شما اینجا هستید: خانهسیاستزنان و بیهودگی سیاسی!!

زنان و بیهودگی سیاسی!!

سه شنبه, 28 آذر 1396 ساعت 10:51 شناسه خبر: 3137 2 نظرها
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

سیمره-  مریم ملکی صادقی*: کم نیستند کسانی که مشارکت سیاسی زنان را با تکیه بر دستاویزهای دینی و روشن‌فکری امری غیرضروری و بدون اولویت می‌انگارند و البته بر معروف و علمی بودن ادلّه‌های خود نیز پافشاری کرده و همواره تلاش کرده‌اند سایه سنگین این تفکر را بر سر ذهن و ناخودآگاه همگان بیندازند و حماسه‌های سیاسی زنان را در بازی پنهان و پرغوغای اجتماعِ مدعی، گرفتار سیاه‌چال کرده تا به رغم عینیت به دایره‌ی بسته منابر و کتاب‌ها راه نیابند.

تا از این طریق هرچه از زمان وقوع آن‌ها بگذرد، کم‌رنگ‌تر شده تا جایی که جزء سایه روشنی از آن‌ها در ذهن باقی نماند. با وجود این در تاریخ و سیره‌ی دینی ما (به‌عنوان مبنا و محل استناد همان مصلحت اندیشان) در خصوص مشارکت زنان در عرصه‌ی سیاسی هیچ‌گونه سند و یا منبعی مبنی بر محدودیت آن‌ها وجود ندارد. که اگر چنین نبود، حضرت زهرا و حضرت زینب(س) و سایر بانوانی که در صدر اسلام نقش فعالی در صحنه‌های مختلف ایفا کرده‌اند، بدین‌گونه در صحنه حاضر نمی‌شدند.
   دو خطبه فدک‌ حضرت زهرا(س) و حضرت زینب (س) در شام، از مهم‌ترین گفتمان‌های سیاسی پس از رحلت پیامبر(ص) و نمادی از اعتراض نسبت به انحراف پدید آمده در حکومت اسلامی و خلافت و جانشینی پیامبر به حساب می‌آیند. محتوای عمیق و پر مضمون این خطبه‌ها در تمام حیطه‌ها اشراف و آگاهی خطیبان را از فراز و نشیب‌های تاریخی و سیاسی پیش آمده در صدر اسلام را فرا روی مخاطب می‌گذارد. حضور بی‌واسطه در مسجد و در حضور حاکمان وقت، نخبگان سیاسی و توده مردم نشان از اقدام قاطعانه و شجاعانه این زنان در جهت تفسیر و تبیین عقلاني و روشن‌گرانه از معرفت و انديشه اسلامی و معیارهای یک حاکم مشروع جهت پایه‌گذاری حیات مبتنی بر عقلانیت و خرد انسانی و مذهبی را به نمایش می‌گذارند.
      حضرت زهرا(س)در بخشی از خطبه خود به این موضوعات مهم اشاره کرده، می‌فرمایند: ..... پس هنگامی که خداوند برای پیامبرش، خانه پیامبران و جایگاه برگزیده برگزیدگانش را انتخاب کرد، در بین شما کینه و نفاق آشکار شد و جامه دین فرسوده گشت. افراد گمراهِ خموش به نطق آمدند و فرومایگانِ پست به صحنه درآمده..... هنوز چیزی از رحلت رسول خدا نگذشته بود بهانه آوردید که از فتنه مى‌‏هراسید، آگاه باشید که در فتنه قرار گرفته‏‌اید..... این کار از شما بعید بود، و چطور این کار را کردید، به کجا روى مى‌‏آوردید، در حالى که کتاب خدا رویاروى شماست، آمورش روشن، و احکامش درخشان، و علائم هدایتش ظاهر، و محرّماتش هویدا، و اوامرش واضح است...... برای خاموش کردن انوار دین روشن خدا، و از بین بردن سنن پیامبرِ برگزیده آماده بودید...
حضرت زینب(س) نیز در خطبه شام یزید را مورد خطاب قرار می‌دهد و می‌فرمایند: «ای یزید شادمان و مسرور گشتي كه ديدي دنيا چند روزي به كام تو شده و كارها بر وفق مراد تو مي‌چرخد، و حكومتي كه حق ما بود در اختيار تو قرار گرفته است، آرام باش، .... هر كيد و مكر كه داري بكن، هر كوشش كه خواهي بنماي، به خدا سوگند هرگز نتواني نام و ياد ما را محو كني، وحي ما را نتواني از بين ببري،....»
     با توجه به فحوای خطبه‌‌ها در واقع مسئله مشارکت سیاسی در اندیشه‌ی این دو بانوی بزرگوار به عنوان یک وظیفه اجتماعی در جامعه مورد توجه قرار می گیرد و ایشان به‌عنوان یک کنش‌گر سیاسی و مظهر يک فرد مسئول در مقابل سرنوشت مردم، با هدف استیفای حق و دفاع از ولایت در برابر سلطه و استبداد امویان و دستگاه یزید وارد کارزار سیاست شده‌اند، چرا که بر این باور بودند سکوت در برابر نظام حاکم نه تنها نشان از پذیرش حکومت جدید داشته بلکه جایگاه اصالت اندیشه و حقوق مدنی نیز وجاهت اجتماعی خود را از دست می‌دهد. لذا در چنین شرایطی خطبه‌های تاریخی خود را که اتمام کننده‌ی حماسه سیاسی زنان در ابدیت تاریخ و بیان‌گر اقتدار مبتنی بر بصیرت سیاسی است در برابر عوام و مدعیان خاص فرصت‌طلبی که هم‌چنان گرفتار جهل خود و نفاق کارگزاران حکومت بودند، ایراد می‌کنند تا نشان دهد كه زن در حاشیه‌ی تاریخ نیست بلکه در متن حوادث مهم تاریخی قرار دارد.
     با استناد به این نقاط عطف تاریخی می‌توان گفت که برخلاف باور عمومی مفهوم امر سیاسی مفهومی تمایزدهنده، محدود به زمان خاص و مقید به مناسبات جنسیتی نیست بلکه این فرهنگ مسلط است که سیاست را آکنده از تعاریف جنسیت محور کرده و امری مردانه تلقی می‌کند و زنان را به حوزه‌ی عادی و محدود به جای کلان در سیاست می‌افکند. مشارکت سیاسی زنان در ايران نیز امروز موضوع‌ بحث‌هاي‌ جدي فرهنگی- ديني شده و در بيش‌تر موارد رجل سیاسی!!! آن را به‌عنوان یک گفت‌وگویی روشن‌فكرانه، مد اجتماعی تلقی می‌کنند. اینان با تأكيد بر منافات داشتن حضور اجتماعي زنان در فضاي سیاسی با مناسبات فرهنگی و دینی، حضور آنان را عامل به هم ریختن تعادل سیاسی اجتماعی جامعه مي‌دانند و بر بازگشت زنان به فضاي  خصوصي خانه تأكيد مي‌كنند. چرا که در نظام  سياسي  و ارزشي حاكم بر جامعه، حقوق سياسي زنان جهت برخورداري زنان شهروند از این حقوق به رسميت شناخته نشده است و اگر هم حقوق سياسي در قوانين اساسي و عادي گنجانده شده نه تنها در برابر پيش‌داوري‌هاي مبتني بر سنت حاکم به ضعف گرايیده شده و اعتبار خود را از دست می‌دهد بلکه از پشتوانه‌ی پذيرش عموميِ هماهنگ با آموزش هم برخوردار نیست. لذا شهروندان زن ايراني اساساً همواره‌ براي اثبات شئون انساني خود در تلاش بوده‌اند.
       به عبارت دیگر جامعه، کسب دانش سیاسی را در حد و قواره منطق زنان نمی‌بینند و جایگاه و ساحت سیاسی را در مقیاسی فراتر از گلیم برای ماهیت انسانی آن‌ها تعریف می‌کند. لذا زن ايراني با وجود برخورداري از حقوق سياسي در قوانين كشور به ندرت و در مقاطع زماني كوتاه مدت آن‌هم به‌صرف جامعه آماری توانسته اند از آن  فرصت تهیدست بهره‌مند بشوند. در واقع مشاركت سیاسی زنان در پویش حق و تكلیف یك امتیاز اجتماعی نیست بلكه ژست سیاسی است كه تاكنون در اجرای آن زنان دچار خسران شده‌اند. از این رو امروز زنان در نوعی بیگانگی سیاسی به سر می‌برند و حصارهایی كاملاً آشكار و واضح مانع نزدیك شدن زنان به این بخش از تعاملات اجتماعی می‌شود.
     واقعیت این است که واقع مشاركت سیاسی زنان با وجود تکریم بی‌وقفه، گرفتار جبر هبوط و استحاله است و بسترسازی اجتماعی به منظور تثبیت مشارکت، با تردیدی ذهنی- فرهنگی و جاهلیتی ملبس به فرهیختگی نسبت به جهان زیست زنان، همراه است. از این رو دنیای واقعی سیاسی زنان آن‌قدر وارونه با دنیای کنونی‌شان است که نه تنها خودشان هم نمی‌خواهند باور کنند بلکه به نومیدی در این باب هم عادت کرده‌اند. اما با این اوصاف امروز زنان باید با مقاومت در برابر هجمه‌های تلخ، سفر سیاسی را به تنهایی و به‌دور از غوغای روزمرگی آغاز کنند تا با طراحی زمینه‌های اجتماعی جدید، ابعاد اصلی و وجودی انسانی‌شان قدرت نفس کشیدن را پیدا کند و با تحولی درون‌زا و نیز باز مهندسیِ نگرش‌ها در جامعه، مسیر توسعه‌ی انسانی را در جریان صحیح حقوق شهروندی قرار دهند.

*دانشجوی دکترای علوم‌سیاسی

 

 

 

2 نظرها

  • پیوند نظر فرناز فرناز چهارشنبه, 29 آذر 1396 ساعت 11:20

    عالی و با محتوا واقعا وجود آدم های تحصیل کرده ای مثل شما در این وادی لازم و ضروری و سودمند است.به امید نقش پررنگ تر و آزادی عمل و بیان بیشتر برای بانوان فرهیخته ی کشور

  • پیوند نظر   بی نام بی نام سه شنبه, 28 آذر 1396 ساعت 15:21

    تو را خدا نگاه متن این خانم کن چی نوشته

    ادم شرمنده میشه این متن ها را می خونه آخه بگو تاریخ اسلام خوندی این سخنان .... می نویسید.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004