شما اینجا هستید: خانهجامعهواقع‌نمايي يا سياه‌نمايي؟!

واقع‌نمايي يا سياه‌نمايي؟! مطلب ویژه

جمعه, 05 مرداد 1397 ساعت 14:06 شناسه خبر: 3734 1 نظر
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 دکترمجتبا ترکارانی*: در اوايل اين هفته  در جلسه‌اي با  عنوان جمعي از نخبگان لرستان ميزبان جناب آقاي نهاونديان معاون اقتصادي رييس جمهور بوديم. در اين جلسه فرصتي دست داد تا بنده به عنوان يك محقق اجتماعي در فرصت كوتاه خلاصه‌اي از وضعيت اجتماعي استان را به اطلاع ايشان برسانم .در آن‌جا به وضعيت حاد آسيب‌هاي اجتماعي در استان و رتبه بالاي كشوري استان در بسياري از موارداشاره كردم.اين موضوع مورد انتقاد يكي از مسولين حاضر در آن جلسه قرار گرفت و با بيان اين‌كه وضعيت استان در آسيب‌هاي اجتماعي خيلي بحراني نيست به نوعي بنده را به سياه نمايي وارايه تصوير تيره و تاراز استان متهم كردند. البته بنده به حرمت اين‌كه ايشان يكي از مسولان رده بالاي استان است وارد مجادله با ايشان نشدم.ولي لازم ديدم در اين‌جا از خود و محققيني دفاع كنم كه به‌خاطر بيان واقعيت‌ها مورد ملامت و سرزنش اصحاب قدرت قرار مي‌گيرندو مدعي هستند كه شما عادت كرده‌ايد كه سياه‌نمايي كنيد و خوبي‌ها را ناديده بگيريد و بدي‌ها را بزرگ‌نمايي كنيد. در اين يادداشت به‌دنبال آن هستم كه اثبات كنم اين گفته‌ها  واقع نمايي است نه سياه نمايي!


1- اول اين‌كه تفاوت جايگاه‌ها و موقعيت در نوع استدلال افراد موثر است. يك محقق و منتقد اجتماعي سعي مي‌كند واقعيت‌ها و يا برداشت خود را از واقعيت‌های جامعه بيان كند و در اين مسير وضع موجود را قانع كننده ندانسته و نسبت به اين وضع ناراضي است و با ديدن نيمه‌ی خالی ليوان به‌دنبال آن است با بيان نقادانه خويش وضع موجود را تغيير دهد. در حالي‌كه يك مدير يا سياست‌گذار سعي مي‌كند وضع موجود را توجيه نموده و از اين وضعيت دفاع كند و با ديدن نيمه‌ی پر ليوان، خوش‌بينانه واقعيت‌ها را مطلوب و مناسب جلوه دهد. بنابراين طبيعي است كه در نوع نگاه اين دوگروه تفاوت زيادي وجود داشته باشد. آن‌چه كه مي‌تواند اين اختلاف ديدگاه‌ها را كاهش دهد، داشتن آمار دقيق و به روز و شفافي از  شاخص‌هاي اجتماعي است. متاسفانه در جامعه ما هم آمار دقيق و به روزي از آسيب‌هاي اجتماعي وجود ندارد و اگر آماري هم وجود دارد به صورت محرمانه در كشوي ميز مديران پنهان شده و دردسترس محققان  و جامعه قرار نمي‌گيرد. بنابراين  مديراني كه آمار را محرمانه مي‌كنند خود با زبان بي‌زباني  اقرار مي‌كنند كه وضعيت مطلوب نيست و همين پنهان‌كاري خود به نوعي اثبات كننده گفته محققان است كه ما وضعيت مناسبي در آسيب‌هاي اجتماعي نداريم.
2- وظيفه‌ی يك محقق اجتماعي اين است كه بر اساس تحقيق خويش  واقعيت‌ها را بيان مي‌كند. بنابراين محقق سياه‌نمايي نمي‌كند بلكه اين واقعيت‌ها سياه و تيره هستند. اگر ملامتي است به اين است كه چه عملكردي باعث چنين وضع تيره‌اي شده است. وظيفه يك مدير و مسئول اجرايي انجام كار درست است و نبايد به‌خاطر انجام كار درست انتظارتشويق داشته باشد. ولي به‌خاطر عملكرد منفي بايد مورد ملامت و انتقاد قرار بگيرد. در مقابل منتقد و مصلح اجتماعي وظيفه‌اي براي گفتن خوبي‌ها ندارد  بلكه بايد ضعف‌ها و كجي‌ها را بيش‌تر بيان كند تا باعث بهبود اوضاع شود. البته كه در بيان واقعيت بايد منصف و عادل باشد. ولي در ارزيابي و مسئوليت اجتماعي روشن است كه هيچ‌كس خنثي نيست و همه داراي موضع‌گيري ارزشي هستند.
3- واقعيت آن است كه استان لرستان به‌خاطر توسعه‌نيافتگي و فقر و تبعيض در حوزه‌ی آسيب‌هاي اجتماعي مانند نرخ خودكشي، طلاق، اعتياد، مهاجرت و بيكاري چند دهه است كه وضع مطلوبي ندارد و در رده‌هاي بالا كشوري قرار دارد. بنابراين مهم نيست كه اين استان به ضرب، بازي كردن با آمار و ارقام دو پله بالاتر و يا پايين‌تر از ميانگين كشوري باشد. مهم اين است كه همه معترضند كه ساختار اجتماعي ما بيمار است و بايد براي آن فكري اساسي كرد. (ديدن كودكان كار در خيابان و افراد نيازمند كاسه به‌دست و معتادين كارتن خواب خود گواهي بروجود مسايل اجتماعي است) وقتي نرم ميانگين كشوري يك آسيب اجتماعي در جامعه از حالت نرمال فاصله گرفته و وارد محدوده نابهنجار شده است. بنابراين فرقي ندارد يك استان زير ميانگين و يا بالاي ميانگين باشد. همه در وضعيت نامناسبي هستند. بنابراين دلخوش بودن به رتبه‌هاي آماري تنها براي رضايت خود و كسب رضايت  بالادستان است. تاسف بارتر اين است كه  استان ما در بسياري ازاين شاخص‌هاي بحراني از ميانگين كشوري هم خيلي بالاتر است.
4- نكته‌ی آخر اين‌كه كه آمارهاي آسيب‌هاي اجتماعي بااين مشكل روش شناختي مواجه هستند كه بسياري از آن‌ها در مراجع مربوطه درست ثبت نشده و يا در محاسبه آن‌ها دقت كافي وجود ندارد و يا هرسازماني ان را به شيوه‌اي سنجش مي‌كند. علاوه بر اين‌ها بسياري از حوادث اجتماعي در آمارهاي رسمي ثبت نشده و به‌خاطر بار فرهنگي و فشار اطرافيان در خانه‌ها پنهان مانده و يا در سطوح خويشاوندي و محلي حل و فصل شده و به مراجع رسمي كشيده نمي‌شوند. (مانند همسر آزاري، كودك آزاري و اعتياد و برخوردهاي خياباني) بنابراين مي‌توان ادعا كرد به‌دلايل فوق بسياري از اين شاخص‌هاي اجتماعي در لرستان منعكس كننده كامل واقعيت نيستند و هميشه ميزان واقعي آن‌ها را بايد به صورت ضريبي چند برابر از آمار رسمي در نظر گرفت. (نرخ بيكاري را كه رسمي‌ترين و عيني‌ترين شاخص اقتصادي است، همگان  به‌ياد داريم در دوره‌ي استاندار قبلي با نوعي بازي كردن با آمار به چه وضعي رسيد!) در جامعه‌اي كه نرخ خودكشي و يا نرخ مهاجرت و طلاق بالاست خود نشان از نگراني‌هاي جدي در ديگر شاخص‌ها دارد كه خودش را در اين شاخص‌ها نشان مي‌دهد.
بدین روی از مسئولان دولتي كه ادعاي دل‌سوزي و خردمندي دارند انتظار مي‌رود با كلمات زيبا، واقعيت نازيباي جامعه را پوشش ندهند. يافته‌هاي تحقيقاتي و مشاهدات عميق جامعه‌شناختي به ما مي‌گويد وضع جامعه در حد بحراني است. فقر و آسيب‌هاي اجتماعي و بيكاري و نااميدي و مهاجرت و بي‌عدالتي توان مردم را گرفته است. اگر مصلحاني اين درد را با بهداشتي‌ترين كلمات بيان مي‌كنند به جاي  ساكت كردن آن‌ها، به‌دنبال  راه حلي براي كاهش اين مشكلات باشيم. با ملت خويش شفاف و صادق باشيم و بدانيم تنها محرم مشكلات اين مردم خودشان هستند. بيماري را كتمان نكنيم چرا كه تشخيص زودهنگام و درمان در اوايل بيماري  مي‌تواند نجات بخش باشد. محققان اجتماعي تشخيص دهنده دردهاي اجتماع و واگوكننده  و درمان كننده آن هستند.             
  بدنگوييم به مهتاب اگر تب داريم!

*جامعه‌شناس

 

 

 

1 نظر

  • پیوند نظر ولی بهرامی ولی بهرامی شنبه, 06 مرداد 1397 ساعت 13:45

    باسلام و ادب؛ تشکر از مطلب زیبایتان. نقد منصفانه نیروی محرکه و عامل پیشرفت هر جامعه ای است. نپذیرفتن نقد و فرار از واقعیت ها نشانه واپس گرایی و رکود است، به هر میزان سطح فکری و آگاهی افراد بیش تر شود، انبساط فکری برای شنیدن نقد هم بیشتر می شود. سیاست و قدرت در جهت محافظه کاری و پنهان کردن واقعیت ها و خوش نمایی وضع موجود مانع شنیدن حرف روشنفکران و مصلحان اجتماعی می شود ولی احساس و تصور و باور جمعی عموم را نمی توان کتمان کرد.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004