چاپ کردن این صفحه

کشف نخستین کتیبه‌ی میدان چوگان در ایران مطلب ویژه

چهارشنبه, 24 ارديبهشت 1399 ساعت 15:21 شناسه خبر: 5161 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

 سومین میدان چوگان ایران با میل دروازه‌های سنگی کتیبه‌دار در شرق لرستان کشف شد.

دکترعطا حسن‌پور- باستان‌شناس: طی آخرین بررسی‌های باستان‌شناسی و مردم‌شناسی اخیر در شهرستان الیگودرز، عناصر معماری و تاریخی مهمی از نخستین میدان چوگان در لرستان و غرب کشور به دست آمد.

عناصر معماری مکشوفه شامل ۴ میل سنگی ایستاده، به شکل غنچه‌ی گل یا قارچی شکل و مربوط به دروازه‌های میدان چوگان هستند که یکی از آن‌ها دارای کتیبه‌ای به زبان فارسی است. کتیبه‌ی مکشوفه بر بدنه‌ی میل سنگی دروازه‌ی میدان چوگان، شامل ۴ مصرع شعر فارسی است که تاریخ ۱۱۱۶ هجری قمری را بر خود دارد که با اواسط دوره‌ی صفویه همزمان است. متن کتیبه نشان می‌دهد یحیی بن یوسف نوه‌ی خلیل خان سرلک، از حاکمان سرشناس بختیاری در دوره‌ی صفوی، بنای عمارتی را در این منطقه بنیان نهاده که مشرف به میدان چوگان بوده است. سنگ‌های پاک‌تراش به‌جای‌ مانده از این عمارت، که اکنون در اطراف پراکنده شده‌اند، حکایت از شکوه و عظمت این بنا دارد. هر چهار میل سنگی از محل خود جدا و در سده‌های گذشته پس از تخریب میدان چوگان، به قبرستان خلیل‌آباد واقع در دامنه‌های قالی‌کوه و اشترانکوه منتقل شده‌اند. از این تعداد سه میل سنگی که توسط سودجویان آثار فرهنگی-تاریخی در معرض تخریب و یکی از آن‌ها را نیز شکسته بودند، به موزه‌ی مردم‌شناسی الیگودرز انتقال یافته‌اند. نمونه‌ی مشابه‌ این میل‌های سنگی هم اکنون در میدان نقش جهان اصفهان که قدیم‌ترین میدان چوگان در جهان است، وجود دارد. هم‌چنین در نقاشی‌های مینیاتور دوره‌ی ‌صفوی به کرات شاهد این میل‌های سنگی هستیم.

چوگان را می‌توان بازی مشترك اسب و انسان و بی‌نظیر در نوع خود دانست كه هماهنگی بین دو موجود زنده را برجسته می‌كند و از دوره‌ی ساسانی تا کنون در ایران رواج داشته است. چوگان از منظر جنبه های گوناگون هنری، موسیقیایی، نمایش تا بازی همبسته اسب و انسان نشان دهنده شكل‌گیری یك فرهنگ با سابقه طولانی در سرزمین ایران است.

چوگان، بازی بی‌انگیزه‌ای نبوده‌است و کاملاً یک بازی استراتژیک است که آمادگی سوار و اسب را با هم نیاز داشته‌است. سوار و اسب در بازی چوگان مشق رزم می‌کرده‌اند. اسب وقتی مقابل مانعی قرار می‌گیرد، فرار می‌کند اما اسب چوگان به سمت مانع رفته و خود را در شرایطی قرار می‌دهد که سوار، چوگان بزند. اسبی که خود با شرایط چوگان باز در میدان تطبیق می‌دهد براحتی در میدان جنگ نیز حضور می‌یابد.

کشف این میدان بعد از اصفهان و قزوین، سومین میدان چوگان در ایران به شمار می‌آید که باب تازه‌ای در مطالعات دوره‌ی‌ صفوی در لرستان و ایران باز نموده و به زودی اطلاعات تکمیلی و مفصل‌تری در این رابطه به سمع و نظر علاقه‌مندان خواهیم رساند.