شما اینجا هستید: خانهجامعهشاربن(سياه‌زخم)

شاربن(سياه‌زخم)

چهارشنبه, 13 اسفند 1393 ساعت 08:51 شناسه خبر: 1212 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

 

 

شاربن يكي از بيماري‌هاي مشترك انسان و تعداد زيادي از حيوانات است. اين بيماري را در لهجه‌ي لري به نام تفنگ‌چي، يك‌ساعتي و كت‌پُر نام‌گذاري كرده‌اند. علت اين‌ نام‌گذاري توليد زهرابه‌اي است كه به سرعت باعث مرگ دام‌هاي حساس مي‌شود كه به شكل حاد و فوق‌ حاد در اثر سپتي سمي تلف مي‌شوند. اين بيماري در انسان با بروز جراحات جلدي و بعضي مواقع گوارشي و ريوي مشخص مي‌شود.


معمولاً از عمده‌ترين نشانه‌هاي واضح اين بيماري عدم صلابت لاشه پس از مرگ، عدم انعقاد خون و بزرگ شدن طحال از مهم‌ترين آثار اين بيماري به شمار مي‌رود. پاستور در سال 1882 با همكاري تعدادي از دانشمندان واكسني برضد اين بيماري توليد نمود. مناطق آلوده به اين بيماري در سراسر دنيا گسترش دارد و هم‌چنين كشور ايران و استان لرستان، ولي ميزان اشاعه‌ي آن بر حسب جمعيت، زمين، آب و هوا و ميزان كوشش‌هايي كه براي مبارزه به آن انجام مي‌شود، متفاوت است. ميكروب اين بيماري در محيط خارج به شكل هاگ درمي‌آيد كه مدت طولاني حتا نزديك 60سال دوام دارد به‌طوري‌كه در بعضي از كشورها مراتع يا كوهستان‌هايي وجود دارد كه چراي حيوانات حساس در آن مناطق معمولاً با ابتلاي آن‌ها به شاربن همراه است، كه اين قبيل مراتع از قديم‌الايام به عنوان مراتع منحوس معروف بوده‌اند. علت اين نام‌گذاي اين بود كه دام‌ آلوده به شاربن در آن‌جا تلف مي‌شد و ميكروب آن باعث آلودگي منطقه مي‌شد و به‌شكل هاگ درمي‌آمد، و هر موقع دام‌ها به اين مراتع رفت‌وآمد مي‌كردند در صورت عدم ايمنيت توسط واكسن شاربن به اين بيماري مبتلا مي‌شد و باعث تلفات شديدي در بين دام‌ها ميگرديد، به همين دليل به اين مناطق، نحس مي‌گفتند.
 عامل بيماري اربن ميكروبي است به نام باسيلوس آنتراسيس كه هنگام مرگ در خون و تمام ترشحات بدن دام بيماري وجود دارد. در شرايط طبيعي تمام علف‌خواران نسبت به اين بيماري حساسيت زيادي دارند. گاو، گوسفند و بُز فوق‌العاده حساس هستند. انسان نسبت به شاربن حساس است و اغلب اين بيماري در انسان به‌صورت جراحات پوستي موضعي بروز مي‌كند. عوامل مستعد‌كننده‌ي ابتلا به بيماري شاربن، عبارتند از: گرسنگي، علوفه‌ي تيغ‌دار، خستگي، بيماري انگلي، گرمازدگي، عوارض موضعي مانند: ضربه و خون‌ريزي‌هاي موضعي و مسموميت‌هاي مختلف اثر مساعدي دارند.
طرز انتقال بيماري:
اين ميكروب در بافت‌هاي مختلف حيوانات مبتلا وجود دارد و در فاصله‌ي كوتاهي قبل از مرگ قبل از طريق ترشحات و مواد دفعي به خارج دفع مي‌گردد. به طور كلي انتشار ميكروب شاربن در يك منطقه ممكن است به وسيله‌ي جريان آب، حشرات، سگ‌ها و ساير گوشت‌خوران، پرندگان وحشي و يا مدفوع دام‌هاي مبتلا تأمين شود، يا با مواد آلوده‌ي حيواني، از قبيل: گرد استخوان، كود، پوست، پشم و مواد كنستانتره‌ي آلوده يا علوفه‌ي آلوده صورت مي‌گيرد.
كلاً در انسان‌ها و دام‌ها ميكروب شاربن از راه گوارشي، تنفس و خراش‌هاي پوست، وارد بدن مي‌شود. مگس‌هاي گزنده و ساير حشرات اغلب ممكن است اين بيماري را انتقال دهند. احتمالاً بيش‌تر عفونت‌هاي طبيعي از طريق گوارش صورت مي‌گيرد.
طرز ايجاد بيماري:
ميكروب شاربن به‌علت توليد زهرآبه موجب نفوذ ميكروب در بافت‌ها و انتشار آن در بدن مي‌گردد.
بيماري در انسان:
در نتيجه‌ي تماس با حيوانات بيمار، لاشه و يا مواد شاربني ميكروب‌شناسان، دام‌پزشكان، كشاورزان، دامداران، چوپانان، قصاب‌ها و كليه‌ي افرادي كه با حيوانات بيمار يا مواد مختلفه‌ي آن به‌ويژه پوست، پشم و شاخ سروكار دارند در معرض خطر قرار مي‌گيرند. ميكروب از راه خراش‌هاي جلدي داخل بدن مي‌شود و به‌ندرت از راه گوارشي‌ تنفسي در انسان صورت مي‌گيرد.
فرم جلدي شاربن در انسان:
فرم خارجي يا تاول بدخيم از دخول هاگ يا ميكروب ايجاد مي‌شود. حشرات گزنده و حتا كنه‌ها مي‌توانند منشأ توليد بيماري باشند تاول شاربن بيش‌تر در ناحيه‌ي پوست گردن و صورت مشاهده مي‌شود و نشانه‌ي آن بعد از يك دوره‌ كمون، يك تا سه روز ظاهر مي‌گردد. ابتدا خارش شديد سپس تاول كوچك پر از مايع گلي رنگ كه زود پاره مي‌شود و به جاي آن زخم سياه‌رنگي تشكيل مي‌شود، دور آن تاول‌هاي كوچك جديد مشاهده مي‌گردد؛ بافت اطراف زخم به‌تدريج سخت و قرمز و گاهي اوقات كمي متورم مي‌شود و كم‌كم بهبودي حاصل مي‌گردد. گاهي اوقات ورم به‌شدت خود افزوده و به عقده‌هاي لنفاوي مجاور سرايت مي‌كند. ورم مزبور هميشه نرم ژلاتيني و سفيدرنگ مي‌باشد ممكن است تاول‌هايي روي آن ايجاد شود كه آن هم تركيده و مايع زردرنگي ظاهر مي‌شود به‌طور استثنا ممكن است ناحيه‌ي وسيعي مانند دست و پا و يا گردن و سينه را فرا بگيرد و تا روي شكم برسد كه در اين‌صورت تنفس را مشكل مي‌كند و چهره‌ سياه‌رنگ مي‌شود و نشانه‌هاي خفقان ظاهر مي‌شود. نشانه‌هايي مانند: تب، سردرد، لرز، استفراغ، اسهال دارد و 5 تا 7 روز بعد منجر به مرگ مي‌گردد.
شاربن ريوي انسان:
در نتيجه‌ي استنشاق گردوخاك آلوده‌ به هاگ در كارگران تهيه‌ي پشم و مو مشاهده مي‌گردد. ميكروب وقتي وارد بدن شد به عقده‌هاي لنفاوي مدياستينال و برنشيال مي‌رسند و پس از تبديل شدن به فرم رشته‌اي رشد نموده و زهرآبه ترشح مي‌كند و موجب پرخوني و تورم اين عقده‌هاي و بافت‌هاي مجاورشان مي‌گردند و به‌تدريج ميكروب از طريق مجاري لنفاوي وارد جريان خون مي‌شود و بيماري عمومي مي‌شود. در اواخر بيماري، چهره‌ي بيمار سياه‌رنگ شده و دچار استفراغ، اسهال و نفخ شكم توأم با عرق زياد مي‌گردد.
شاربن گوارشي انسان:
در نتيجه‌ي خوردن مواد آلوده با گوشت‌هاي شاربني ايجاد مي‌گردد. ميكروب در بافت پوششي روده تكثير و ايجاد زهرآبه مي‌نمايد و باعث خيز و نكروز مي‌شود سپس به عقده‌هاي لنفاوي مزانتريك رفته و سپتي‌سمي توليد مي‌كند، در اين فرم بيماري نشانه‌هاي از قبيل: ورم روده و معده توأم با استفراغ و درد شكم، اسهال خوني به‌طور ناگهاني ديده مي‌شود كه سرانجام منجر به مرگ مي‌گردد.

نشانه‌هاي بيماري شاربن در دام:
دوره‌ي كمون اين بيماري در حيوانات بستگي به حساسيت دام، راه ورود و تعداد و حدت ميكروب دارد. در گوسفند 1 تا 2 روز در گاو و اسب حدود 3 روز است. بيماري معمولاً به دو شكل حاد و فوق حاد بروز مي‌كند.شكل فوق حاد بيماري اغلب بدون نشانه‌ي قبلي، دام‌ها را مرده مي‌يابند. سير اين بيماري احتمالاً 1 تا 2 ساعت است ولي تب، لرزش عضلاني، تنگي نفس و پرخوني مخاطات ديده مي‌شود. حيوانات مبتلا زود از حال مي‌روند و پس از تشنج تلف مي‌گردند. پس از مرگ خروج خون از ...........، دهان، مقعد و فرج ديده مي‌شود. در شكل حاد سير بيماري در حدود 24 تا 48 ساعت است. افسردگي و بي‌قراري فوق‌العاده در ابتدا وجود دارد. تب، تنفس شديد، مخاطات پرخون و خون‌ريزي مشاهده مي‌شود. عدم اشتا، قطع نشخوار، سقط جنين، كاهش شير در گاوها، ابتلاي مجاري گوارشي همواره موجود است. در كالبدگشايي از دام عدم صلابت لاشه پس از مرگ، لاشه خيلي زود باد مي‌كند و گازدار مي‌شود از تمام سوراخ‌هاي طبيعي بدن خون تيره و قيري‌‌شكلي خارج كه در مجاورت هوا منعقد نمي‌شود.
يكي از عواملي كه باعث بقاي ميكروب در طبيعت مي‌شود پارگي لاشه و آلوده‌كردن محيط و تبديل ميكروب به هاگ است كه نزديك 60 تا 100 سال قدرت بيماري‌زايي خود را حفظ مي‌كند و سبب آلودگي‌ محيط و مراتع و به‌قول محلي‌ها، ايجاد محل‌هاي نحس‌ مي‌شود كه البته اين توجيه، به‌علت عدم آگاهي است و دليل آن همان آلودگي با ميكروب شاربن مي‌باشد.

تشخيص بيماري شاربن:
مرگ سريع و ناگهاني و ......... نشانه‌هاي مخصوص بيماري: عدم صلابت لاشه، خروج خون سياه و تيره از منافذ طبيعي بدن و عدم انعقاد خون. با آزمايش‌‌هاي ميكروسكوپي و آزمايش‌هاي سرمي قابل تشخيص مي‌باشد.
پيش‌گيري از بيماري شاربن:
پيروي از اصول بهداشت، دفن لاشه‌هاي آلوده در عمق 2 متري با پوشش آهك، سوزاندن مناطق آلوده، قرنطينه و ضدعفوني‌كردن جايگاه دام، ايمن‌كردن دام به وسيله‌ي واكسيناسيون سالانه.
درمان:
در دام‌ها امكان درمان وجود ندارد ولي در انسان با توجيه پزشكان استفاده از آنتي‌ بيوتيك‌ها توأم با سرم شاربن و تقويت بدن امكان‌پذير است.

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004