شما اینجا هستید: خانهفرهنگنقد و بررسی کتاب تاریخ غضنفری (روزگاران لرستان از آغاز تا عصر پهلوی)1

نقد و بررسی کتاب تاریخ غضنفری (روزگاران لرستان از آغاز تا عصر پهلوی)1 مطلب ویژه

چهارشنبه, 29 آبان 1398 ساعت 13:26 شناسه خبر: 4719 2 نظرها
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

اردشیر کشاورز/ سیمره: مجلدات دو جلدی کتاب تاریخ غضنفری با مشخصه‌های تاریخ غضنفری(روزگاران لرستان از آغاز تا عصر پهلوی)

نویسنده: اسفندیار غضنفری امرایی  

ویراستار: اسعد غضنفری  

ناشر: انتشارات شاپورخواست 

 محل نشر: خرم‌آباد- چاپ اول1393 

شمارگان: یک‌هزار نسخه  

این کتاب ارزشمند که در واقع می‌تواند بیانگر تاریخ، حکایت و سرگذشت تاریخی به ویژه تاریخ محلی خاندان بزرگوار، معتبر، مهم و پرآوازه‌ی دودمان میرغضنفر یا میرهای غضنفری به ویژه اولاد مرحوم توشمال‌خان بزرگ، میرنصرالله‌خان یا تاریخ دودمانی آن خاندان با شرح و توضیحات و حواشی مربوطه باشد. در هر حال مدرک مهم دیگری در عرصه‌ی فراخ اسطوره‌ای باستانی، پهلوانی، تاریخی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و در نهایت فرهنگی ایالت کهن لرستان است که با تلاش مجدانه و خستگی‌ناپذیر عزیز ارزشمند جناب اسعد غضنفری فرزند روان‌شاد استاد فرهیخته و آگاه شاعر گران‌مایه مرحوم اسفندیارخان غضنفری‌امرایی و اهتمام اسعد غضنفری و جناب یدالله ستوده‌ی فرهنگی وارسته و ارجمند پرتلاش، کوشا و مردمی، به حمدالله در سال 1393 به زیور چاپ و نشر و توزیع آراسته و به همت و مرحمت جناب ستوده، دریافت شده است که بسیار سپاس‌گزار و ممنون می‌باشد. 

 

قطعی و بدیهی است ایالت کهن لرستان از دیرباز و تا مقطع کنونی آگاهان، فرهیختیگان، ارزشمندان و تلاش‌گران وارسته‌ای در عرصه‌های گوناگون به خود دیده‌است که صاحبان آثار گران‌سنگی بوده و نام بزرگشان چون روان‌شادان اساتید گران‌قدر استاد حمید ایزدپناه، علی‌محمد ساکی، علامه فقید محمدرضا معجزی، سرور گرانقدر پروفسور سکندر امان‌الهی‌بهاروند، شادروان استاد ایرج کاظمی، استاد سیدفرید قاسمی، استاد محمدکاظم علی‌پور، جناب استاد علی‌مردان عسکری‌عالم، رضا اقبالی هنرمند عزیز و گرامی و دیگر عزیزان بزرگوار که صاحب منشات و آثار گران‌سنگ بوده و در این راستا شادروان استاد فقید، ادیب وارسته اسفندیارخان غضنفری‌امرایی، فرزند شخصیت نامدار تاریخی لرستان، شادروان نظرعلی‌خان امرایی امیراشرف حاکم لرستان شمالی و... را هرگز نباید از یاد برد. هرچند استاد اسفندیار غضنفری مستغنی از توصیف بوده و زحمات خستگی‌ناپذیرش در دوران اشتغال و تقاعد و در خلوت تنهایی به ویژه کار عظیم و بزرگ تاریخ غضنفری، منتی است بزرگ بر فرهنگِ مردم منطقه و ان‌شاءالله به پاداش آن همه کوشش و تلاش اینک روح بزرگش در جوار رحمت حق آرمیده است، اما به جهت ارج گذاشتن به اقدمات فرهنگی مرحوم استاد اسفندیار غضنفری، ضمن تذکار گزیده‌ای از آثار آن بزرگوار، برای ماندگاری بیش‌تر اثر مورد بحث، یعنی تاریخ غضنفری، مواردی چند که واجد لغزش هست و جا دار چنان‌چه درست تشخیص داده شوند، در چاپ‌های بعدی ملحوظ نظر بزرگواران دست‌اندرکار برای اصلاح تقدیم محضر ارزشمندان خواننده و ... قرار گیرد.

از آثار استاد غضنفری‌امرایی آن‌چه در اختیار هست می‌تواند به این صورت باشد: تصحیح دیوان میرنوروز، چاپ خطی دیوان ملاپریشان دینوری(گلزار ادب لرستان)، یادنامه‌ی شهید وارسته سعید غضنفری چاپ روابط‌عمومی فرمانداری خرمشهر که در عملیات فتح‌المبین پای بر جای پای سرداران سرافراز لرستان در جنگ با قوای انگلیس در محمره (خرمشهر) گذاشت، نام و یاد آن شهید و دیگر شهیدان عزیز را گرامی می‌داریم.  نگارش دیوان خطی شاعر ارزشمند الله‌مراد بهاروند، این کتاب با عنوان جنگ‌نامه‌ی منظوم نظرعلی‌خان امرایی امیراشرف با خط خوش‌نویسی استاد اسفندیارخان ویراسته و آماده گردیده و عنوان کلی و عمومی آن بر روی جلد جنگ‌نامه‌ی سردار اکرم است که توسط بزرگ ارزشمند روان‌شاد سلاله‌ی نیک مرحوم محمدحسین‌خان غضنفری در حضور دایی‌زاده‌ام بانوی مکرم مغفور حاجیه ملوک خانم سرتیپ‌نیا و ... به این قلم مرحمت گردیده است و هم‌چنین دیوان شعر استاد غضنفری که گزیده‌ی آن توسط جناب اسعد چاپ شده.(1) 

در هرحال و به واقع دوست داشتم در ویرایش کتاب تاریخ غضنفری که پیش از چاپ تاریخ لرستان گفته می‌شد و مطرح بود سهیم باشیم، مراتب از طریق قوم و خویش عزیز و محترم جناب آقای مهندس علی‌عباس رشیدی‌دلفان مطرح که قول مذاکره‌ی با عزیزم اسعد را دادند اما به هر تقدیر قسمت نبود و میسر نشد. چرا هدف این بود با توجه به گستردگی مطالب کتاب در زمان‌های گوناگون که غالباً در گفتمان‌های محلی، مورد واگویه قرار گرفت، می‌بایست کسانی بر موضوع ویرایش و تهیه‌ی پانوشت‌های مورد لزوم و ارائه‌ی توضیحات و رفع کاستی‌ها و لغزش‌ها، همکاری می‌داشتند که حداقل از اشراف و آگاهی لازم پیرامون مسایل و قضایای تاریخی منطقه بهره داشته تا از دوباره کاری و .. پرهیز می‌شد و چون این مهم جامه‌ی عمل نپوشید، اینک که کار به مرحله‌ی چاپ و نشر و طرح در جامعه رسیده و با توجه به گذشت مدت زمانی چند ساله قطعاً کاستی‌ها و نقایض کار که اشراف ویراستار خبره و آگاهی را می‌طلبد، نمایان شده، ضرورت دارد به بیان لغزش‌های کتاب تا حد آگاهی، مستند و محرز پرداخته شود و چنان‌چه غیر از این باشد، قطعاً لغزش‌ها، هم‌چنان باقی خواهند ماند و از این روی انتظار دارد، پس از خاتمه‌ی کار نقد و بررسی، عزیزم اسعد با سعه‌ی صدر و بردباری و پذیرش واقعیت‌ها و حقایق امر، به مطالبی که بیان می‌شود و همگان نیز داوری خواهند کرد توجه کرده و اگر هر آن‌چه گفته خواهد شد وفق واقعیت‌های تاریخی و حقایق محتوم و مستند حوادث باشد و اما در کتاب تاریخ مورد بحث ناصحیح آمده است و پذیرفتنی بود، ترتیب اثر داده و اگر هم مطالب عنوان شده از جانب این قلم غیرواقعی بود، به دور از عصبیت و پرخاش، به پاسخ قانع کننده و مستدل بسنده نمایند که ان‌شاءالله خیر بوده و خوانندگان بزرگوار دیار لرستان کهن و نستوه خود بهترین داوران هستند. 

نقد و بررسی کتاب جلد اول 719 صفحه است، ازاین تعداد صفحات تا صفحه 209 فصل اول از صفویه تا مشروطیت، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، مطالب نقل شده از مصادر مورد اشاره بوده که در زیرنویس صفحات آمده‌است، بخش اول را چهار فصل تشکیل داده و با توجه به مطالعه‌ی دوبار محتوای کتاب از نقد و بررسی آن در این مرحله به واسطه‌هایی چند درمی‌گذریم از جمله عدم آمادگی لازم و اما بخش دوم که عنوان لرستان یا تاریخ دودمان غضنفری است به جهت آمادگی و اشتیاق در شناخت بیش‌تر تاریخ دودمانی خاندان میرغضنفر به این صورت مورد مداقه و نقد و بررسی قرار می‌گیرد: 

شروع مطلب از صفحه‌ی 210، مبحث اشاره‌ا‌ی کوتاه به سرزمین طرهان آغاز و در صفحه‌ی 216 ذیل موضوع توشمال‌خان که اسم عام میرنصرالله‌خان فرزند میرخنجر یا میر خنجربیگ بوده، سال ورود حاکم لرستان اردشیرمیرزای رکن‌الدوله، 1265 هجری‌قمری آمده است. در کتاب ناسخ‌التواریخ جلد سوم صفحه‌ی 1003، ذکر حکومت شاهزاده اردشیر میرزا در لرستان و خوزستان و بختیاری حرکت شاهزاده‌ در عشر آخر ربیع‌الاول سال 1265 هجری‌قمری از دارالخلافه صورت گرفته است. انتشارات اساطیر1377. بنابراین حرکت شاهزاده اردشیر میرزا، و ورود به لرستان و حاضر شدن توشمال‌خان وفتح‌الله‌خان در خدمت پدرشان میرنصرالله‌خان سال 1266 هجری قمری بوده است و آن‌چه هم خسروخان سردار ظفر بختیاری آورده است که در صفحه‌ی 217 کتاب تاریخ غضنفری ثبت و می‌خوانیم: 

پیوستن توشمال‌خان به اردشیر میرزا و رفتن به جنگ حسینقلی‌خان، بازهم سال 1265 هجری‌ بوده و نه سال 1264 که سردار ظفر نوشته و اسفندیارخان در کتاب خود آورده‌اند: البته انجام این‌گونه امور که سهوی بوده و صورت لغزش به خود می‌گیرد به هر صورت ناشی از نقص تاریخ‌نگری و تاریخ نگاری محلی است که روایتی و غیرمستند و بدون در اختیار داشتن منابع لازم و کافی و صرفاً بنا به گفتمان‌هایی معمران و از حافظه و عمدتاً در سنین بالای عمر مبادرت به نگارش مطالب تاریخی می‌گردد، از این روی معمولاً رفع شبهه، ایراد و اشکال، قاعدتاً در تحشیه و ارائه‌ی توضیحات به عهده‌ی ویراستار آگاه و تاریخ خوانده است که به کنه قضایای مطروحه و مورد بحث اشراف و آگاهی لازم را داشته باشد تا در این راستا مبادرت به ذکر درست صورت وقایع بنماید که متاسفانه در این مورد شاهد آن نیستیم. 

در همان صفحه 217 سطور آخرین، امرایی ایل قید شده، در حالی که بنا به تعرفه‌ی ساختار سلسله مراتب ایلی و عشیره‌ای کشور، امرایی یکی از طوایف عدیده‌ی ایل بزرگ طرهان می‌باشد. گو این‌که اصل مطلب مربوط به نوشته‌ی سردار ظفر بختیاری است و لذا می‌بایست از جانب شادروان استاد غضنفری اصلاح می‌گردید، اما چون این امر صورت وقوع به خود نگرفته است، تصحیح مطلب می‌باست توسط ویراستار و یا ویراستاران کتاب که می‌تواند جناب اسعد غضنفری و جناب یدالله ستوده باشد انجام می‌گرفت که محقق نشده است.

در هر حال تا خاتمه‌ی مطالعه‌ی مباحث کتاب هم‌چنان با این دست لغزش‌های جامعه‌شناسی ایلی وعشیره‌ای در اکثریتی از صفحات مواجه هستیم. 

 

ادامه دارد... 

 

پی‌نوشت: 

1-جهت آگاهی لازم از آثار علمی و فرهنگی و فعالیت‌های ماندنی و تاریخی روان‌شاد استاد اسفندیار غضنفری امرایی و سطری از احوال استاد و زمان مرگ غم‌بار وی به کتاب نقدی بر جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل ایلات و طوایف کرمانشاهان این قلم صفحات 129 تا 139، انتشارات تاق‌بستان، سال 1378 ارجاع می‌دهد.

*چاپ شده در سیمره 514 (26 آبان‌ماه98)

2 نظرها

  • پیوند نظر  امرایی امرایی سه شنبه, 05 آذر 1398 ساعت 12:35

    از دیگر آثار مرحوم غضنفری که منتشر شده اند به شرح دیوان ملاپریشان و کتاب نادر نامه سروده ی الماس خان کندوله ای باید اشاره کرد.

  • پیوند نظر رسول رسول یکشنبه, 03 آذر 1398 ساعت 12:56

    عالی بود

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004