چاپ کردن این صفحه

نگاهی به کتاب فرهنگ توصیفی-کاربردی آموزش مطلب ویژه

سه شنبه, 21 اسفند 1397 ساعت 19:50 شناسه خبر: 4290 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

لطیف آزادبخت/ سیمره: کتاب ارزشمند فرهنگ توصیفی-  کاربردی آموزش یکی از آثار تخصصی حوزه‌ی آموزش و علوم تربیتی است که اخیراً (زمستان 1397) با قطع وزیری و در حجم 523 صفحه با مقدمه‎ی آقای دکتر فرح‌بخش رییس دانشگاه جامع علمی- کاربردی لرستان و به همت انتشارات شاپورخواست منتشر شده و در دست‌رس جامعه‌ی علمی و آموزشی و علاقه‌مندان و فعالان حوزه‌ی آموزش و علوم تربیتی قرار گرفته است.

 

مؤلفان این اثر ارزشمند آقای نادر آزادبخت و خانم مریم منصوری هستند. کسانی که با آثار قلمی نادر آزادبخت آشنا هستند می‌دانند که این نویسنده و ویراستار پرکار و نام آشنای لرستانی تا کنون در رابطه با ادبیات و علوم انسانی، مطالعات فرهنگی، تاریخ، مردم‌شناسی، آموزش و علوم تربیتی و دینی و علوم کشاورزی و گیاه‌پزشکی (که حوزه‌ی تخصصی ایشان است) ده‌ها کتاب و صدها مقاله‌ی علمی- پژوهشی تألیف و به جامعه‎ی علمی و فرهنگی و دانشوران و جویندگان دانش و فرهنگ و ادب عرضه نموده است. 

سنت گردآوری و تألیف دایرةالمعارف‌ها و فرهنگ‌های عمومی و تخصصی در لرستان و غرب کشور به ندرت از 40 سال اخیر بالاتر می‎رود. البته چنین آثاری جز در موارد محدود (آن هم به صورت مقاله یا پایان‌نامه دانشگاهی) تنها منحصر به فرهنگ‌های عمومی (به ویژه در حوزه‌ی زبان لکی و لری و دیگر گویش‌های محلی این منطقه) است و جز یکی دو اثر که صرفاً دارای ارزش تاریخی هستند، کار چندانی در این رابطه صورت نگرفته است.(1) بر این اساس تألیف و انتشار چنین آثاری در حقیقت به منزله‌ی سفر در راه‌های پر ستگلاخ وکوبیده نشده است. تجربه‌ای که اتفاقاً مؤلف همین کتاب (نادر آزادبخت) یکی از پیشگامان آن است. ایشان علاوه بر کتاب مورد بحث، چند عنوان فرهنگ مرجع و تخصصی دیگر را نیز منتشر نموده و یا در دست انتشار دارند. از جمله این آثار می‌توان به «فرهنگ توصیفی– کاربردی آفت‌کش‌ها» (دو عنوان کتاب)«فرهنگ شمارش و سنجش» و جلد دوم این کتاب با عنوان «فرهنگ اندازه‌شناسی کاربردی» و هم‌چنین «فرهنگ نان و نانوایی» (در دست انتشار) اشاره نمود. از این رو این مؤلف و پژوهشگر ارشد استان، توانسته است از تجربه‌ی پربار انتشار این آثار به نحو احسن برای فهرست بندی و زیبایی و انتظام الفبایی و نیز توصیف کاربردی و عملیاتی واژگان و اصطلاحات کتاب اخیر خود استفاده کند.

به منظور درک اهمیت و ضرورت انتشار این کتاب و جایگاه چنین آثاری در سپهر تخصصی فرهنگ‌پژوهی و آموزش و علوم تربیتی با کنکاشی مجمل و گذرا به سابقه و تاریخچه‏ی انتشار فرهنگ‌های تخصصی وکاربردی و آسیب‌شناسی اندک آثار موجود در این زمینه، به راحتی می‎توان دریافت که به راستی جای چنین اثر ارزشمندی در میان صدها اثری که طی سالیان اخیر در رابطه با آموزش و علوم تربیتی منتشر شده است، چقدر خالی است. با این نگاه این کتاب را می‌توان یکی از معدود و انگشت شمار آثار تخصصی در این عرصه دانست که از نظر حجم و گستره‌ی کار و دامنه و تعداد واژگان و شیوه‌ی ترجمه و شرح و منطق توصیفی– کاربردی حاکم بر آن و حتیا از دیدگاه نو بودن و به روز بودن واژگان (به‌خصوص در بخش فناوری های آموزشی) بر دیگر آثار مشابه برتری فاحش دارد. 

با نگاهی به فهرست منابع کتاب و نیز یک جست‌وجوی ساده در گوگل می‎توان دریافت که تا کنون گرد‎آوری و معادل‏یابی اصطلاحات تخصصی و کاربردی حوزه‌ی آموزش (آن هم در این سطح و حجم) جز در موارد معدود صورت نگرفته است. یکی دیگر از امتیازات این کتاب توصیف دقیق واژگان و اصطلاحات آموزشی آن هم با زبانی ساده و قابل فهم و عاری از پیچیدگی‌های معمول چنین آثاری است. آزادبخت توانسته است در این کتاب از تجارب آموزشی خود حداکثر بهره را برده و اثری پدید آورد که برای اقشار مختلف مرتبط با حوزه‎ی آموزش جذاب، قابل استفاده و راهگشا و کاربردی است. به عبارت دیگر این مؤلف بومی توانسته است چکیده‌ای از تجارب پردامنه و متنوع خود را در زمینه‌ی آموزش‌های ترویجی و مهارتی برای کشاورزان و بهره‌برداران روستایی و بیش از دو دهه تماس مستمر با فراگیران آموزش‌های رسمی و غیررسمی و تدریس در حوزه‌ی آموزش عالی و متوسطه و فعالیت‌های گسترده در بخش تحقیق و پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی،‌ در قالب این اثر به علاقمندان ارائه نموده و تا حدود زیادی خلاء آموزشی موجود را در این رابطه پر نماید. 

در این کتاب بیش از 2000 واژه، اصطلاح و کلیدواژه‌ی تخصصی و پرکاربرد مرتبط با فعالیت‌های آموزشی (اعم از آموزش‌های دانش‌آموزی؛ دانشجویی، پودمانی، حوزوی، تحقیق و پژوهش، مقاطع تحصیلی، آموزش‌های کوتاه مدت، مهارتی، تدریس، فضاهای آموزشی، روش‌ها، فنون و ابزارها و تکنولوژی آموزشی و فناوری‌های نو و پر ارجاع مرتبط با آموزش‌های مجازی و ...) گردآوری شده و تلاش شده است با ترجمه‌ی دو سویه (ترجمه اصطلاحات انگلیسی به زبان فارسی و معادل‌یابی برای واژگان فارسی) تشنگان این وادی را سیراب کند. در این معنا این کتاب نه صرفاً یک لغت‌نامه تخصصی دو زبانه، بلکه شبیه یک دایرةالمعارف تخصصی است که می‏تواند نیازهای آموزشی و پژوهشی روزمره‏ی دانشجویان، اساتید و مدرسان دانشگاه و فعالان عرصه‏ی تحقیق و پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و دانشجویان، دانش‌آموزان و عموم علاقمندان به آموزش و علوم تعلیمی و تربیتی و حتا حوزوی را برآورده کند. 

آزادبخت کارشناس ارشد و از پژوهشگران مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان است و در جایگاه معاونت آموزشی این مرکز ایفای نقش می‏کند. دامنه‌ی وسیع و روابط و مناسبات روزمره با اقشار دانشجو، دانش‌آموز؛ طلاب حوزه‌های علمیه،‌ فراگیران آموزش‌های غیررسمی (اعم از آموزش‌های مهارتی، ترویجی، ضمن خدمت و ...) و فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مستمر این نویسنده و مدرس دانشگاه با اساتید، اعضای هیئت علمی مراکز آموزش عالی؛ کارشناسان و پژوهشگران کشاورزی و اقشار گوناگون به ویژه دانشجویان، دانش‌آموزان و بهره‌برداران فعال در حوزه‌های اداری و میدانی بخش آموزش کشاورزی در سطحی است که می ‌توان او را یکی از مدیران و فعالان شاخص و پرتلاش استان در حوزه‌ی آموزش و پژوهش (به‌ویژه در بخش کشاورزی) دانست. بی‌تردید این تجارب و روابط اداری، آموزشی و فرهنگی و هم‌چنین عضویت ایشان در چندین ستاد، گروه آموزشی و کمیته‌ی تخصصی استانی و کشوری و مشارکت در تألیف متون و محتوای آموزشی مورد نیاز دانش آموزان طرح خوداظهاری کشور و تجارب دیگری از این قبیل به یاری آقای آزادبخت آمده و در پرتو همکاری خانم منصوری، کتابی روانه‌ی بازار نشر شده است که می‌تواند یک خلاء مهم و راهبردی را در عرصه‌ی آموزش و پژوهش و علوم تربیتی برطرف کند. 

این مولف و پژوهشگر فعال و پرتلاش در کنار چاپ و انتشار کتب و مقالات آموزشی و پژوهشی در بحث برنامه‌ریزی و اجرای عملیاتی طرح‌ها و برنامه‎های بدیع و نوآورانه در رابطه با آموزش بهره‌برداران کشاورزی، آموزش‌های مهارتی و مشارکتی و آموزش‌های ضمن خدمت کارکنان و کارشناسان شاغل در بخش کشاورزی نیز آثار و خدمات ماندگاری را به جامعه کشاورزی استان عرضه نموده است که بازتاب آن در سطح سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی کشور قابل مشاهده است. خدماتی که مورد توجه و اعتنای جدی جامعه‌ی علمی و پژوهشی این بخش قرار گرفته و امید می‌رود آثار ارزشمند آن به ویژه در بخش آموزش، و تحقیق و پژوهش کشاورزی استان منشاء گشایش و پیش‌رفت و تحول و توسعه‌ی فراگیر این بخش شود.  

در پایان ذکر این موضوع واجد اهمیت است که همان‌طور که در مقدمه‌ی آقای دکتر فرح‌بخش و مقدمه‌ی مؤلف اشاره شده است، بی‌تردید در این کتاب نیز هم‌چون هر اثر دیگری ممکن است کمابیش کاستی‌ها و کمبودها و زوائد و لغزش‌های تایپی؛ نگارشی یا محتوایی وجود داشته باشد که در بحث معرفی کتاب مورد نظر نگارنده نبوده است. 

  پی‌نویس:

1- شاید جالب توجه باشد که اتفاقا یکی از قدیمی‌ترین فرهنگ‌های تخصصی منتشر شده در این منطقه و سطح کشور کتاب «انیس المسافر» تألیف غلام‌رضاخان والی (ملفب به سردار اشرف از اتابکان لر پشت‌کوه دوران قاجار) است،‌که صرف نظر از ارزش و اعتبار علمی آن، از دیدگاه تاریخی بسیار ارزشمند است. در این کتاب که  می‌توان آن را (با کمی رواداری) یک فرهنگ تخصصی قدیمی نامید،نویسنده مجموعه‌ی متنوعی از اصطلاحات شکار (از قبیل انواع پرندگان و حیوانات شکاری، مداوای اسبان آسیب دیده در جریان شکار و لوازم ابزارها و مهارت‌های مورد نیاز یک شکارچی حرفه‌ای) را با استفاده از تجارب شخصی و پرس و جو از شکارچیان و مطالعات میدانی  گردآوری و با زبان رایج دوره‌ی قاجار شرح داده شده است.

 

  * سیمره شماره‌ی 488 (1397/12/13)