شما اینجا هستید: خانهلرستان پژوهیكلاف سردرگم توسعه‌ در لرستان

كلاف سردرگم توسعه‌ در لرستان

شنبه, 16 شهریور 1392 ساعت 11:01 شناسه خبر: 255 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 «ولتر» فيلسوف مشهور فرانسوي درعصر روشن‌گري در كتاب رفتار توده‌ها مي‌نويسد:« بيش از نيمي از ساكنان جهان را حيوانات دو پايي تشكيل مي‌دهد كه هنوز در شرايط دهشتناكي زندگي مي‌كنند، به زحمت مي‌دانند كه فقير و فلك‌زده هستند، زندگي مي‌كنند و مي‌ميرند بدون آن‌كه بدانند.!»
شرايط خشك و نيمه‌خشك با محدوديت منابع آب در سرزمين ايران و هجوم اقوام داخلي و خارجي و در پي آن ناامني و فقدان امنيتي كه سرتاسر تاريخ ايران را در بر گرفته بود، چاره‌اي جز به بيگاري فراخواندن انبوه توده‌هاي مردم براي سازماندهي و شكل‌گيري قدرت‌هاي زورمدار و نظام‌هاي استبدادي نداشته است. تجربه 1200 سال جنگ داخلي و خارجي و حكم‌راني حكومت‌هاي متنوع براي بيش از 1100 سال بر پهناي ايران زمين، و علاوه بر آن موقعيت ژئواستراتژيك وژئوپليتيكي كه براي اين كشور با كشف و استخراخ نفت پديد آمده بود؛ مجدداً دوره‌هايي طولاني از حكومت‌هاي متمركز و يك‌دست، با عدم حضور سايرگروه‌ها و نهادهاي اجتماعي، سياسي واقتصادي در جامعه را به همراه داشته است.1


سبك و الگوي حكومت‌ها درايران تا دوران معاصر، چه در دوران عدم تمركز(ايلي-قومي) و چه درحكومت‌هاي متمركز و چه در دوران فروپاشي و يا دوراني از هرج و مرج، هم در سطوح محلي، منطقه‌اي و ملي، هم‌چنان با الگوي حاكميتي زورمدار بدون رقيب و جاي‌گزين بوده است و نيروهاي تغييرآفرين و جنبش‌هاي اجتماعي خواسته يا ناخواسته هم برآن گردن نهاده و به بازتوليد آن مي‌پرداخته‌اند. لذا الگوي زورمداري هم‌چنان سنتز شرايط اجتماعي اقتصادي و سرزميني و ناامني دايمي در ايران بوده است.2
 دادلي سیِرز(Dudley Seers) اقتصاددان معروف با تعریفی از توسعه برای آن سه شاخص اصلي در نظر گرفته که عبارتند از: رفع فقر، رفع بی‌کاری و رفع نابرابری. بنا بر نظريه‌ی او در هر جامعه زماني مي‌توان ادعاي پيش‌رفت و توسعه را داشت كه علامت يا نشانه‌اي در بهبود و اصلاح شاخص‌هاي منفي فوق حاصل شده باشد.  
استان لرستان با وجود منابع غني طبيعي، آب‌ فراوان، دشت‌های وسیع، معادن متنوع، نیروی کار جوان و سرشار از قابلیّت‌های گردشگری و... در مقايسه با ديگر مناطق کشور و هم‌چنين سهم استان در اقتصاد ملي موقعيت بسيارضعيف و فقيرانه‌اي دارد. بنا بر آمار و داده‌های اقتصادی_ اجتماعي، این استان علی‌رغم داشته‌ها و توانمندی‌ها هم‌چنان بر مدار و چرخه‌ی باطل فقر و بي‌كاري غوطه‌ور است.
امروز لرستان با اين واقعيت عريان مواجه بوده كه مردمانش فقير و توسعه نيافته‌اند و در مقايسه با ديگر استان‌ها در برخورداري از منافع و امكانات، پيش‌رفتي كه نداشته هيچ! با وجود تلاش مضاعف مردماني سخت‌كوش و مديراني مردمي و البته كم‌كوش! ركورد كسب مدال قهرماني مهم‌ترين شاخص‌هاي منفي اجتماعي و اقتصادي شامل بي‌كاري- فقر و فلاكت اقتصادي را از تمامي مناطق و استان‌هاي كشور ربوده و براي ساليان متمادي به‌نام خود ثبت نموده است.
اما عوامل عقب‌ماندگي در لرستان  را بايد ناشي از دو عامل اصلي  دانست:

1-عامل اجتماعي- اقتصادي
از منظر اجتماعي شكل‌گيري و تداوم فرهنگ پدرسالار، مردسالار و پيرسالاري همراه با نظام سلسله مراتب و زورسالاري و زندگي ايلي، با هم‌بستگي خوني تباري به هم تنيده شده از يك سو و اقتصاد فقيرانه‌ی روستايي به مدد كشاورزي معيشتي در نقاطي پراكنده و نيمه خودكفا به ‌عنوان عاملي اقتصادي از سوي ديگر، موجب گرديده مردمان براي سال‌هاي متمادي بر يك منوال زندگي كنند، به طوري كه هر خانوار قطعه زميني بكارد، محصولش را برداشت كند، چند گوسفند و بز نگه‌داري كند و مقداري لبنيات و پشم به‌دست آورد و تعدادي ماكيان را نگه‌داري كند و دختركان و زنان خود را پاي دار قالي يا گليم و جاجيم بنشانند و فصل برداشت محصول خود را انبار و به‌تدريج استفاده نمايند اين درام پايدار زندگي در لرستان بوده است. لذا تا قبل از انقلاب ساليان سال الگوي زندگي مردمان زاگرس‌نشين يا بر اساس نظام ارباب‌رعيتي و زورمداري بوده كه مردمانش به عقده‌ی حقارت دچار شده و يا با احساسات زيسته و با روزمرگي رنج كشيده و بزرگ شده، همسر برگزيده و فرزندان خود را چون خويش پرورانده‌اند و چنان رفته‌اند گويي هرگز نبوده‌اند!
بدين‌روي سبك زندگي ابتدايي و سنتي بودن آن خود مانع شكل‌گيري نظام توليد و سازماندهي آن شده و با نبود مشاركت و يا ناتواني در مشاركت مدني به معناي فني و تخصصي آن توسط مردم، را مي‌توان به‌عنوان عوامل اقتصادي و اجتماعي در ايجاد عقب‌ماندگي تاريخي جامعه‌ی لرستان دانست.
        
2-عامل سياسي- اداري
عامل دوم عقب‌ماندگي لرستان را بايد در علل و عوامل ساختاري اداري و سياسي جست‌وجو كرد. از انقلاب مشروطه كه مفاهيمي چون: قانون، راي و پارلمان و انتخابات از طريق روشن‌فكران در جامعه ترويج گرديد، باز جامعه‌ی لرستان به‌صورت كدخدامنشي و ارباب‌رعيتي اداره مي‌شد. و چه سوءاستفاده‌هايي كه از همان انتخابات در استان‌هاي زاگرس‌نشين نشد! بزرگ‌ترين توهين در تاريخ هر كشور به مردم خود، آن نبوده كه راي آن‌ها گرفته نشود بلكه آن بوده كه حكومت‌ها به نام رأي مردم حكومت كرده و فرم انتخابات، انتصاباتي بيش نبوده است.
بعد از انقلاب اسلامي هم ناكارآمدي مسئولين و كارگزاران استاني و ركود و ضعف نهادهاي اداري، سياسي و حقوقي و نهادينه‌نشدن قانون و به‌دنبال آن دورزدن و گريز از قانون، همراه با رقابت يا بهتر بگويم ستيزي ويران‌گر توسط طيف‌ها و جناح‌هاي حاكم در استان براي دست‌يابي به منابع  و امكانات و شكل‌گيري چندچهرگي، فرصت‌طلبي و عوام‌فريبي در كارگزارن به‌عنوان مكانيسمي براي در قدرت ماندن و حفظ موقعيت، به همراه امتناع آن‌ها از آينده‌نگري و برنامه‌ريزي و عدم درك آگاهانه و واقع بينانه از وضعيت اقتصادي اجتماعي استان را مي‌توان به‌عنوان عامل تشديد كننده‌ی عقب‌ماندگي لرستان در سال‌هاي اخير دانست؛ نظام و تشكيلات اداري مينياتوري از كل جامعه است كه ويژگي‌هاي جامعه در آن منعكس مي‌گردد.
دستگاه‌ها و سازمان‌هاي اداري در لرستان اصولاً به تفكَر سياسي عينيت داده و صرفاً با ابزار جناحي و باندي درصدد ساماندهي وضع موجود بودند در صورتي‌كه محور اساسي مشكلات منطقه اقتصادي و معيشتي بوده است. و طبيعي است كه تنها راه رفع آن نيز از طريق برنامه‌ريزي و از راه ابزار و مكانيزم‌هاي اقتصادي مي‌توانست باشد. به همين دليل و با توجه به توسعه نيافتگي و ضعف در سازماندهي نظام اداري، برنامه‌ريزان و مقامات منطقه‌اي ضمن اين‌كه نتوانسته‌اند به رشد و توسعه‌ی استان كمك كرده باشند بلكه خود به عنوان سد توسعه و مانع تحول عمل نموده‌اند. كه حاصل تلاش و برنامه‌ی آن‌ها كسب رتبه‌ی اول بي‌كاري و فقر و تهي‌دستي براي مردمانش بوده است.
بنابراين ضعف سازمان برنامه‌ريز و كاركرد ضعيف نهادهاي سياسي-اداري همراه با ناكارآمدي و ناتواني مديران منطقه‌اي منجر به تشديد فقر و محروميت و توسعه نيافتگي استان شده است. لذا بايد پرسيد از آثار مديريت و برنامه‌ريزي مسئولين استاني در طول همه‌ی اين سال‌ها چه تغييرات مثبتي در رفع فقر، بی‌كاري و نابرابري درجامعه‌ی لرستان حاصل گرديده است؟ آِيا بررسي علل و عوامل عقب‌ماندگي لرستان مردم را به درك شرايط و مسئولان را به رسيدگي بيش‌تر و روشن نمودن راه و چاره سوق مي‌دهد؟
باشد كه مردم لرستان از روزمرگي به‌خود آيند! و مسئولين نيز از مرز بي‌تفاوتي و بي‌توجهي عبور نمايند!!      
 *كارشناس ارشد توسعه

پي‌نويس‌ها:
1-بر گرفته از مقالات و دست‌نوشته‌هاي استاد عزيزم جناب آقاي دكتر پرويز پيران در دانشگاه علامه طباطبايي تهران سال1388.
2-همان.

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004