شما اینجا هستید: خانهمقالهخودكامگي ايراني

خودكامگي ايراني

شنبه, 21 مرداد 1396 ساعت 09:21 شناسه خبر: 2799 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

بهزاد رضوانی- سیمره: هگل فيلسوف بزرگ آلماني دركتاب «عقل در تاريخ» ترجمه‌ي زنده ياد حميد عنايت، مطلب قابل تاملي مي‌گويد: خصلت روح شرقي آن است كه به شهود نزديك‌تراست. زيرا عين يا موضوع خود را بي ميانجي در مي‌يابد. ولي ذهن هنوز در هستي گوهري غرق است و خويشتن را از خلوص و يگانگي پيشين نرهانده تا به آزادي دست يابد.

 درسنجش و پالايش، جامعه‌ي ايران به دلايل متفاوتي نتوانسته متداوما در مسير سامان‌دهي عقلاني حركت كند چرا كه منافع شخصي و خصوصي خود را در جدايي از منافع اجتماعي و عمومي متقدم يافته است كه در پي آن حوزه‌ي عمومي زندگي اجتماعي تضعيف يا محدود شده و بي اعتبار مي گردد. گذر از جماعت به جامعه، گذر از جامعه‌ي سنتي به جامعه‌ي مدرن گذاري است كه در ايران با دوران انقلاب مشروطه شروع شد اما با شكست انقلاب مشروطه در تحقق آرمانهاي خود، ايرانيان با فروپاشي جامعه سنتي و دست نيافتن به مدرنيته، ميان جامعه سنتي و جامعه مدرن معلق ماندند. ايراني نتوانست به مثابه‌ي فرد به هويت دست يابد پس به انسان تك و جدا افتاده‌اي تبديل شد كه فقط در پي رفع نيازها و پاسخ‌گويي به منافع و مصالح شخصي و خصوصي خويش باشد به ويژه كه ساختار حكومت هايي كه پس از شكست انقلاب مشروطه به قدرت رسيدند چنان بود كه حوزه‌ي عمومي مستقل از خود را بر نمي‌تابيد.

موضوع ديگري كه به گسترش خودمداري ايرانيان انجاميد شكست‌هايي است كه ايرانيان در دوران قاجار از روسيه متحمل شدند. حقارت‌هاي ناشي از تحميل قراردادهاي ننگين در آن شرايط، نسبت به زوال و انحطاط جامعه‌ي ايراني موثر افتاد. اين نا اميدي درانزوا جويي ايرانيان و پناه گرفتن درزندگي خود مدارانه شان بروز يافت. چرا كه خودمداري حاصلِ انطباق پذيري خود به خودي انسان با شرايطي است كه در آن قرار مي گيرد.

انسان خود مدار مرتباً رويدادهاي مشابهي را با نتايج مشابه از سر مي گذراند بدون اينكه تجربه‌اي كسب كند. رويدادي كه به تجربه در نيايد فراموش مي شود. اين هم يكي از دلايل فقدان حافظه‌ي تاريخي در ميان ما ايرانيان است. همين تكرار رويدادها و شركت در رويدادهاي يك‌سان از جمله دلايل ثابت و يكسان ديدن جهان ازسوي فرد خودمدارمي شود.

و اين انسانِ خود مدارِ فاقدِ تجربه، فقط حرف خودش را مي‌زند و شناسايي برآمده از تجربه‌ي شخصي خود را قبول دارد و درعين حال معتقد است كه اوضاع هميشه همين‌طور بوده است. انسان خود مدار صرفاً با اين ابزار نكه «همه همين‌اند» منافع و مصالح و كردار خود مدارانه ‌اش را جلوه‌ي اجتماعي وعمومي مي‌دهد.

از نظر كارل ماركس بنيان استبداد شرقي عبارت است از: 

الف) امورعمومي به عهده حكومت مركزي است.

ب) صرف ‌نظر از چند شهر بزرگ، سراسر قلمرو فرمانروايي به روستاهايي تقسيم مي‌شد كه داراي سازمان‌هاي كاملا جداگانه‌اي هستند. هر روستا، خود، دنياي كوچكي را تشكيل مي‌دهد.

انسان‌هاي خودمدار مادامي كه بتوانند خود را در قلمرو استثنا و خاص بودن نگه دارند احساس ايمني مي‌كنند چرا كه مي‌توانند به خود مداري بي حد و مرز ادامه دهند. به همين دليل، زندگي انسان خود مدار ارزش و اعتبار اجتماعي ندارد. او عضو جماعتي انباشته از انسان‌هاي خود مدار است كه هر يك آماده‌اند تا از ديگران به عنوان وسيله‌اي براي تحقق خود مداري‌ شان استفاده كند. انسان خود مدار به علت ادغام در «من‌بودگي» از خودآگاهي برخوردار نيست و آزادي را با امكان انتخاب شخصي تعريف مي‌كند يعني هرچه بيش‌تر بتواند مطابق منافع و مصالح خود مدارانه‌اش دست به انتخاب بزند خويش را آزادتر مي‌داند.

يكي از مهمترين هنجارهاي اخلاق خود مدارانه، زيستن كاسبكارانه مي‌باشد. اين هنجار با تبديل هر موضوع مادي و معنوي به موضوع قابل داد و ستد و سود شخصي مشخص مي‌گردد.

مطابق اين هنجار، انسان به خريدار يا فروشنده كاهش مي‌پذيرد و فعاليت انساني در معامله خلاصه مي‌شود. جامعه‌اي كه از نظر ارزش‌هاي اخلاقي با هنجار زندگي كاسب‌كارانه مشخص مي‌شود صحنه‌ي ستيز مدام انسان‌ها با يك‌ديگر است كه هركس با پا بر دوش ديگري گذاشتن مايملك هر چه بيش‌تري را به چنگ مي‌آورد كه در اين حالت تلاش كاسبكارانه نيز معنايي جز غارت و چپاول يك‌ديگر نمي يابد.

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال دهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، چهار راه بانک، کوچه‌ی شهید جلال سرباز