شما اینجا هستید: خانهفرهنگخوانش شعرهای محبوبه میرقدیری .... ساختارهای حسی ـ مفهومی....

خوانش شعرهای محبوبه میرقدیری .... ساختارهای حسی ـ مفهومی.... مطلب ویژه

دوشنبه, 01 آبان 1396 ساعت 17:51 شناسه خبر: 2977 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

*سریا داودی حموله- سیمره:  ـ باران تو را به یاد من می‌آورد/ کاج/ بستنی/ ‌پیراهن‌های پشمی چهار خانه/ و ماشین‌های زرد رنگ/ می‌بینی/ از یاد بردن آن که دوستش داشته‌ایم/ آسان نیست/ دوست داشتن کسی دیگر،/ چرا./ گفته بودم به تو/ نام من لیلی نیست./
شعرِ«نام من لیلی نیست» (1)
محبوبه میرقدیری در پی احیای زمان‌های سپری شده می‌باشد. سعی دارد سیر صعودی خود را در شعر و داستان  حفظ کند.(2) در این ساختارهای حسی و مفهومی دغدغه‌‌های زندگی نهفته است. حدیث نفس و دلتنگی زنانی که در پیله‌های تنهایی سرگرم روزمرگی هستند. این شاعر تجربه‌گرا بیش‌تر به موضوعیت روز  اشاره دارد. به واسطه‌ی روایت‌گری و مضمون‌گرایی جذابیت معنایی خاصی را به ذهن متبادر می‌کند.


«بوی خاطرات دور»
در مجموعه  شعر «بوی خاطرات دور»(3) وجه عاطفی و احساسی  پررنگ است.
 زبان ساختاری مبتنی بر روایت است و ساختار معنایی در خط روایی شکل می‌گیرد. این نوع فرم روایی در وضعیت خبری و گزارشی است. سطرها و بندها ساختار متعارف دارند.
بیش‌تر شعرها مبادله معنا و مفهوم است، کشف ابعاد ناشناخته زندگی است. از لحاظ فرمی، سطرها از عینیتی توصیفی برخوردارند و ساختار زبان بر اساس مونولوگ گویی بنا شده است. این  فاعل گزارش‌گر بیش‌تر در گیر چه گفتن‌هایی پیرامون مفاهیم انسانی است:
ـ وقتی کلاغ‌ها صدا می‌زنند غار غار/ خبر دهید به مادرم/ و بعد/ اسب سیاه مرا زین کنید/ مرگ، پرسه می‌زند در کوچه وُ طوق طلای من/ یک اسم وُ یک شماره است وُ یک جامه/ به رنگ خواب.  شعرِ «اسبِ سیاه من»

ایجازهای کلامی به واسطه‌ی ساختار باورمند شکل می‌گیرند. این سطرهای به ظاهر ساده در خدمت ساختار معنایی است. جزیي‌نگاري سبب بروز حس‌های نوستالژيک است. شعری عینی و ابژکتیو که در  فراز و فرودها جذابیت‌های زیبای معنایی دارد.
شعرها زبان منعطفی دارند. گره‌خوردگی‌های عاطفه و تخیل در زبان آهنگین شکل گرفته‌اند و فرم روایی در وضعیت خبری اتفاق می‌افتد. تناسب و تناظرهای معنایی سبب پیوستگی کلی بین سطرهاست:
ـ وقتی که اندوه/ صدایم می‌کند/ در عصرهای خالی این خانه‌ی سپید/ دیوارها که پیش می‌آیند/ درها که بسته می‌شوند/ و آفتاب/ که خوره می‌شود وُ ذره ذره تنم را می‌جود/ تو/ در معبرِ خاطرات دور/ ایستاده‌ای هم‌چنان و من/ غروب را در آغوش می‌کشم.  شعرِ«صدای اندوه»
شاعر از رازها و دلتنگی‌ها می‌گوید. روایت‌های خطی در مداری حسی ـ مفهومی می‌چرخند. سعی دارد با لحن دردمندانه از واقعیت‌ها فاصله بگیرد. بر مضمون‌گرایی تأکید بیش‌تری دارد. با موتیف‌های مختلف عینیت‌گرایی را به نمایش می‌گذارد و به واسطه‌ی پرداخت به فضای حسی و عاطفی به سمت گزاره‌های خبری می‌رود:
ـ پاییز که می‌رسد/ سنگینی یادِ تو را / بیش‌تر حس می‌کنم/ و نیازم را/ به یک دگردیسی کامل/ آخ که چه خوب است/ نیلوفر پشت پنجره باشم/ زیبا/ تنها/ کمی غمگین/ و منتظر/ یک باد سرد./ شعرِ«دگردیسی»

مفهوم‌گرایی از شاخصه‌های شعرهاست و گره‌خوردگی عاطفه و تخیل ظرفیت تازه‌ای در ذهن ایجاد می‌کند.
ایجاز کلامی در ساختاری باورمند شکل می‌گیرد. تصاویر روایی مبنی بر آشنایی‌زدایی‌های معنایی است. گاهی شعرها کشف لحظه‌های شاعرانه‌ای است که سبب هم‌ذات‌پنداری می‌شود. تقابل و تناقض‌ها جذابیت معنایی را به ذهن مخاطب متبادر می‌کند. آشنایی‌زدایی سبب برانگیخته شدن حس و عاطفه می‌شود:
ـ چه می‌تواند باشد/ حس یک ماهی بر خاک/ یک پرنده در قفس/ یا که آدمی/ حس یک نفر تنها/  بر خاک، بی‌آب/ و یا که نه،/ بر آب و بی آب؟/ وقتی تو نیستی/ این گونه است احساس من/ با موی سپیدم./ یک جرعه/ نه/ یک قطره پیش آر سینه‌ات را/ طفل هستم هنوز من/ طفلی، سپید مو. شعرِ«مادرانه 5»

اکثر شعرهای «بوی خاطرات دور» نشئت گرفته از حوادث و رویداهای پیرامون شاعر است. این ساختارهای لفظی- مفهومی مبتنی بر روایت‌های مضمونی است، و ارتباط افقی سطرها به علت موضوعیت شعرها می‌باشد.

«یادها»
میرقدیری در مجموعه «یادها» درگیرکشف ابعاد ناشناخته زندگی است. ارائه‌ی توصیف مستقیم احساس و عواطف و روایت ساده است. آن‌چنان که حرکت شعرها در حوزه‌ی روایی، تجربی و عاطفی قابل تاویل هستند.
 در این روایت‌های مضمونی شعرها به سمت عینیت‌گرایی می‌روند:
ـ باران نیمه‌شب/ دلتنگی من است که می‌بارد/ بر بام خانه‌های‌تان/ آرام/ یک شب به بام درآیید/ کنج ابرهای سیاه/ تنها نشسته‌ام/ چشم انتظارِ دیدنِ آفتابی عالم تاب.  شعرِ«انتظار»

درمجموعه «یادها» تک‌صدایی حاکم است و شاخصه‌ی اصلی بر روایت‌های مضمونی استوار است.
جزیي‌نگار سبب ايجاد حس‌های نوستالژيک می‌شود. راوی سعی دارد مفاهیم کشف نشده‌ی زنانه‌گی را به تصویر بکشاند. فضای ذهنی شاعر درگیر عواطف و مفاهیم انسانی است. معمولاً رد پایی از احساس و عواطف راوی حس می‌شود. در تلفیق عینیت و ذهنیت زبان روایی بازوی محرکه می‌باشد.
ـ با شب رفیق شدم/ با خواب اُنس گرفتم/ و با رؤیا درآمیختم/ وقتی که باد/ بوی تو را به من رساند/  از عمق خاک/ امشب، زودتر بیا.  شعرِ«انیس»

با تکیه بر زبان روایی به مسایل فردی و اجتماعی می‌پردازد. شاعر در مواجه با موقعیت‌هایی که آدم‌ها را می‌بلعد، به شدت اعتراض می‌کند. گویا راوی آن قدر روزهای ناشاد داشته که روزهای خوب و خاطره‌انگیز را تحت شعاع قرار داده است. با ادغام واقعیت در خیال و خیال در واقعیت به روایت‌گری می‌پردازد. سعی دارد از گزارشگری صرف رمانتیسیسم فاصله بگیرد و درک و فهم خود از هستی و اشیا و پدیده‌ها را به تصویر بکشاند. معمولاً از مفاهیم ذهنی پرهیز می‌کند. در صدد است تا تعریفی تازه از محیط پیرامون ارائه دهد:
ـ مرگ را هراسی نیست/ وقتی که دیروز/ سنجاق زنگ زده‌ای ست/ بر گیسوانِ سیاه من/ و فردا/ تکرار روزهای رفته‌ی من است/ با موی کوتاه/ سپید/ و با سنجاق زنگ زده‌ای در دست/ مرگ را هراسی نیست.  شعرِ«دیروز، فردا»

نه چنان که مجموعه‌های شعری میرقدیری حدیث نفس هستند. مملو از تعابیر و تصاویر زندگی است. آن‌چنان که حضور راوی به عنوان«منِ» فاعل برجستگی بارزی دارد. گرچه شعر بر اساس منطق نثر پیش می‌برد، اما ظرفیت تازه‌ی کلمات به خاطر مضمون‌های عام است. موضوع‌هایی نظیر عشق، زندگی، مرگ، طبیعت و برخی مضامین اجتماعی در پرداخت‌های عاطفی قابل تاویل هستند.

پی نوشت:
1- یادها، نشر داستان، چاپ اول1396.
2-آثار چاپ شده‌ی محبوبه میرقدیری: [ شِناس (مجموعه داستان، نامزد کتاب سال)/ پولک سرخ (رُمان، نامزد جایزه‌‌ی مهرگان ادب)/ خانه‌ی آرا (رُمان)/ روی لب‌هاشان خنده بود (مجموعه داستان، نامزد جایزه پروین)/ و دیگران (رُمان، برنده‌ی جایزه‌ی‌ مهرگان ادب)/ یک شب دیگر (مجموعه‌ی داستان)/ ابریشم هفت رنگ (افسانه‌های قدیم)/ حاشیه‌ی باغ متروک (رُمان).
3-بوی خاطرات دور، نشر داستان، چاپ اول1396.

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال دهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، چهار راه بانک، کوچه‌ی شهید جلال سرباز