شما اینجا هستید: خانهفرهنگمهرگان؛ مهر ایرانیان

مهرگان؛ مهر ایرانیان

چهارشنبه, 18 مهر 1397 ساعت 18:21 شناسه خبر: 3918 2 نظرها
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

علی سبزمیدانی: جشن مهرگان از جشن‌های بزرگ ایرانی است كه در بازه‌ی زمانی دهم تا هفدهم مهر انجام می‌شود. پاییز موسمی خاص و متفاوت برای ایرانیان است. فصل پاییز و شگفتی‌های خاصش نوید دهنده‌ی تغییرات اقلیمی است. پاییز را شاید بتوان هم‌چون بخشی از عمر انسان بر شمرد، بخشی البته کوتاه! انسانی که از زندگی تجربه‌های زیادی به دست آورده و پخته شده‌است و حالا رو به کهن‌سالی و سراشیبی زندگی می‌رود. از سالیان سال مهر ماه برای ایرانیان خجسته و مبارک بوده‌است. دومین جشن بزرگ پارسیان و مردم ایران زمین برابر است با دهمین روز از ماه مهر، البته این جشن در بسیاری از مناطق ایران حدود ده روز الی دو هفته به طول می‌انجامیده است، به طوری که در آغازین روزهای پاییز شروع شده و تا نیمه آن به طول می‌انجامیده است.


این جشن در «مهر روز» آغاز می‌شود و شش روز به درازا می‌انجامد و در روز «رام روز» به پایان می‌رسد. نخستین روز جشن، مهرگان عامه (همگانی) و واپسین روز جشن، مهرگان خاصه (ویژه) نامیده می‌شود. قدمت این جشن هم‌چون بسیاری از جشن‌های ایرانی بسیار دراز و کهن است. پیشینه‌ی جشن مهرگان به هزاره‌ی دوم پیش از میلاد بر می‌گردد و بیش از ۴۰۰۰ سال قدمت دارد. دیرینگی این جشن دست‌کم تا دوران شاهان باستانی و بزرگی چون فریدون بازمی‌گردد. «مهر» یا «میترا»  در زبان فارسی به معنای‌‌‌فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت‌‌‌است و ضد دروغ، دروغ‌گویی، پیمان‌شکنی و نامهربانی کردن است.


ایرانیان به مهر و محبت و سخاوت و برخورد و رفتار نیک و خلق و خوی خوش بسیار اهمیت می‌دادند و بر این موارد تاکید فراوانی داشته‌اند، هم‌چنین از هر فرصتی برای شادی و شاد زیستن و دور هم جمع شدن استفاده می‌کردند تا در کنار هم لحظات شاد و خجسته داشته باشند. مهرگان در واقع جشن دوستی‌ها و مهرورزی میان انسان‌هاست. مهرگان موعد ستایش و شکرگزاری هم بوده‌است. سه ماه تابستان و قبل از آن یا به تعبیری شش‌ماهه‌ی نخست سال فصل کاشت و سپس برداشت و برچیدن از زمین‌های کشاورزی و درختان بوده و تقریبا تا اوایل مهر همه‌ی محصولات برداشته شده و درختان آرام آرام آماده خواب زمستانی می‌شوند.

مهرگان فرصتی بوده تا مردم از لطف و نعماتی که پروردگار به آن‌ها داده شکر و سپاس‌گزاری کنند، این جشن مراسم نیایش هم بوده‌است. دلیل برگزاری جشن مهرگان در آغاز مهرماه و اصولاً نام‌گذاری نخستین ماه فصل پاییز به نام مهر، در این است که در دوره‌هایی از دوران باستان و از جمله در عصر هخامنشی، آغاز پاییز، آغاز سال نو بوده‌است و از همین روی نخستین ماه سال را به نام مهر منسوب کرده‌اند.



روز مهر یا مهر روز


در گاه‌شماری زرتشتی یا اوستایی، سال ۱۲ برج و هر برج ۳۰ روز بوده‌ است و هر روز از برج نامی داشته‌است. بعضی از این نام‌ها، به نام برج‌های دوازده‌گانه نامیده می‌شد هرگاه نام روز و نام برج هم نام می‌شد ایرانیان آن روز را جشن می‌گرفتند. برای نمونه دهمین روز به نام تیر، شانزدهمین روز به نام مهر و پنجمین روز به نام سپندارمذ بود که به‌ترتیب جشن‌های تیرگان، مهرگان، اسفندگان (سپندارمذگان) را جشن می‌گرفتند. بسیاری مهرگان را روز پیروزی فریدون بر ضحاک می‌دانند، در تاریخ طبری چنین آمده‌ است: فریدون سر بیوراسب (ضحاک) را با گرز سرخمیده‌ای بکوفت، پس او را به کوه دماوند برد و دست و بازویش را محکم ببست و به چاه افکند و فرمان داد که روز مهرماه مهروز را عید بگیرند و این همان جشن مهرگان است.


 
مهرگان هم‌چون نوروز دارای اعتدال کیهانی است. ‌اندازه‌ی شب و روز در مهر برابر می‌شود و شاید از همین رو این ماه را به نام مهر که ایزد داوری و عدالت و دادگستری است، گذاشته‌اند. از برگزاری مهرگان به عنوان جشنی خانوادگی، در بین زرتشتیان یزد و کرمان و نیز از آیین قربانی کردن گوسفند، در برخی از روستاهای زردشتی‌نشین یزد، برای ایزد مهر خبر می‌دهد. تا سی سال پیش، زرتشتیان کرمان، در این روز، به یاد مردگان، مرغی را که شکمش را با حبوبات و آلو انباشته‌اند به عنوان خوراک ویژه، یادمان مردگان می‌پختند زمان برگزاری آیین قالی شویان در مشهد اردهال را جلال آل احمد، با مهرگان هم پیوند می‌داند. صدرالدین عینی در یادداشت‌ها، از جشنی در تاجیکستان و سمرقند یاد می‌کند که هر سال در ماه میزان برگزار می‌شد.



جشنی که می‌تواند، با همه‌ی دگرگونی‌ها، بازمانده‌ی جشن مهرگان باشد. با همه این‌ها مهرگان هم هم‌چو تیرگان و جشن سده و آبانگان و سپندارمذگان با سرعت به سمت فراموشی پیش رفته، به شکلی که دهه‌هاست مثل صده‌های قبل گسترده و فراگیر نبوده و تنها اقلیتی آن را برگزار می‌کنند. در این بین کتب تاریخی و فضای مجازی اما همت کرده‌اند و حداقل در زنده نگاه داشتن و معرفی آیین و رسوم مهرگان تلاش کرده‌اند. باشد تا ایرانیان هم سعی کنند تا هم‌چون نوروز و یلدا به مهرگان که دومین جشن بزرگ سرزمین‌شان از دیرباز بوده نیز توجه ویژه داشته باشند و آن را احیا و فراگیر کنند و به این جشن ملی بیش‌تر اهمیت دهند.

 

* منبع: تارنمای بهارنیوز

 

2 نظرها

  • پیوند نظر  کرم الهی کرم الهی دوشنبه, 30 مهر 1397 ساعت 10:39

    درود و سلام ،
    سیمره خروشان تر از همیشه
    می ماند تا به دنیا ثابت کند سیمره محدوده لک و لکستان است تا ثابت کند
    مهرگان تمدن قوم بزرگ لک است

  • پیوند نظر  سیمین بنان سیمین بنان پنج شنبه, 19 مهر 1397 ساعت 09:53

    خدا قوت عزیزان فرهنگ دوست ، دره مهرگان همان دره سیمره است - سیمره و دره مهرگان تمدن بزرگ قوم اصیل لک است که متاسفانه نویسندگان و قلم به دستان این سایتها به درستی و منصفانه آن را تحلیل و معرفی نمیکنند ؟ لطفا تمدن قوم بزرگ لک و سیمره را خوب و به نام نامی( لک و لکستان) معرفی کنند ،
    لکستان بیدار است و بهار نزدیک است ، زنده و پایدار باد لکستان

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004