شما اینجا هستید: خانهجامعهفرد گرایی در جوامع مدرن

فرد گرایی در جوامع مدرن

چهارشنبه, 30 خرداد 1397 ساعت 08:39 شناسه خبر: 3615 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

سیمره- احمد لطفی: فرد هسته‌ی اصلی جامعه است، به زبان ساده، جامعه از افراد تشکیل می‌شوند و یک‌سری نیازها و ضرورت‌ها و منافع و احساس باهم بودن و داشتن مراودات اجتماعی در زمینه‌های مختلف آن‌ها را به دور هم جمع می‌کند و از هم‌دیگر تأثیر می‌پذیرند، البته تأثیر و تأثر آن‌ها بستگی به دانایی‌ها و مهارت‌های افراد تشکیل دهنده‌ی آن جامعه دارد. در علوم اجتماعی فرد موجودی است که هویت و دانایی و کمال خویش را از جامعه به‌دست می‌آورد. بی‌ربط نیست که فرد موجودی کسب‌کننده و توانمند است که می‌تواند هنر و تغییراتی را با تکیه بر دستاوردهای جامعه طوری تغییر و تبیین و ویرایش نماید که از آن یافته‌ها، فایده‌ای متناسب با تلاش خویش بهره‌مند شود. در ضرب‌المثل است که؛ فردی ممکن است بدون اراده‌اش در خانواده‌ای فقیر متولد شده باشد، و اراده‌اش آن نقش را تعیین نکرده باشد. اما فقیر ماندن یا ثروتمندیش را خود  با اراده‌اش تعیین می‌کند.


در جامعه‌ی سنتی فرد هویت و داناییش تحت تأثیر جمع و بافت فرهنگی و ساختار اجتماعی آن جامعه است. در جامعه‌ی سنتی که تحرک اجتماعی و اقتصادی روندی کُند دارد، فرد مجبور است در زیر سایه‌ی رسوم و سنن بسته، بدون مخالفت علنی به ادامه‌ی حیات بپردازد.
در دنیای جدید که راه‌ها برای مهاجرت و تغییر وَضعیت زندگی خویش هموار شده است، افراد دوست دارند، حدودی از وقت و زمانشان را برای فکر کردن و تنظیم امور خویش کاملاً در اختیار خویش باشند و از دغدعه‌های زندگی در امان باشند.  انسان مدرن دوست دارد با اختیار خود زندگی کند و از شر و شور جهان به انزوای خویش پناه ببرد. البته افراد توانا، تغییرات را بر مبنای داشته‌های فرهنگی و اخلاقی و ایدئولوژی و اقتصادیشان و با اختیار خودشان تنظیم می‌کنند و به زندگی‌شان ادامه می‌دهند. جامعه‌ی سازمانی و توده‌وار، رستاخیزی علیه‌ی حاکمیت کلیشه‌ای شبیه کلیسا و حاکمیت از بالا به پایین است و صد البته فردگرایی در نوع افراطی‌اش خطرناک خواهد بود، ولی گرایش به چنین جامعه‌ی مدنی‌ای پژواک و عکس‌العمل در برابر جامعه‌ی سنتی خواهد بود. تقسیم کار و مهارت در حرفه‌ای مشخص، ضرورت چنین جامعه‌ای است.
قدرت جامعه که دورکیم آن را تبلیغ می‌نماید، مرتن برعکس دورکیم، معتقد است؛ «به جای این که فرد به روبه‌روشدن با هنجارهای اجتماعی حاضر و آماده، که بیرونی هستند، وادار شود، و به اصطلاح خود را به‌طور کامل در معرض انتقاد قرار دهد، باید جهت‌گیری‌های خود را در میان هنجارهای متناقض و ناسازگار بیابد و نهایت آن‌که به عقیده‌ی مرتن، فردگرایی بخشی معین از وضعیت انسان در دنیای مدرن است.»
دیوید ریسمن(ریزمان) در کتاب خود به نام «جمعیت منزوی (جمعیت تنها)» جوامع بشری را به سه دسته تقسیم می‌کند.
۱- دسته‌ای که شخصیت افرادش متکی بر سنت است.
۲- دسته‌ای که شخصیت افرادش متکی بر قوای روحی افراد خودش می‌باشد.
۳- دسته‌ای که شخصیت افرادش از منابع مختلف تشکیل می‌شود.
در تشریح این دسته‌بندی سه‌گانه، چنین بر می‌آید که در دسته‌ی اول شخصیتشان بیش‌تر تحت نفود آداب و رسوم و افکاری قرار دارد که از نسل‌های پیشین به آ‌‌ن‌ها انتقال یافته است و این دسته از راه سنت و رسوم دیرین افراد خودش را تحت بازرسی قرار می‌دهد.
دسته دوم مرکب از افرادی است که قوای روحی و حس ابتکار فراوان به کار برده‌اند و با تلاش شبانه‌روزی، به هدف‌های معین مخصوصاً آزادی و ثروت و قدرت و حقیقت در کار و تلاشند و از اعتماد به نفس کافی برخوردارند و در پرتو سعی و کوشش شخصی به مقام و منصبی می‌رسند. به تعبیر نگارنده از قرآن مجید؛« ان الانسان الا ما سعی»
دسته سوم که افرادش از منابع مختلف کسب قدرت می‌کنند، بیش‌تر متشکل از جوامعی است که هم دارای صنایع عظیم  و هم کشاورزی پررونق هستند و افراد آن‌ها به آسانی خودشان را با محیط و مقتضیات(زمان) تطبیق می‌دهند.
حداقل فایده‌ی این نظریه آن است، که تأثیر شگرف فرهنگ را در شخصیت تایید می‌کند. در حقیقت افکار و رفتار آدمی تا اندازه‌ی زیاد محصول محیط فرهنگی اوست. (کنیگ: ۱۳۵۳: ۷۱ و ۷۲)
بشر امروز که تنهاست گاهی جامعه بر اثر تشتت فرهنگی و هرج و مرجی که در آن به‌وجود می‌آید در فرد و رفتارش اختلال ایجاد نماید. در چنان حالتی فرد با جامعه ناسازگار می‌شود و به‌عبارت دیگر فرد نمی‌تواند خود را با جامعه وفق و تطبیق دهد.    

گاه افراد به‌طور دقیق و درست اجتماعی نشده‌اند و خانواده و مربیان نتوانسته‌اند آن‌ها را جامعه‌پذیر نمایند و یا به طور مادرزاد و یا حادثه‌ای دچار نقص و بیماری شده باشند و نتوانند خود را با جامعه و تداوم حیات وفق دهند. بنابراین در چنان شرایطی  زندگی این افراد دچار اختلال می‌شود.  اختلال ناشی از عدم تطبیق با حیات اجتماعی که ریشه در کشمکش‌های فکری دارد، وضع فرهنگ این اختلال را در ذهن افراد ایجاد می‌کند. این افراد نمی‌توانند خود را با تغییرات فرهنگی وفق دهند. (کنیگ: ۱۳۵۳: ۷۳ )
بلوک در کتاب خود به نام «اختلال فردی و اجتماعی» خاطرنشان می‌کند که افراد هنگامی که بر اثر تغییرات نابه‌هنگام و عمیق اجتماعی غافل‌گیر می‌شوند و از تطبیق با این تغییرات در می‌مانند ممکن است پنج راه در پیش گیرند:
1- به آداب و رسوم نوین تن دهند و خود را با آن مطابق سازند.
2- برای خود خط مشی اخلاقی خاصی ایجاد کنند و تلاش نمایند جامعه آن را بپذیرد.
۳- با پرداختن به روش‌های غیراجتماعی مختلف مانند جنایت و تبه‌کاری عَلَم طغیان علیه‌ی نظام موجود برافرازند و بدان حمله برند.
۴-  از اجتماع دوری گزینند و مبتلا به امراض روحی گوناگون گردند و یا از هرگونه مسئولیتی گریخته و راه درویشی پیشه کنند.
۵- با توسل به خودکشی از زندگی بگریزند. (کنیگ: ۱۳۵۳ : ۷۳ و ۷۴ )باتوجه به توضیح و تفسیری که ارائه شد. بشر امروز به دنبال راهی است که در کنار فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی و...دارای اوقات فراغتی که آزادی و امنیت و آساییش او را فراهم کند، و فردیت او را نیز مورد احترام قرار دهد. بشر امروز از تبعیض‌ها و نابرابری‌های گوناگون اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی و بهداشتی و شغلی و ... . رنج می‌برد و بی‌زار بوده، و خواهان اجرای عدالت نسبی در این موارد است. هم‌چنین شیوه‌های کنترل اجتماعی باید منطقی و از زورگویی پرهیز نماید، و افراد هم‌دیگر را آزار و اذیت نکنند. و شاعر چه زیبا گفته است:
بهشت آن‌جاست که آزاری نباشد
کسی را با کسی کاری نباشد

منابع:
۱- کنیگ، ساموئل- جامعه‌شناسی، ترجمه‌ی مشفق همدانی، چاپ پنجم ، سال ۱۳۵۳ انتشارات کتاب‌های سیمرغ وابسته به موسسه انتشارات امیرکبیر.
۲- کیوستو، پیتر، اندیشه‌های بنیادی در جامعه‌شناسی، ترجمه‌ی منوچهر صبوری، انتشارات نشر نی، چاپ چهارم،سال

*چاپ شده در سیمره454(27 خردادماه97)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004