: 1206 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

درخت در قرآن كريم
در منابع اسلامی از معجزاتی که به وسیله‌ي حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) در مورد نوزده درخت (نظیر حرکت درخت، سبزشدن درخت خشکیده، سخن‌گفتن درخت، و...) انجام شده، یاد شده است.


در تاريخ اسلام آمده است كه حضرت رسول(ص) به درخت سدر، التفات ويژه‌اي داشته است. اين درخت در واقع همان است كه صلح حديبيه در سايه‌ي آن صورت گرفته و جايگاهي تاريخي يافته است اگرچه بعدها در زمان بني‌اميه اين درخت قطع گرديد. درخت در قرآن علاوه بر آن كه نشانه‌اي از قدرت خداوند معرفي شده در برخي موارد به خود و يا ميوه آن سوگند ياد شده و در جاي‌جاي قرآن از برخي درختان يا ميوه‌هاي بهشتي نام برده شده است.
بنابراين برخي مواقع تبرك درخت به اعتبار بهشتي‌بودن آن است و گاه به يمن قدمگاه‌بودن بزرگان ديني.
تقدس به معناي قدسي نگاه‌كردن به امور مادي است. نگاه روحاني و قدسي‌داشتن هرگز به معني الحاد نمي‌تواند باشد. اگرچه دخيل‌بستن به درختان امري خرافي و نادرست است اما گاه آن را به معناي عهدبستن و نشانه‌گرفتن مي‌پندارند كه مي‌تواند خالي از اشكال باشد، ‌چه در اين حالت گره‌زدن پارچه نماد است نه واسطه قراردادن درخت يا از خود درخت درمان جستن، كه اگر شق دوم باشد امري نادرست و خرافه است.
اين‌كه از چوب مورد يا كنار براي ساختن نخل در روز عاشورا استفاده مي‌كنند، يعني آن كه درخت ما به ازاي ديگري دارد.
مي‌توان از منظر ديگري نيز اين مسئله را بررسي كرد. فرهنگ غني ايراني سرشار از نماد و نشانه شناسي است. در باور ايراني درختان ديرزيست و پرشكوه رمزينه‌اي از حيات جاودان، طراوت و ماندگاري هستند. ايرانيان درختان را نشانه‌ي زيبايي از قدرت خداوند و تابلويي از مرگ و زندگي در پوست‌اندازي فصل‌ها دانسته و مانايي آن را نشانه‌ي دوام لطف خداوندي دانسته‌اند. هم از اين‌رو درخت را محترم دانسته و آيه‌اي از خلقت بي نظير خداوند را تحسين مي‌نموده‌اند.
يكي از مواردي كه قرآن كريم بنا به مناسبت‌هاي گوناگون به آن اشاره مي‌كند و از آن در بيان اهداف و معارف خود بهره مي‌برد «درخت» است.
كلمه‌ي شجر در مجموع 27 مرتبه در آيات قرآن به كار رفته، كلمات و عبارات ديگري نيز درباره‌ي درخت مورد استفاده قرار گرفته‌اند كه هر يك بيان‌كننده‌ي يكي از صفات و ويژگي‌هاي آن مي‌باشند.
زيرا درخت براي نيل به كمال رشد، امكان مكاني و زماني داشته است، زيرا شاخه‌هايش به بيرون و بالا متوجه است، كمال آن بسته نيست، بلكه باز است.
يكي از اصلي‌ترين زينت‌هاي تذهيب قرآن، زينت درختي است كه شجيره نام دارد و بدون ترديد مقصود از آن نمودن كلمه‌ي طيبه است.
درخت يكي از آفريده‌هاي شگفت‌انگيز خداوند است كه دقت در آن قدرت لايزال الهي را به تصوير مي‌كشد. در قرآن كريم وجود درختان به‌عنوان نشانه‌ي الهي مطرح مي‌شود. چنان‌چه در آيه‌ي 60 سوره‌ي نمل داريم: "آيا آن كي‌ست كه آسمان‌ها و زمين را خلق كرده و از آسمان براي شما باران مي‌فرستد تا با آن درختان باغ و بستان‌هاي شما را در كمال سبزي و خرمي مي‌رويانيم. هرگز شما از پيش خود قادر به رويانيدن آن درختان نيستيد، آيا با وجود خداي يكتا خدايي هست؟ ليكن اين مشركان روي از خدا مي‌گردانند" هم‌چنين در آيه‌ي 10 سوره‌ي نحل آمده است: "اوست خدايي كه آب را از آسمان فرو فرستاد كه از آن بياشاميد و درختان پرورش دهيد و هم زراعت‌هاي شما را از آب باران بروياند و درختان زيتون و خرما و از هرگونه ميوه بپرورد. در اين كار رحمت و قدرت الهي براي اهل فكرت پديدار است." در آيه‌ي 72 سوره‌ي واقعه نيز جهت نمايان‌كردن قدرت خداوند آمده است: "آيا آتشي كه روشن مي‌كنيد مي‌نگريد، آيا شما آن درخت را آفريديد يا ما آفريديم؟" و نيز در آيه‌ي 68 سوره‌ي نحل خداوند قدرت خود را در رفتار زنبور عسل در كوه‌ها و درختان نشان مي‌دهد و مي‌فرمايد: "و خدا به زنبور عسل وحي كرد كه از كوه‌ها و درختان و سقف‌هاي رفيع منزل گيرد."
در آيات قرآن، در بيان حوادث زندگي 5 نفر از پيامبران الهي به نقش درخت اشاره شده است:
1- شجره‌ي ممنوعه در زندگي حضرت آدم عليه‌السلام
2- درخت هستي‌بخش براي حضرت يونش عليه‌السلام
3- درخت رسالت حضرت موسي عليه‌السلام
4- نقش درخت خرما به هنگام وضع‌حمل حضرت مريم (ع)
5- بيعت رسول اكرم صلي‌الله‌عليه‌وآله با مسلمانان در زير درخت حديبيه
انواع درختان در قرآن
مي‌توان درختان قرآني را به دو دسته درختان مادي و درختان معنوي تقسيم كرد. منظور از درختان معنوي در قرآن درختاني هستند كه در غالب موارد قرآن از آن‌ها براي ذكر مثال استفاده مي‌كند از جمله درختان معنوي كه در قرآن كريم به آن‌ها اشاره شده است مي‌توان به شجره‌ي طيبه و شجره‌ي خبيثه و شجره‌ي ملعونه و برخي ديگر از اين نوع اشاره كرد.
گروه ديگري از درختان كه در قرآن كريم به آن‌ها اشاره مي‌شود درختان مادي هستند. از اين درختان گاه به صورت مستقيم و گاه به صورت ذكر ميوه آن‌ها ياد مي‌شود. مثل درخت زيتون كه ميوه‌ي آن در قرآن كريم آمده است يا درختان ديگري مثل درخت انجير كه فقط از ميوه‌ي آن ياد مي‌شود.
ادامه دارد...
*استاد دانشگاه

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004