شما اینجا هستید: خانهجامعهآزادی تلگرام و چند نکته

آزادی تلگرام و چند نکته مطلب ویژه

یکشنبه, 08 بهمن 1396 ساعت 10:15 شناسه خبر: 3270 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

کیانوش رستمی- سیمره: در بحبوحه‌ی اعتراضات اخیر، تلگرام به مدت پانزده روز مسدود شد. پیام رسان تلگرام یکی از رسانه‌‌های پرقدرت و پرطرف‌دار در ایران به شمار می‌رود. گفته می‌شود بیش از نیمی از جمعیت 80 میلیونی ایران در فضای مجازی حضوری پررنگ دارند. بیشینه‌ی این جمعیت قابل تامل! عضو شبکه‌ی تلگرام هستند. به‌رغم‌ این که در کشورهای توسعه‌یافته‌ای چون ژاپن، سوئد و ... رسانه‌ی اول آن‌ها هنوز روزنامه‌های چاپی است اما در حال حاضر فضای مجازی به ویژه تلگرام رسانه‌ی اول ایرانی‌هاست.
حضور معنادار بیش از 40میلیون کاربر ایرانی در شبکه‌ی تلگرام بیانگر این واقعیت است که از هر 10 ایرانی، 6 نفر عضو تلگرام هستند و به عبارت دیگر 58/4 درصد ایرانیان بالای 18سال در تلگرام عضویت دارند. به عبارتی دیگر تلگرام حدود180میلیون کاربر در جهان دارد. ایرانی‌ها از نظر تعداد کاربر، در رده‌ی نخست استفاده از تلگرام قرار دارند. پس از ایران نیز به ترتیب کشورهای روسیه، ایتالیا، آمریکا و اسپانیا در این زمینه در رده‌های بعدی قرار دارند که البته باید گفت بازهم ایران با روسیه به‌عنوان دومین کشور استفاده‌ کننده از تلگرام، فاصله معناداری دارد.


طبق جدیدترین آمار، درحال حاضر حدود600 هزار کانال تلگرام فارسی در این شبکه‌ی اجتماعی مشغول فعالیت‌اند  که از این تعداد، 20هزار کانال دارای حداقل 5 هزارعضو هستند. اگر هم بخواهید بدانید که میزان فعالیت کاربران در این کانال‌های ایرانی به چه صورت است، باید گفت که هر کاربر ایرانی حداقل عضو 18 کانال است؛ کانال‌هایی با موضوع‌های مختلف از سیاسی و پزشکی گرفته تا خرید و فروش آنلاین، مسکن و... در این پلتفرم وجود دارند.1
از زمانی که تلگرام فیلتر شد رییس‌جمهور گفته بود که فیلتر شدن آن موقتی است؛ مردم به این گفته‌ی رییس‌جمهور چندان دل‌خوش نبودند و موقتی بودن آن را باور نمی‌کردند تا این که حسن روحانی به قول خودش عمل کرد و یک‌شنبه شب هفته‌ی گذشته بی‌سر و صدا و بدون اطلاع قبلی به دستور ایشان تلگرام آزاد شد. در این هنگام موجی از شادی در بین کاربران این پیام‌رسان نوظهور و تاثیرگذار ایجاد گردید.
گفته می‌شود با فیلتر شدن تلگرام کسب حدود یک‌صد پنجاه هزار نفر در فضای مجازی نیز تحت شعاع قرار گرفته‌بود. مصطفی کواکبیان نماینده‌ی مجلس در این باره‌ی گفته که مردم به ما مراجعه می‌کنند و می‌گویند چند هزار شغل از دست رفته است. (ایلنا)
دست‌رسی به رسانه‌ها و استفاده از یک وسیله‌ی ارتباطی مانند تلگرام حق مردم است و هیچ مقامی حق ندارد مردم را از این حق  محروم کند. فضای مجازی به‌ویژه تلگرام، انقلابی در ارتباطات در ایران به‌وجود آورده و نباید مردم را از این امکان بزرگ محروم کرد.
دربخشی از اصل نهم قانون اساسی ایران آمده‌است: «هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادی‌های مشروع را هرچند با وضع قوانین و مقررات سلب کند.‌»
از طرفی دیگر می‌دانیم که ارتباطات سنگ پایه‌ی اولیه‌ی تمدن بشری است. هرقدر که جامعه از سادگی به سوی بغرنجی پیش می‌رود و پیچیده می‌شود، ارتباطات انسانی نیز اَشکال پیچیده‌‌تری به خود می‌گیرد تا بدان‌جا که این درهم‌تنیدگی ارتباطات میان انسان‌ها امروزه، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سازمان بشری است، مبادله‌ی اطلاعات و افکار میان آحاد انسانی یکی از مبرم‌ترین نیازهای زندگی اجتماعی است و ارتباطات، به عنوان حلقه‌ی فرهنگی از نسلی به نسل دیگر را فراهم آورده‌است. 2
رسانه‌ها یکی از ابزارهای قدرتمند جامعه‌ی مدنی هستند. جامعه‌ی مدنی، جامعه‌ای است که در آن حقوق و آزادی‌های فردی به رسمیت شناخته شده و از آن حراست و پاسداری می‌شود و در این بین رسانه‌ها با نقد عملکرد حکومت و با نظارت بر جریان قدرت در جامعه، می‌توانند به استقرار دموکراسی کمک کنند و مناسبات اجتماعی را برای سالم‌سازی آن آماده کنند.

آیا فیلترینگ راه حل مناسبی است؟
رییس جمهور هفته‌ی گذشته در نهمین جشنواره‌ی بین‌المللی فارابی تصریح کرده بود که اگر می‌خواهید فضای مجازی برای جامعه ما مفید باشد فرهنگ استفاده از فضای مجازی را به نسل جوان یاد بدهیم، با فیلتر درست نمی‌شود، ما می‌گوییم فیلتر، بعضی‌ها بدشان می‌آید و می‌گویند چیز خوبی است.(ایلنا)
در یک مثال ساده رسانه‌ها به یک فروشگاه مانند هستند. وقتی ما به یک کالای خاص یا روزمره نیازداریم به نزدیک‌ترین فروشگاه محل زندگی‌مان مراجعه می‌کنیم. ممکن است آن فروشگاه کالای مورد نیاز ما را داشته باشد یا نه، بدین روی اگر آن‌چه می‌خواهیم در آن فروشگاه نباشد به ناچار به فروشگاه یا فروشگاه‌های دیگری مراجعه خواهیم کرد تا نیازمان برآورده شود. رسانه هم یک ابزار است؛ این ابزار کالایی (پیام) تولید می‌کند تا به دست مشتریانش (مخاطبان) برسد. اما کالای این فروشگاه بسیار متفاوت‌تر از کالای فروشگاه‌های دیگر. کالای این فروشگاه ذهن و روان مشتریان را هدف قرار می‌دهد ولی فروشگاه‌های دیگر جسم را. در نظر بگیرید اگر رسانه‌های داخلی ما به‌ویژه‌ی رسانه‌ی ملی نتوانند خواسته‌ها و نیازهای مردم را برآورده کنند آن‌ها مجبورند مخاطب رسانه‌های خارجی و بیگانه شوند. حق طبیعی مردم ایران است که اخبار کشورشان را از رسانه‌های داخلی بشنوند و بیینند.
تجربه ثابت کرده‌است که فیلترینگ جواب نمی‌دهد. شاید فیلترینگ یک مسکن موقتی باشد، اما درمان قطعی نیست. با زور و تهدید هم نمی‌توان کار فرهنگی کرد زیرا « از قضا سرکنگبین صفرا فزود...»

به دیگر سخن، فیلترینگ یک راه‌برد انفعالی در برابر فضای مجازی است، همه می‌دانیم که کاربران حرفه‌ای و حتا عادی از این مانع به راحتی عبور می‌کنند.
شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به‌سان چاقوی دو لبه عمل می‌کنند؛ می‌توان با شناخت ظرفیت‌هایشان، از آن‌ها به عنوان فرصتی برای تقویت هویت ملی ایران استفاده کرد. آیا چاقو تنها برای بریدن و دریدن است؟ مثلا یک پزشک می‌تواند با کمک این ابزار، غده‌ا‌ی سرطانی را از بدن یک بیمار خارج کند و جانی دوباره به وی ببخشد.

تلگرام و سوادرسانه‌ای
گفتیم هیچ‌گاه برخورد قهری با فرهنگ و رسانه در این کشور جواب نداده‌است تنها راه آن آگاه کردن مردم برای چگونگی استفاده‌ی درست از پیام‌های رسانه‌های مختلف از جمله شبکه‌های اجتماعی یا رسانه‌های مدرن و نوظهوری چون تلگرام است. این کار با آموزش شهروندان میسر می‌شود. سوادرسانه‌ای می‌توان در راستای استفاده‌ی درست و مطلوب از اطلاعات رسانه‌ای بسیار مفید و کارگشاه باشد.
البته این وظیفه‌ی رسانه‌هاست تا با آموزش شهرواند، آن‌ها را در مواجهه با انبوه پیام‌های رسانه‌ای آگاه کنند. یکی از مهم‌ترین کارکردها و نقش‌های رسانه‌ها، نقش آموزشی است. رسانه‌ها باید به مردم بیاموزد که مفهوم شهروندی معنایی عمیق‌تر از این دارد که افراد صرفاً عضو یک جامعه باشند. در واقع تبدیل شدن به یک شهروند موثر یعنی تلاش برای حفظ صلح و به‌طور کلی رفتارهای مدنی از جمله مشارکت‌های اجتماعی در جامعه نیازمند کسب اطلاعات و آموزش در این زمینه است. رسانه ها با آموزش سواد رسانه‌ای می‌توانند شهروندانی پرسش‌گر، آگاه، فعال و منتقد تربیت کنند.
سواد رسانه‌ای برخورد هدفمند با رسانه‌هاست که باعث بالا رفتن سطح آگاهی افراد جامعه به عنوان مخاطبان رسانه‌ها می‌شود و منجر به ارتباطی دوسویه و مشارکت‌جویانه و تعاملی با رسانه‌ها از یک‌سو و تقویت ساختار دموکراتیک جامعه در راستای مباحث مشارکت فعال در حوزه‌ی رسانه از سویی دیگر می‌شود.
از طرفی دیگر افراد بی‌بهره از سواد رسانه‌ای به راحتی طعمه‌ی اصلی فضای مجازی و رسانه‌ای می‌شوند. باید در عرصه‌ی آموزش رسانه‌ای ادبیات تولید کنیم تا در گام نخست مشخص شود دامنه‌ و چارچوب سواد رسانه‌ای چیست. به عبارتی دیگر آموزش سوادرسانه‌ای باید چون کشورهای توسعه‌یافته‌ ازجمله کانادا، ژاپن، انگلیس و ... از مهدکودک‌ها، پیش دبستانی‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، ادارات و ... در بین بخش‌های مختلف مردم آموزش داده شود.

منابع:
1- سایت شبکه‌ی آفتاب
2- دادگران، سیدمحمد، (1388)، مبانی ارتباطات جمعی، تهران، انتشارت مروارید، چاپ سیزدهم.

** سیمره‌ی شماره‌ی 438 (چهارم دی ماه 1396)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004