شما اینجا هستید: خانهفرهنگاكوتوريسم ضامن توسعه‌ی پايدار گردشگری

اكوتوريسم ضامن توسعه‌ی پايدار گردشگری مطلب ویژه

شنبه, 09 تیر 1397 ساعت 22:34 شناسه خبر: 3648 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

امیرعباس اعتمادی‌نیا-انایب‌رییس کمیسیون گردشگری و خدمات اتاق بازرگانی لرستان

امروزه اهمیت صنعت گردشگری باعث شده‌است که دامنه‌ی وسیعی از تصمیم‌سازی‌های راه‌بردی و اجرایی در سطح کشورهای دارای جاذبه و مقاصد گردشگری، برای توسعه‌ی این صنعت به اجرا درآید، زیرا گردشگری مهم‌ترین صنعت روبه رشد در عرصه‌ی اقتصاد بین‌الملل به‌شمار می‌آید.
در رده‌بندی‌های صادرات جهانی، گردشگری جلوتر از صنایع خودروسازی و تولیدات غذایی قرار دارد و پس از صنعت پتروشیمی و صنعت سوخت، در جایگاه سوم صادرات قرار گرفته است. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، گردشگری جایگاه نخست را به خود اختصاص داده و صنعت برتر قلمداد می‌شود.


 این صنعت به‌رغم شوک‌های مقطعی، رشد فزآینده‌ای در فواصل زمانی مشخص داشته است که نشان‌دهنده‌ی قدرت و انعطاف‌پذیری این بخش اقتصادی و صنعت سودآور است. بنا بر آمارهای ارائه شده از سوی سازمان جهانی گردشگری شمار گردشگران بین‌المللی از 25 میلیون نفر در سال 1950 به 278 میلیون نفر در سال 1980 و 674 میلیون نفر در سال 2000 و با رشد 3/9 درصدی در سال 2016 و افزایش 46 میلیون نفری نسبت به سال قبل به 235/1 میلیون نفر رسیده‌است. به‌طوری‌که برای هفتمین سال متوالی رشد بیش از حد متوسط پس از بحران اقتصاد جهانی سال 2009 را به خود دیده است و انتظار می‌رود با رشد سالانه 3/3 درصدی این رقم به 8/1 میلیارد نفر در سال 2030 برسد.
 از طرفی، حجم اقتصادی گردشگری بین‌المللی از طریق مقاصد مختلف در سراسر جهان از 2 میلیارد دلار در سال 1950 به 104 میلیارد دلار در سال 1980 و 495 میلیارد دلار در سال 2000 و نیز 1220 میلیارد دلار در سال 2016 افزایش یافته است.
 این صنعت 7 درصد از صادرات کالاها و خدمات جهان را به خود اختصاص داده، به‌طوری‌که این رقم یک درصد افزایش را نسبت به سال 2015 نشان می‌دهد و طی پنج سال گذشته سریع‌تر از تجارت جهانی رشد داشته است. هم‌چنین گردشگری یکی از مؤلفه‌های مهم اقتصادی و ایجاد اشتغال است که به بهبود معیشت میلیون‌ها نفر در سراسر جهان کمک می‌کند. به‌طوری‌که کسب و کارهای گردشگری توانسته است در سال 2016 حدود 10 درصد از تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص دهد و به‌طور متوسط از هر 10 شغل يک شغل متعلق به اين بخش اقتصادی است.
امروزه کشورهایی که به گردشگری خود به عنوان یک امتیاز درآمدزا می‌بالند و در شمار مهم‌ترین مقاصد گردشگری جهان قرار دارند، عمدتاً کشورهایی هستند که از دو ویژگی برخوردارند: یکی پیشینه‌ی تاریخی- فرهنگی غنی و دیگری طبیعت زیبا، گوناگون و جلوه‌های طبیعی نادر.
 بر پایه‌ی این دو ویژگی به عنوان مبنای توسعه‌ی گردشگری، می‌توان ادعا کرد که کشور ما از هر دو آن‌ها به نحو احسن بهره‌مند است. به‌طوری‌که ایران جزء ده کشور نخست جهان از لحاظ ظرفیت‌ها و تنوع جاذبه‌های گردشگری است و به لحاظ تنوع اقلیمی، توپوگرافی خاص، شرایط طبیعی و هم‌چنین گونه‌های گیاهی و جانوری اندمیک و منحصربه‌فرد، یکی از چند کشور انگشت شمار جهان به‌شمار می‌آید. از طرفی شاید به‌جرئت بتوان ادعا کرد که امروزه اصلی‌ترین وظیفه‌ی انسان، حفظ و نگه‌داری تعادل‌های محیطی است.
 علّت اين توجه نه فقط به خاطر گردشگري و لذّت بردن از آن، بلکه به عنوان يک راه‌‌برد حفاظت از منابع اکولوژیک و تسریع کننده‌ی توسعه‌ی اقتصادي است.
 بر اين اساس اکوتوریسم به‌عنوان یکی از گونه‌های مهم و پرطرفدار صنعت گردشگری، توجه به حفظ محيط و توسعه‌ی پایدار را افزايش مي‌دهد و در واقع هدف اصلي در اين شاخه از گردشگري، حفاظت محيط و ايجاد مزايايي براي مردم محلي از طريق ايجاد درآمد و آموزش و لذت بخشي براي گردشگران است.
بنابراین می‌توان گفت از ميان انواع گردشگری، اکوتوريسم با توسعه‌ی پايدار هم‌خواني و سازگاري بيش‌تري دارد. اکوتوریسم گونه‌ای از گردشگری است که به شیوه‌ای خاص انجام می‌شود و به دنبال مجموعه‌ای از اصول پایدار اجتماعی، زیست‌محیطی و اقتصادی است و هنگامی که به‌درستی براساس این اصول به اجرا درآید، مزایای توسعه و مدیریت گردشگری را در پی خواهد داشت. انجمن بین‌المللی گردشگری، اکوتوریسم را «سفر مسئولانه به مناطق طبیعی که محیط‌زیست را حفظ می‌کند و سلامت مردم محلی را بهبود می‌بخشد» تعریف نموده است.

 اکوتوریسم از دیدگاه سازمان جهانی گردشگری دارای مشخصات چهارگانه زیر است:
• وابسته به طبیعت باشد.
• از لحاظ اکولوژیک پایدار باشد و به عبارتی کم‌ترین آسیب و اثرات سوء را برای طبیعت نداشته باشد.
• آموزش و ارائه‌ی ارزش‌های منطقه مورد بازدید، عنصر اصلی آن بازدید باشد.
• جوامع محلی و میزبان در آن مشارکت داشته باشند.

 از سویی ملاحظات زیر به‌عنوان ارکان اصلی اکوتوریسم مورد توجه قرار گرفته‌اند:
• استفاده پایدار از تنوع زیستی و منابع طبیعی.
• به حداقل رساندن تأثیرگذاری بر محیط‌زیست طبیعی و فضای اجتماعی- فرهنگی، به‌خصوص به لحاظ تغییرات آب و هوایی، مصرف انرژی و فرهنگ‌های سنتی؛
• اطمینان از آستانه‌ی تحمل محیط و برنامه‌ریزی متناسب با ظرفیت برد؛
• مشارکت موثر و کامل کلیهً طرف های ذی‌نفع، به‌خصوص اجتماعات محلی و اهالی بومی؛
• افزایش آگاهی و آموزش زیست‌محیطی کلیه طرف‌های ذینفع، به‌خصوص گردشگران و میزبانان آن‌ها؛
• منافع اقتصادی پایدار برای همه‌ی فعالان این عرصه.
این چارچوب کلی، گویای اهمیت فرهنگ و فرهنگ‌سازی و ترویج در این رشته است. اهمیتی که چنان‌چه نادیده گرفته شود، نه تنها سودی در بر نخواهد داشت، بلکه میراث‌های جذاب طبیعی و فرهنگی بازمانده‌ی طی قرون و اعصار را نیز دچار آسیب‌های برگشت‌ناپذیر خواهد کرد. علاوه بر موارد فوق، اکوتوریسم مشتمل بر یکسری شاخصه‌ی معمول می‌باشد که صرف برخورداری از آن می‌توان نیم‌رخ بازار آن‌را ترسیم و با برنامه‌ریزی‌های راهبردی به توسعه آن امیدوار بود. در زیر به چند مورد از شاخصه‌های آن اشاره می‌گردد:
•توسعه‌ی اكوتوريسم نيازمند سرمايه‌گذاري‌هاي گسترده براي ايجاد امكانات زيربنایي نيست. اکوتوریست‌ها نه تنها نيازي به هتل‌هاي پنج ستاره و مراكز گران‌قيمت رفاهي ندارد، بلكه از آن‌ها گريزان هستند. هم‌چنين آن‌‌‌ها اغلب سفر با وسايل نقليه‌ی زميني اسپورت كه ضرورت استفاده از امكانات جاده‌اي پرهزينه را منتفي مي‌كند، ترجيح مي‌دهند.
• اكوتوريسم به منابع انساني نيازمندتر از تأسيسات رفاهي و اقامتي است. به همين رو توسعه ی اكوتوريسم اگر چه ممكن است همپاي ديگر بازارهاي غالب گردشگری جذب سرمايه‌گذاري‌هاي سنگين زيربنايي را به دنبال نداشته باشد، اما حجم انبوه‌تري از فرصت‌هاي شغلي ايجاد كرده و منابع آن به طور مستقيم مردم بومي جوامع محلی و اقشار تهي دست جامعه را در بر مي‌گيرد.
• اكوتوريست‌ها هم‌چون گردشگران فرهنگي، اغلب از جمله گردشگران مقيد به هنجارهاي اجتماعي و مذهبي كشور ميزان به شمار مي‌آيند.
• اكوتوريسم راهي براي حفظ چشم‌اندازها و ذخاير طبيعي است. با گسترش اكوتوريسم امكان ايجاد كاربري اقتصادي براي چشم‌اندازهاي طبيعي و فرهنگی و در نتيجه تأمين اعتبارات لازم در جهت حفظ آن‌ها فراهم مي‌شود.

 

*چاپ شده در ماه‌نامه‌ی گردشگری تاف شماره‌ی اول سال اول خرداد 97

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004