شما اینجا هستید: خانهفرهنگنگاهی گذرا به آموزش و پرورش و چگونگی آن؛

نگاهی گذرا به آموزش و پرورش و چگونگی آن؛

سه شنبه, 15 اسفند 1396 ساعت 10:21 شناسه خبر: 3383 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 وقتی افتاد فتنه‌ای در شـام              

هرکس از گوشه‌ای فرا رفتند
پسـران وزیــر ناقـص عـقل             
به گــدایی به روســتا رفـتند
روســتا زادگـان دانشــمند            
بـه وزیـــری پادشــا رفــتند (گلستان سعدی)


سیمره- امیرمنصوری*:به طور کلی غرض از آموزش و پرورش و فلسفه‌ی به‌وجود آمدن آن، قرار گرفتن حقایق و وسائلی در دست‌رس هر فرد است تا بتواند بدان وسیله به محیط جسمی و حیاتی و اجتماعی خود پی ببرد و شناخت انسان از چگونگی خودش و هم‌نوعانش نیز در ضمن این فلسفه قرار گرفته است. از روزگاران کهن مردم ساکن در لرستان فیلی مانند سایر مناطق کشور در مکتب خانه‌ها به تحصیل و کسب علم و دانش می‌پرداخته‌اند مدرسین این مکتب‌خانه‌ها را ملا یا ملا مکتبی می‌گفته‌اند. علاوه بر این مکان‌ها و بنگاه‌های دیگری مانند مساجد، مدارس، خانقاه، رباط، زاویه و بیمارستان از طرف دولت و حکام برای کسب دانش مردم نیز فراهم می‌شده است. از این رهگذر زمان روی کار آمدن دولت پهلوی که تکنولوژی آموزشی نوین جای سیستم آموزشی ملا مکتبی را گرفت، پای ملاها کوتاه شد و مکتب‌خانه‌ها نیز برچیده شدند. هر چند که این رویه با مخالفت علما و روحانیون و اکثریت اقشار جامعه روبه‌رو شد.
از قرون آغازین اسلامی که ابودلف مسعر ابن مهلهل خزرجی با گذر از منطقه‌ی طرهان و اوضاع اجتماعی‌اش یاد کرده‌اند، تا سال 1316 (ه- خ) که نخستین کمیسیون نظام وظیفه در این سامان برگزار شد، همواره مردم ما از محضر علمای دینی و اسلامی، بر اساس شرایط زمانی، کسب فیض می‌کرده‌اند، چرا که این فضائل در نهاد مردم ما نهفته بوده است. بر اساس آن‌چه که در مجموعه‌ی فهرست اساسی حکام فرمانداران کل استانداران آمده است، لرستان تا سال 1318 حاکم نشین بوده است و حکام معمولاً به‌صورت منطقه‌ای و تحت عنوان حکم‌ران یا حاکم لرستان، کرمانشاه، بروجرد، لرستان، بروجرد، بختیاری، لرستان، بروجرد، خوزستان، لرستان، کرمانشاه، نهاوند و لرستان، بروجرد اداره‌ی امور منطقه را دست داشته‌اند. از سال 1318 لرستان به صورت فرمانداری درآمد و مرکز آن خرم‌آباد تعیین گردید. این وضعیت تا سال 1341 ادامه داشت و در این مدت، لرستان در پاره‌ای از امور زیر نظر استان خوزستان بود. بنابر اسناد در دست مطالعه در سال 1313 خورشیدی با تغییراتی در مرزهای سیاسی لرستان، و با ادغام سه دهستان رومشکان، طرهان و عمله قیطول (کوهدشت) بخشداری کوهدشت با مرکزیت عمله- قیطول افتتاح شد و بخشداری طرهان نام گرفت، و امان‌الله‌خان سرداربهادر غضنفری نخستین بخشدار طرهان معرفی شدند. از سال 1341 لرستان با سه شهر خرم‌آباد، بروجرد و الیگودرز به فرمانداری کل تبدیل گردید. و در سال 1352 با انجام تغییرات و اصلاحاتی در تقسیمات سیاسی کشوری، لرستان به استان تبدیل شد.
 در شامگاه قاجاریه میرزاحسن رشدیه بنیان‌گذار آموزش نوین در ایران هربار پس از بسته‌شدن مدارسش با فتوای روحانیت آن روزگار و برخی از مردم عوام، کارش را از نو شروع می‌کرد. از پس هر فراری باز می‌گشت و تا اوضاع را مساعد می‌دید دوباره مدرسه‌ای را برپا می‌کرد. در یکی از فرارهایش به مشهد مقدس، در آن‌جا هم به مساعدت عده‌ای، مدرسه‌ای درخور دانایی و توانایی‌اش دایر می‌کند. سال به پایان نرسیده بود که تکفیرش کردند. خودش می‌گوید؛ موثرترین اسباب‌ها تکفیر من بود که اعتنا نمی‌کردم. از ورود من به حرم مانع شدند، از ورود به حمام‌ها قدغن کردند، در منزل استحمام کردم. علت جلوگیری از ورود میرزاحسن به حمام این بود که وقتی شخصی را تکفیر می‌کردند، وی اجازه استحمام در حمام عمومی را نداشت زیرا آب را نجس می‌کرد. هم‌چنین در معابر بنای فحاشی گذاشتند و من هم جز برای مدرسه از خانه خارج نمی‌شدم. با این همه رجال‌ها به مدرسه‌اش ریختند، دستش را شکستند، خانه و مدرسه-اش را غارت کردند، و با دست شکسته به زادگاهش برگشت. مدرسه‌ی تاز‌ای که ساخت دو سالی دوام آورد و باز هم فراری شد. میرزاحسن معتقد بود که مکتب‌‌خانه‌ها که بیش‌تر توسط ملایان اداره می‌شد باید جمع‌آوری شوند و آموزش مدرن در مدارس انجام شود و دختر و پسر در کنار یک‌دیگر درس بخوانند (تاریخ مشروطه ایرانی، آجودانی). با روی کار آمدن حکومت پهلوی و با تمهیداتی که اندیشیده شده بود، تکنولوژی آموزشی نوین جای خود را به سیستم آموزشی ملامکتبی تغییر داد.
با روی کار آمدن دولت پهلوی، به‌ سال 1304 خورشیدی اداره‌ي فرهنگ و معارف (آموزش و پرورش) در لرستان نیز تاسیس می‌گردد. این اداره‌ی مردم‌نهاد در سال 1317 به اداره‌ی فرهنگ و در 1343 به آموزش و پرورش تغيير نام داد. از این رهگذر در سال 1310(دو سال پیش از شهر کوهدشت) آقای عزیزه ضیایی بنابر حکم حاجی‌علی رزم‌آرا فرماندار نظامی لرستان و امان‌الله‌خان سردار بهادر حاکم طرهان، دبستان یادبود دهخدا را در دهستان طرهان (کورونی) تاسیس کرد و به عنوان معلم مشغول به سوادآموزی دانش‌آموزان این دیار گردید. مضاف بر این‌که هر کسی حاضر نبوده است که فرزندانش را جهت کسب علم راهی مدرسه نماید زیرا بر اثر تبلیغات سوء بعضی‌ها، چنین گمان برده‌اند که فرزندانشان از راه دیانت و پاکی گمراه می‌شوند. در اواخر سال 1314 خورشیدی با ازدیاد دانش‌آموزان مدارس بخش طرهان، بنابر استدعای اهالی و با پشتیبانی حاکم وقت طرهان، درخواست اضافه نمودن کلاس پنجم برای دبستان جامی کوهدشت جهت ارتقای سطح سواد دانش‌آموزان به مرکز حکومت لرستان و بروجرد ارسال گردید.

پژوهش‌گر و باستان‌شناس

*چاپ شده در سیمره 443(10اسفندماه 96)

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004