شما اینجا هستید: خانهفرهنگتجارت کنکور و پایان دوره‌ی طلایی تحصیلات دانشگاهی

تجارت کنکور و پایان دوره‌ی طلایی تحصیلات دانشگاهی مطلب ویژه

پنج شنبه, 07 تیر 1397 ساعت 20:21 شناسه خبر: 3644 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 کاظم شاملو*

تحصیل در مدارج علمی بالا مطلوبیتی مهم است، چراکه از گذشته تا به امروز در تعیین جایگاه اقتصادی و اجتماعی افراد نقش مستقیم بازی کرده و از عوامل موثر در کسب جایگاه‌های شغلی و اجتماعی بالا بوده است به همین دلیل برای دست‌یابی به این مطلوبیت افراد جامعه حاضر به هزینه هستند.

نخستین آزمون ورود به دانشگاه‌ها در ایران در سال 1342 برگزار شد که چند دانشگاه موجود در کشور هرکدام آزمون مستقلی را برای جذب دانشجو برگزار کردند، اما نخستین کنکور سراسری دانشگاه‌ها و مدارس عالی دولتی در سال 1348 برگزار شد و هم اکنون نیم قرن از برگزاری مهم‌ترین رقابت برای ورود به دوره تحصیلات عالی در ایران می‌گذرد.

محدودیت عرضه و فقدان تناسب میان عرضه و تقاضا در هر زمینه‌ای که اتفاق بیفتد، باعث افزایش هزینه‌های دست‌یابی به کالا و خدمات می‌شود، این یک اصل مهم در اقتصاد است که باعث می‌شود افراد برای مطلوبیت‌هایی که با محدودیت عرضه می‌شود، بیش از ارزش واقعی آن‌ها هزینه کنند.

تا قبل از تاسیس دانشگاه آزاد و توسعه‌ی دوره‌های پیام نور و مراکز غیرانتفاعی، به دلیل محدودیت تعداد دانشگاه روزانه دولتی و جمعیت حدود 1.5 ملیون نفری داوطلبان، مطلوبیت ورود به دانشگاه‌ها در بالاترین حد ممکن قرار داشت و شانس قبولی با توجه به تعداد زیاد داوطلبان و تعداد کم مراکز علمی و دانشگاهی بسیار پایین بود، بر اساس آمارهای موجود در دهه‌ی 60 شانس قبولی در کنکور سراسری برای داوطلبان یک به 10 بود و تنها حدود10 درصد شرکت کنندگان در این آزمون، وارد دوره‌ی تحصیلات عالی می‌شدند.

دهه‌ی 60 و 70 دوره‌ی زبانه کشیدن عطش ورود به دانشگاه در ایران بود، نرخ بالای رشد جمعیت در دهه‌ی 60 باعث شد تا کشور در دهه 70 با حجم قابل توجهی از تقاضای ورود به دانشگاه مواجه شود، نیاز فزاینده برای ورود به دانشگاه و محدودیت مراکز آموزش عالی دولتی زمینه‌ساز تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1361 شد و این دانشگاه به سرعت مراکز متعددی را در سراسر کشور ایجاد کرد.

موضوع دیگری که به شدت مورد توجه قرار گرفت، برگزاری دوره‌های آمادگی برای شرکت در کنکور بود که باعث ایجاد موسسات مختلف آموزشی در زمینه برگزاری دوره، چاپ کتاب‌های متعدد و تولید نرم‌افزارهای کمک آموزشی شد.

از این مرحله به بعد شاهد شکل‌گیری تجارتی به نام کنکور در کشور هستیم که گردش مالی بسیار بالایی را برای موسسات فعال در این زمینه ایجاد کرد، محدودیت ورود به دانشگاه‌ها و تعداد زیاد متقاضی باعث شد تا بازار دوره‌ها و کتاب‌های این‌گونه موسسات سکه شود، تا جایی که وزیر علوم از گردش مالی چند هزار میلیاردی تجارتی به نام کنکور در کشور خبرداده بود.

هم‌اکنون میزان پذیرش دانشجو در مراکز دانشگاهی دولتی و آزاد کشور حدود چهارصد هزار نفر بیش‌تر از تعداد داوطلبان ورود به دوره‌ی تحصیلات عالی است، در حالی که حدود یک میلیون داوطلب برای ورود به دانشگاه‌های کشور ثبت نام کرده‌اند، ظرفیت مراکز دانشگاهی نزدیک به یک میلیون 400 هزار نفر است که بخش قابل توجهی از این ظرفیت به صورت بدون آزمون پذیرش می‌شوند، رقابت عمده برای ورود به دانشگاه‌ها، در تعداد محدودی از رشته‌ها و برخی دانشگاه‌های برتر کشور متمرکز شده است.

با وجود آن‌که ظرفیت پذیرش دانشجو در کشور بیش از متقاضیان ورود به دانشگاه‌هاست و افزون بر 2 دهه از طرح موضوع حذف کنکور می‌گذرد، اما هنوز هم تجارت پرسودی به نام کنکور از پا نیفتاده و با توجه به گردش مالی سرشاری که در این تجارت وجود دارد، اجازه‌ی حذف کنکور را نداده و بعید به نظر می‌رسد در سال‌های آتی نیز این اتفاق بیفتد.

اما تحولات تحصیلات عالی در کشور به گونه‌ای است که به‌طور طبیعی کنکور را حذف خواهد کرد، چراکه در یک دهه گذشته نرخ رشد جمعیت کشور در مقایسه با دهه 60 و 70 به شدت کاهش یافته و آمار متقاضیان ورود به مراکز علمی و دانشگاهی در یک دهه‌ی آتی بسیار کمتر از یک میلیون داوطلب سال جاری خواهد بود.

دهه‌ی آینده، دهه‌ی جدال دانشگاه‌ها برای جذب دانشجو است و در این بین بیش‌ترین زیان متوجه مراکز دانشگاهی شهریه‌ای با رشته‌های محدود خواهد بود، کاهش شدید دانشجو در برخی دانشگاه‌ها و زیان‌ده شدن تعداد قابل توجهی از این مراکز، زنگ هشدار را از یک دهه قبل به صدا درآورده و تعطیلی بسیاری از دانشگاه های کشور طی یک دهه‌ی آتی نه تنها محتمل، بلکه قطعی است.

موسسات آموزشی فعال در صنعت کنکور با شناختی که از شرایط ایجاد شده برای ورود به تحصیلات عالی داشتند، با تغییر رویکرد، این تجارت پرسود را که زمانی فقط بر ورود به دوره تحصیلات عالی و تکمیلی متمرکز بود، وارد دوره‌های تحصیلی قبل از دانشگاه کردند، چاپ کتاب‌ها و نرم‌افزارهای متعدد آموزشی از دوره پیش دبستانی تا متوسطه و برگزاری کلاس‌های متعدد برای ورود به مدارس تیزهوشان، دامنه تجارت کنکور را تا پایین‌ترین سطوح تحصیلی در کشور گسترش داد و آنچه که در پای این تجارت در حال از دست رفتن است، لذت و کیفیت آموختن است.

مافیایی تجارت کنکور بزرگ‌ترین ضربه را به نظام آموزشی کشور وارد کرده و به رقابتی کاذب در جامعه دامن زده که باعث افزایش استرس ناشی از قرار گرفتن دانش آموزان در فضای رقابتی کنکور از ابتدای تحصیلات مدرسه‌ای می‌شود و حاصل چنین رویکردی لذت‌بخش نبودن درس خواندن، کاهش کیفیت آموزش و سطحی شدن یادگیری تنها برای رقابت با دیگران است.

بیش‌ترین میزان گردش مالی فروش کتاب در کشور مربوط به کتاب‌های کمک آموزشی است که همین موضوع باعث نهادینه شدن بی‌علاقگی به مطالعه آزاد از دوران کودکی می‌شود، اما تجارت کنکور به دلیل منافع مالی که در این عرصه وجود دارد اهمیتی به آثار آن در نظام تعلیم و تربیت نمی‌دهد و برای تداوم این تجارت آماده انجام هرگونه هزینه‌ای است.

در چنین شرایطی نقش برنامه‌ریزان نظام آموزشی کشور بسیار مهم است، استفاده از تجربیات کشورهای توسعه یافته در زمینه آموزش مانند فنلاند، به تحول در نظام آموزشی کشور کمک می‌کند و کنکور را که هم‌اکنون به اژدهای هفت‌سری در ساختار آموزشی کشور تبدیل شده، شاید اندکی تضعیف کند.

*خبرنگار ایرنا

 

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004