شما اینجا هستید: خانهجامعهمختصری درباره‌ی نوسازی جامعه

مختصری درباره‌ی نوسازی جامعه

سه شنبه, 15 اسفند 1396 ساعت 10:11 شناسه خبر: 3380 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

سیمره- احمد لطفی*: زندگی جریانی پیوسته است که به‌طور طبیعی، در دنیای قابل مشاهده و مادی، از جنین آغاز می‌شود و با سیری طبیعی از تولد تا مرگ ادامه دارد. بر طبق متون دینی و اصول اعتقادی دین اسلام، انسان پس از مردن در این دنیا، حیات برزخی‌اش آغاز و بعد از حادثه‌ی وقوع قیامت، زندگی جاوید اُخروی را آغاز می‌نماید.

در هرصورت حیات و زندگی دنیوی قاعده و قانون خود را دارد. پیامبران، فلاسفه، دانایان و علما سال‌ها تلاش کرده‌اند تا رفتار، کردار، گفتار، اعمال و اخلاق بشر را به قاعده در آورده و میزان عملکرد بشر را در تمام ابعاد زندگی خانوادگی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی، اقتصادی و فرهنگی را با معیار عقلی و شرعی تنظیم نمایند. اما با وجود تبیین و نوشتن ایده‌آل‌های بشر، هنوز جامعه، متناسب با آن‌چه خردمندان و بزرگان جامعه مطرح کرده‌اند، عمل خود را با قواعد حیات انسان‌های خردمند و مومن نوگرا و مدرن تغییر ندادهاست و در مقابل دانایی آن‌ها ایستادگی می‌کنند. 
همه‌ی افراد در این باور هم عقیده‌اند که انسان موجودی اجتماعی است و رفتارش را از طریق آموزش و یادگیری به منصه‌ی ظهور می‌گذارد. انسان واقعاً هویتی اجتماعی دارد.
جامعه(society)؛ مجموعه‌ای از افراد انسانی که با نظامات و سنن، آداب و قوانین خاص به یکدیگر پیوند خورده و زندگی دسته جمعی دارند[1]
جامعه‌ی مدرن نیازمند تقسیم کار، فردگرایی سازمان‌یافته و رقابت توسعه‌آفرین و افراد با اختیار و اراده‌ی خود در پیش‌رفت جامعه مشارکت نموده و سهیم هستند، انسان مدرن در جامعه، فقط به نفع شخصی و انحصاری خویش فکر نمی‌کند و از هر راهی نمی‌خواهد به هدف برسد در دنیای مدرن اگر فردی در مکانی با ضوابط قانونی یک دامداری و یا کارخانه‌ای تاسیس کند، به فکر شهروندان و همسایه‌ها هم هست به‌طور مثال با گازهای آلاینده‌ی کارخانه‌اش و یا فضولات حیواناتش همسایگان و شهروندان را آزار و اذیت نمی‌کند.
در جامعه‌ی مدرن نطارت دقیق وجود دارد و فردی که اشتباه در رفتارش و یاکارخانه‌اش محیط زندگی و شهروندان را   به خطر بیندازد، حرف شنوی و رفع مشکل را در دستور کارش قرار  می‌دهد. اما در جامعه‌ی غیرمدرن همه چیز در هم تنیده شده است، تغییر در کارها به کندی صورت می‌گیرد جامعه کاملاً سنتی است، افراد با جمع خانواده و دوستان و یا خویشاوندان و دودمانشان بیشتر گرایش و هم‌بستگی دارند و نفع اقوامش را بر نفع مردم ترجیح می‌دهد.
چنان افراد سنتی و غیرمدرنی، نفع خود را ولو اینکه به ضرر و زیان دیگران باشد، برایش بیش‌تر اهمیت دارد. این نوع شهروندان قانون را می‌شکنند و یا حداقل پشت آن را خم می‌کنند.
تحرک اجتماعی در جوامع غیرمدرن نسبت به جامعه‌ی مدرن خیلی کمتر است و همین هم باعث درجا زدن و افسردگی و گاهی اعتیاد می‌شود.
نوسازی(Renovation)در لغت به معنای مدرن شدن و متجدد شدن و امروزینه کردن جامعه می‌باشد،[2] ولی در اصطلاح به فرآیند و جریان بهبود ساختار شکسته، آسیب دیده یا منسوخ شده گفته می‌شود.[3]
نوسازی شهری نیز به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که به‌منظور تداوم حیات شهری یا ارتقای آن صورت می‌گیرد.[4]
در یک شهر مدرن؛ زیباییِ خیابان‌ها و پارک‌ها و نظافت همه جانبه‌ی شهر، حتا جداول و کانال‌ها و آبراهای درون و حواشی شهر، مدنظر مسئولان شهر می‌باشد و بر طبق وظایفی که دارند، به این مهّم مبادرت می‌ورزند.
 مسئولان بهداشت و سلامتی جامعه و شهرداری‌ها و سایر مقامات ذی‌ربط به فعالیت دام‌دارها و کارخانجات و میوه‌فروش‌ها و برخی بازارهای تخصصی و اصناف را به خارج شهرها یا حاشیه‌ی آن‌ها می‌برند و معمولاً دامداری‌ها و کارخانجات در فضای بسته باید باشند تا کود و فضولات آن‌ها موجب بیماری شهروندان نشوند.
جامعه‌ی مدرن کتاب‌خانه‌های فعال و زیرساخت ارتباطات از جمله جاده‌سازی و لای‌روبی و لجن‌زدایی و کاشت گل و گیاه و درخت کاری را به کمک شهروندان و مسئولین شهرها و روستاها انجام می‌دهند.
خانواده‌ها و مسئولان  برای معضلاتی مانند بی‌کاری جوانان، بالا رفتن سن ازدواج، اعتیاد، آسیب‌پذیری نهادهای خانواده و آموزش و پرورش باید با برنامه‌های عملی و طرح برنامه‌ریزی و...  اقداماتی انجام پذیرد، تا بتوان روح امید و نشاط را در سطح جامعه، ملاحظه نمود.
نوسازی جامعه، از نظر جامعه‌شناختی، بر تفکیک نقش‌ها و دگرگونی در کنش‌ها و غالب شدن کنش‌های عقلانی و منطقی در بین افراد جامعه توجه دارند.[4]
شاخص‌های نوسازی از دیدگاه جامعه‌شناسان عبارتند از:
وسایل ارتباط جمعی نقش بسیار مهمی در جامعه دارند.
نهادهای آموزشی جدید بدون نفوذ شیوه‌های غلط جامعه‌ی سنتی از جمله اعمال نفوذ در پذیرش افراد به موسسات عالی و مدرک‌سازی برای آن‌ها و کاهش تقلب و واسطه‌گری برای تقویت شایسته‌سالاری، از جنبه‌های آموزشی جامعه‌ی مدرن است.
رها شدن از  قید و بندهای سنتی که مبنای شرعی و عقلی ندارند. زیرا باورهای غلط و خرافهپرستی و ریاکاری و ظلم و پارتی‌بازی و... همه مورد تایید نیست و شایسته‌سالاری را تضعیف می‌نماید.
نوآوری از لحاظ اقتصادی نیز دارای تغییرات در شیوه‌ی تولید، رشد کارآفرینی و نظارت و ارشاد افراد یا گروه‌های کارآفرین را برای نوسازی صنعتی و اقتصادی جامعه شرایطی را فراهم می‌کنند که انرژی‌های نو جایگزین انرژی‌های سنتی شود و رباط‌ها و ماشین‌ها در کارخانه‌ها جای انسان‌ها را می‌گیرد و اگر انسان مدرن آگاهی و دانایی متناسب با پیش‌رفت‌های زمانه را یاد بگیرد، همه‌ی ساخته‌ها و تمام امکانات و ظرفیت‌ها در خدمت انسان خواهد بود و انسان بر تکنولوژی سوار می‌شود، همان‌طور که بزرگان گفته‌اند؛ ابر و باد و مه و خورشید همه برای خدمت به انسان‌هاست. در ایاب و ذهاب و حمل و نقل نیز ماشین به جای حیوانات به کار گرفته می‌شود. برخی از جوامع در حال توسعه از هردو شیوه‌ی مدرن و سنتی استفاده می‌کنند. همین  حالت و شیوه‌ی جوامع در حال  گذار، باعث سردرگمی و نابه‌هنجاری در جامعه می‌شود. از آثار بد جوامع در حال گذار می‌توان به درگیری میان سنت و مدرنیته  اشاره کرد، زیرا نظم و انضباط فرهنگی و معنوی در هم ریخته می‌شود و افرادگرفتار بی‌هویتی و سردرگمی و معلق شدن در بین سنت و مدرنیته می‌شوند.
نوسازی در بعد سیاسی هم بر گسترش نهادهای دموکراتیک و مشارکت مردمی در امور سیاسی دارد.[5]
جریان نوسازی سیاسی مشارکت حداکثری مردم و حفظ نظم و آرامش و بالندگی استعدادها و رفع مشکلات معیشتی جامعه و رفاه شهروندان همه از فعالیت‌ها و رسالت دولت‌های مدرن است. خصوصاً در بعد دیپلماسی اقناع دوّل مختلف و حفظ و صیانت از منافع ملی و آرمانها و ارزشهای مورد قبول جامعه است. هم‌چنین در نوسازی سیاسی برای کشورهایی شبیه کشور ما به  تقویت شایسته‌سالاری و مردم‌سالاری دینی برای رسیدن به اهداف ملی و محلی و رشد و توسعه‌ی همه‌جانبه مفید و موثر خواهد بود.
نوسازی در بعد روانی و آموزش شهروندانی که تازه به شهر آمده‌اند یا به حقوق افراد همسایه و هم‌نوعان و محله، و...  آگاهی ندارند کلاس‌هایی دایر گردد. این کلاس‌ها تعارض نقش‌ها و پیامدهای تغییرات محیطی و ضربه‌پذیری روحی  افراد را کاهش می‌دهد. به عبارت دیگر؛ نوسازی روانی مفهومی است که به فرآیندهای تغییر در سطوح ارزش‌ها، سبک‌های شناختی، ویژگی‌های شخصیتی و... اطلاق می‌شود. مانند تجاربی چون زندگی در شهر و رفتن به سر کار و  رفتن به مدرسه و آشنایی و تماس با رسانه‌های جمعی همه نیازمند شناخت درست از محیط، اعتماد به نفس و تقویت بعد روانی افراد برای زندگی در جامعهی مدرن است.[6]
زندگی در شهر آداب و رسوم و هنجارهای مخصوص به خود را دارد. انسان در شهر پیچیدگی و خردورزی‌اش بیشتر می‌گردد، زندگی در شهر استرس، تنهایی و دغدغه‌های بسیاری را بر فرد تحمیل می‌کند. انسان برای زندگی در جامعه‌ی مدرن بایستی یکسری دانایی و آگاهی در بعد سیاسی و اجتماعی و حرفه‌ای و... را کسب نماید. امید است ما شهروندان جهان سوم در قطار مدرنیته، توان تداوم زندگی و شکوفایی استعدادها و سلامتی جسمی و روحی را کسب نماییم.

*مدرس دانشگاه
____________
پی‌نوشت‌ها و منابع:
1- دانش‌نامه‌ی رشد؛ با استفاده از رایانه
2- مجموعه دروس تخصصی علوم اجتماعی، حسین صنعتی و همکاران- صفحه ۲۲۹
3- اقتباس از رایانه- ویکی پدیا
4- اسفاده از رایانه- علی خانی- سال ۱۳۹۴
5-6 - همان مأخذ شماره‌ی[2] صفحه‌ی ۲۳۰

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004