شما اینجا هستید: خانهفرهنگمی‌توان باکمپینی مثل گُلونی«زیبایی زبان‌های بومی»رابه مردم نشان داد؟

می‌توان باکمپینی مثل گُلونی«زیبایی زبان‌های بومی»رابه مردم نشان داد؟

دوشنبه, 15 مرداد 1397 ساعت 08:53 شناسه خبر: 3758 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

ابراهیم خدایی/ سیمره: امروزه کم‌تر پیش می‌آید پا در خیابان‌های یکی از شهرهای لرستان بگذاریم و جوانان گُلوَنی پوش را نبینیم.آری! سربندی که تا چند سال پیش نمادی از زنان کهن‌سال، روستایی و سنتی بود امروزه تبدیل به مُدی برای جوانان هویت‌طلب، به روز و مطالبه‌گر شده است!


هر کس گمان بَرَد احیای گلونی محصول فعالیت دو یا چند ساله جمعی از جوانان بوم‌گرای لُر است ادعای دقیقی نکرده است، زیرا جنبش گلونی ریشه در چندین دهه فعالیت دارد. فراموش نکنیم در دهه‌ی هفتاد و حتا پیش از آن برخی هنرمندان و مخصوصاً موسیقی دانان لرستان دست حمایت بر این سربند کشیدند، ایرج رحمان پورها گلونی را بر گردن انداختند و با اصرار و استمرار، گلونی را عنصر تقریباً ثابت کنسرت‌های موسیقی لری کردند، تا جایی که دوستی تعریف می‌کرد یک بار با چند نفر از جوانان گلونی به گردن وارد ورزشگاهی شدیم تا یکی از تیم های فوتبال استان را تشویق کنیم، تماشاگران با تعجب می‌گفتند: «گروه سرود آمد!»، آری گلونی شده بود نماد گروه‌های سرود و موسیقی لرستان! و نماد نوستالوژی و هویت‌طلبی؛ «مئ‌ترسم د روزگارئ، کس نونه گلونی!».
در اوایل دهه‌ی نود جنبش گلونی مردمی‌تر شد؛ جمعی از جوانان لُر روز 26 اردی‌بهشت را «روز گلونی» نام نهادند. گلونی از انحصار کهنسالان و سپس موسیقی‌دانان درآمد، پای ثابت پروفایل‌های جوانان در فضای مجازی شد، اما هنوز وارد خیابان‌ها نشده بود. البته چندین جشن گلونی هم در شهرهای لرنشین برگزار شد که چندان به مذاق دولت خوش نیامد و به زودی چتر حمایت خود را از این هویت‌گرایی برگرفت تا جایی که شبکه‌ی افلاک که تا پیش از این استفاده‌ی خوبی از این نماد می‌کرد و بیش‌تر مجریان آن گلونی پوش بودند اینک به ندرت از آن استفاده می‌کند!
اما جنبش گلونی به مانند تیری که از چله‌ی کمان رهایی یافته، راهش را در جامعه‌ی نوین لرستان و بلکه فراتر از استان، در میان مردم لر باز کرده است! اخیراً کمپین‌های فضای مجازی هم‌چون «شنبه‌ها با گلونی» و «هر روز با گلونی» به راه افتاده‌اند و گلونی را پای ثابت زندگی روزمره‌ی مردم لرستان کرده‌اند.
اما به راستی آیا می‌توان تصور کرد روزی چنین قصه‌ای هم برای زبان‌های بومی گفته شود؟ در شرایطی که امروزه زبان اول کودکان لرستان «فارسی» است، آیا می‌توان امید داشت در خیابان‌های خرم‌آباد، بروجرد، دورود و ... نوجوانان و کودکانی را دید که با صدای رسا و روان لکی، مینجایی و بختیاری صحبت می‌کنند؟
پاسخ نگارنده «مثبت» اما «مشروط» است. اگر آن رنج و زحمتی که دوست‌داران میراث لُر برای گلونی و چوخای فیلی و امثالهم کشیدند چندین برابر برای زبان‌های لرستان هم کشیده شود دور از دست‌رس نخواهد بود. اگر دیروز ایرج رحمان‌پورها با پوشیدن گلونی در کنسرت‌ها استارت گلونی پوشی را زدند امروزه هم باید هر کدام هر جا می‌توانیم استارت لُری‌گویی را بزنیم! چگونه و کجا؟! این به نوآوری و خلاقیت‌مان بر می‌گردد. شاید یک کمپین مجازی برای فیلم گرفتن و منتشر کردن در فضای مجازی، فیلم گرفتن از خودمان و نوجوانان و کودکانی که سعی می‌کنند واژگان و ساختارهای اصیل زبان‌های بومی لرستان را دوباره بیاموزند و تمرین کنند! یک مسابقه، یک چالش ...
چند توصیه در این زمینه به ذهن نگارنده خطور می‌کند؛
لزوم توجه به محوریت «آموزش زبان بومی به کودکان در کودکی»، مهم‌ترین نکته است. استدلال‌های سستی در جامعه‌ی امروز لرستان وجود دارد که «فعلاً در کودکی فارسی را بیاموزد، بعدا لری را خواهد آموخت» این جمله تقریباً تفاوت زیادی با این ندارد که بگوییم «نیازی نیست بچه‌ام لری را یاد بگیرد». ارزش زبان لری در این است که «زبان مادری» باشد و زبان مادری یعنی نخستین زبانی که کودک به وسیله‌ی آن با دنیا ارتباط برقرار می‌کند، با لری اگر به مثابه یک «زبان مادری» برخورد نشود بخش زیادی از ارزش آن از دست می‌رود، اگری لری زبان مادری نباشد زبان چه خواهد بود؟ زبان علمی؟ اداری؟ هنری؟!
نکته‌ی دیگر درباره کلیپ‌هایی است که اخیراً در برخی شبکه‌های مجازی رواج یافته و در آن کودکان با لباس‌های محلی، به زبان بومی صحبت می‌کنند و مردم را تشویق به لُری‌آموزی می‌کنند. نکته این‌جاست که نباید دست و پای زبان لری را با سایر نمادهای لری بست، به عبارت دیگر نباید در عموم این فیلم‌ها کودکان لُری‌گو الزاماً لباس لری نیز در بر کنند، زیرا ناخواسته این تصور پیش می‌آید که «اگر قرار است کودکی لری صحبت کند باید لباس لری هم تنش باشد!» برعکس، زبان لری باید هم‌نشین تکنولوژی، زندگی شهری و مُد روز تبلیغ شود.
در گزینش واژگان و ساختارهای لری رعایت اصالت و استقلال زبان‌های بومی مهم است. شاید این تصور به میان آید که اگر کودکان در انتقال پیام خود از نسخه‌ی اصلی و اصیل لکی یا مینجایی استفاده کنند، ممکن است مورد استقبال قرار نگیرند، در حالی که واقعیت چنین نیست. اتفاقاً اگر کودکان فکر کنند منظور از لری همین «فارسلری‌ رایج بر زبان برخی مجریان شبکه‌ی افلاک است عطایش را به لقایش می‌بخشند زیرا اصالت، حلاوت، زیبایی و هویت را در آن نمی‌یابند. پس جملات و کلمات انتخاب شده باید حتی‌الامکان اصالت لریاتی را در عین زیبایی و گویایی رعایت کنند.
نقش چهره‌های موفق و مدرن جامعه، هنرمندان و ورزشکاران ملی،  پزشکان، استادان به نام دانشگاه، نخبگان اقتصادی و امثال آن همیشه در به راه انداختن مُدها غیرقابل انکار است، در تشویق کودکان برای لُری آموزی نیز نقش موثری می‌توانند داشته باشند
و البته ان‌‌شاءالله نهادهای فرهنگی مسئول هم‌چون صدا و سیما و آموزش و پرورش نیز می‌توانند پای کار بیایند و زبان را به منزله‌ی زیربنایی‌ترین خشت بنای فرهنگ و هویت ایرانی- اسلامی لرستان مورد توجه قرار دهند.

* دانشجوی دکترای توسعه‌ی اجتماعی، دانشگاه تهران

*چاپ شده در سیمره 460(10 اَمرداد97)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004