شما اینجا هستید: خانهسیاستانتخابات شورا و معیارهای چندگانه

انتخابات شورا و معیارهای چندگانه

چهارشنبه, 27 ارديبهشت 1396 ساعت 12:07 شناسه خبر: 2627 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

سیمره/ مجتبی ترکارانی*:این روزها هوای شهرمان به شدت دموکراتیک!! شده است. هرکسی می‌تواند هر آهنگی را خواست بنوازد. هرکسی عکسی از خودش را تحت یک بنر بر دیوارها می‌کوبدودر محیط شبکه‌های اجتماعی خود را در معرض دید دیگران می‌گذارد و ازآن‌ها می‌خواهد که او را انتخاب کنند و....


ولی سوالی که به ذهن متبادر می‌شود این است آیا واقعاً چنین بازاری یک بازار واقعی است. آیا در این بازار همه نوع کالایی یافت می‌شود. آیا ما واجد معیارهای درست و کارآمدی برای انتخاب شایسته هستیم؟ معیارها وسنجه‌های ما برای انتخاب چیست؟ چگونه می‌توانیم زیر این بمباران تبلیغاتی انتخاب درستی داشته باشیم؟
 معمولا برای انتخابات در همه جوامع معیارهای مختلفی وجود دارد ولی هرجامعه ای بنا به شکل خودش معیارهایی  وجود دارد. در این یادداشت به هریک از این معیارهای انتخاب می پردازیم وسعی می کنیم به مزایا و معایب هریک از این معیارها اشاره نموده  و در پایان وضعیت مطلوب را ترسیم کنیم.
معیارهای سیاسی و حزبی:
بسیاری از افرادی که تحت عنوان لیست حزبی شورای شهر معرفی می‌شوند معمولاً افراد دم دستی حزب هستند که از فیلترهای نظارتی گذشته‌اند. این‌ها معمولاً مسایل شهری را نمی‌شناسند و شورای شهر را نه به خاطر مسایل شهری بلکه برای داشتن جایگاه و نفوذ سیاسی در مراکز قدرت خواهان هستند. معمولاً چون احزاب ما در حوزه‌ی شهری برنامه‌ی بلند مدتی ندارند و زمینه‌ی پرورش نیروهایی شورای شهر نیستند. بنابراین نیروهای پیشنهادی احزاب معمولاً نیروهای توانمندی نیستند.در عین حال که در همه جوامع کاندیداهای شورای شهر را احزاب پیشنهاد می‌کنند. ولی در جامعه ما احزاب توان معرفی چنین کاری را ندارند وهم‌چنین به‌خاطرغلبه زمینه‌های سنتی وغیر حزبی شانس پیروز شدن کاندیداهای حزبی کم است و حتا در صورت پیروزی هم این نمایندگان تفاوت زیادی با دیگر نمایندگان ندارند.

معیارهای مدنی واجتماعی
در جوامعی که نهادها مدنی دارای پشتوانه‌ی اجتماعی قوی و کارامدی سازمانی بالایی هستند، این نهادهای مردمی و غیردولتی وارد عمل شده، اقدام به ارایه لیست‌های انتخاباتی می‌کنند. گرچه فلسفه تشکیل انجمن‌های مردم‌نهاد غیرسیاسی است و به‌دنبال این هستند که خود را درگیر فعالیت‌های سیاسی نکنند. ولی  بنا به مسئولیت مدنی و به‌دلیل این‌که در جامعه‌ی ما احزاب کارآمدی هم وجود ندارد، انجمن‌ها خود را محق به دادن لیست می‌دانند. اما چون سازوکار مناسبی برای انتخاب افراد وجود ندارد و این سازمان‌ها ابزارهای کنترلی برای تضمین این‌که اعضای شورا در صورت پیروزی در جهت خواست آن‌ها کار کنند را ندارند. در این‌جاست که لیست‌هایی که این انجمن‌ها با شتاب‌زدگی تهیه می‌کنند درصورت پیروزی هم تضمینی برای حرکت در جهت خواست و مطالبات انجمن‌ها و نهادهای مدنی وجود ندارد. درصورتی می‌توان به این رویه‌ها امیدوار بود که خود انجمن‌ها طی یک برنامه میان‌مدت و بلندمدت افرادی را پرورش داده و طی دوره‌ی  انتخابات وارد فضای انتخاباتی کنند. دراین‌صورت می‌توان امیدوار بود تا حدی لیست‌های انجمن‌ها بتوانند موفق باشد.
معیارهای طایفه‌ای و خویشاوندی
در این حالت افراد با معرفی خود و ذکر نام طایفه در ادامه اسم‌شان وابستگی‌های طایفه‌ای و خویشاوندی خود را اعلام می‌کنند. و با ارتباط با افراد فامیل و خویشاوند خود پیوندهای خویشاوندی خود را متذکر شده و خواهان حمایت هم‌طایفه‌ای‌ها می‌شوند. این پیوندها چون ریشه‌های خانوادگی و خونی دارد معمولا قوی‌تر از دیگر پیوندهاست. افراد پس از انتخاب شدن مجبورند به این تعهدات بیش‌تر عمل کنند. زیرا هم فشار هنجاری طایفه را بر خود دارند و هم درصورتی بی‌تعهدی از طرف طایفه طرد می‌شوند و بعد این‌که فرد برای این‌که شبکه حمایت اداری و سازمانی پیرامون خویش را محکم نماید ترجیح می‌دهد از افراد پیرامون خود و معتمد خویش در شورای شهر و شهرداری استفاده کند. بنابراین معیارطایفه‌ای هم در دوران انتخاباتی و هم بعد از آن یکی از معیارهای کارکردی و پیوندی محکم در جامعه و سازمان‌های اداری می‌باشد. این معیار به شدت با اصولی مانند شایسته سالاری و تخصص‌گرایی  تقابل دارد و راه را بر عام گرایی و تعامل با افراد و گروه‌های دیگر می‌بندد.

معیار فنی وتخصصی
در چند سال اخیر و بعد از ناکامی تیپ‌های مختلف در شورای شهر ضرورت انتخاب تیپ‌های تخصصی مطرح شده است. به نظر این‌ها شورا باید جای افراد متخصص در حوزه‌های معماری و شهرسازی و جامعه شناسی و جغرافیا و اقتصاد شهری باشد.
چیزی که معمولاً طرف‌داران ایده ناب تخصص‌گرایی از ان دفاع می‌کنند تقلیل دادن همه‌ی مسایل شهری به موضوعات فنی و تکنوکراتیک است. به نظر آن‌ها هر مشکلی راه حل فنی دارد و راه حل آن در دست متخصصان است. مشکلی که پیروان این رویکرد دارند این است که اولاً جامعه محلی کمتر ضرورت نیاز به تخصص‌گرایی را در این زمینه می‌پذیرد و دوم این‌که نمی‌توان متخصصان را افرادی خنثی و بدون جهت‌گیری سیاسی دانست. این متخصصان درصورتی که  واجد جهت‌گیری سیاسی باشند همان نیروی احزاب هستند و در صورتی که  فاقد جهت‌گیری اجتماعی و سیاسی و فهم مناسبی از ساختار اقتصاد سیاسی قدرت و سرمنشا رانت ها باشند براحتی میتوانند به ابزاری در دست باندهای قدرت و ثروت تبدیل شوند و سوم این‌که مسایل شهر بیش از آن‌که مسایل تخصصی باشد مسایلی سیاسی و اقتصادی هستند. این مسایل را باید با مکانیسم‌های نظارتی و شفافیت و تقویت فضای عمومی و اصلاح قوانین انجام دادو لزوما همه مسایل با ارجاع به متخصصین حل نمی‌شوند.

معیارپوپولیستی
در جوامعی که شکل‌بندی‌های اجتماعی مدرن وجود ندارد و یا جامعه سرخورده و مایوس از تجربیات گذشته و بی‌اعتماد به گروه‌های مرجع ومرتبط است. دست به نوعی انتخاب کوتاه مدت و از سر رفع مسئولیتی میزند و انتخاب‌هایش بر نوعی معیار پوپولیستی و عوام‌گرایانه می‌چرخد. مثلاً در چنین جوامعی یک هنرپیشه یک آوازه‌خوان، یک زیباروی، یک شومن و یا یک ورزشکار وحتا یک معلم مشهور می‌تواند صاحب ارای مردم شود. در جامعه‌ای که مردم به متخصصان و سیاستمداران و فعالان اجتماعی و کارشناسان  بی‌اعتماد می‌شوند به‌دنبال انتخاب افرادی می‌زنند که تنها وجه مثبت آن‌ها مشهور بودن و احتمالاً موفق بودن در زمینه‌ای است که ربط مستقیمی با شورای شهر ندارد. این کاندیداها چون پیش‌بینی‌پذیر و صاحب جایگاه رسمی نیستند می‌توانند ادعاهای غیر واقعی مطرح نموده و جامعه را به‌دنبال خود بکشند. چنین کاندیداهایی معمولاً یک‌بار مصرف هستند و جامعه بعد از انتخاب آن‌ها متوجه می‌شود که در انتخاب آن‌ها اشتباه کرده است. ولی چون هنوز معیارهایش پوپولیستی است. فقط مصداق‌هایش را عوض می‌کند. و از انتخاب ورزشکار به انتخاب معلم می‌رود. بدون این‌که تناسب این اقشار را با موضوع شورای شهر بداند.

معیارهای فایده‌انگارانه
در جوامعی که پول بر مناسبات حاکم شده است افراد فرصت‌طلبانه به‌دنبال آن هستند در هر رابطه‌ای منافع اقتصادی خود را تصاحب کنند. متاسفانه در سال‌های اخیر به‌خاطر غلبه مناسبات اقتصادی و گسترش شدید فقر نوعی مادی‌گرایی شدید بر مردم حاکم شده است. به‌عبارتی مردم در هر رابطه‌ای تنها نفع مادی و مستقیم خود را می‌جویند. البته دلیل این موضوع دلایل اجتماعی و سیاسی دارد که محل بحث نیست. ولی مشاهده می‌شود این مادی‌گرایی وارد حوزه سیاست شده است. بسیاری از کاندیداها با دادن وعده‌های مالی مشخص و یا دادن وعده‌های ناهار و شام  به رای دهندگان ویا دادن پول نقدی و موادغذایی نظرویا وعده استخدام فرزندان صاحبان رای رابه سوی خود جذب می‌کنند.
بنابر‌ آن‌چه گفته شد در جامعه‌ای چون لرستان معیارهای طایفه ای و پوپولیستی و فایده‌گرایانه غالب‌تر است و انتخاب‌های سیاسی و مدنی و تخصصی کم‌تر به چشم می‌خورد. گرچه در سال‌های اخیر رگه‌هایی از گسترش و ترویج انتخاب‌های سیاسی و مدنی و تخصصی به چشم می‌خورد ولی فعلاً در کوتاه مدت چشم‌انداز رسیدن به چنین معیارهای خیلی واقع‌گرایانه نیست. چرا که هم احزاب سیاسی مدرن شکل نگرفته‌اند و توان کادرسازی برای شورای شهر را ندارند. دوم این‌که نهادهای مدنی و اجتماعی هم چنان قوی نشده‌اند که بتواند افراد قوی بسازند و یاافراد قوی را به مردم معرفی کنند. ازطرفی مدافعان رویکرد تخصص‌گرا هم هنوز نتوانسته‌اند ضروروت و جایگاه خود را به عنوان حلال مسایل شهری اثبات کنند. بنابراین تا اطلاع ثانوی معیارهای طایفه‌ای و خویشاوندی و فایده گرایانه‌ای بر انتخاب‌ها حاکم خواهد بود و تنها با تلاش تشکل‌های سیاسی و مدنی و صنفی و تخصصی در میان مدت است که میتوان از دست چنین رویکردهایی رهایی یافت.

*جامعه‌شناس و رییس دفتر دانشگاهی  انجمن جامعه شناسی لرستان

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004