شما اینجا هستید: خانهمقالههویت لُری در لُرستان: واگرایان فعال و هم‌گرایان منفعل

هویت لُری در لُرستان: واگرایان فعال و هم‌گرایان منفعل

دوشنبه, 14 اسفند 1396 ساعت 10:57 شناسه خبر: 3377 1 نظر
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)
seymare seymare

هویت یکی از مقوله‌های مهم وجودی انسان است که تاثیر عمیقی بر همه‌ی کارکردهای او دارد. پاسخ فرد به سوال تفکر برانگیز و مهم «من کیستم؟» حیاتی و تعیین کننده‌ی بسیار مهمی است. یکی از مهم‌ترین ابعاد و انواع هویت،  "هویت قومی" است. پایداری و انسجام در هویت قومی، بر رشد و توسعه‌ی آن قوم در همه ابعاد تاثیرگذاشته و سرنوشت آن قوم را به میزان زیادی مشخص می‌سازد؛ به همین دلیل یکی از راه‌های تاریخی مهم برای  تسلط بر اقوام و ملل استفاده از مقوله‌ی هویت بوده است.


با توجه به اهمیت مقوله‌ی «هویت قومی»، این موضوع به یکی از دغدغه‌ها و نقاط تمرکز کنشگران فرهنگی لُرستان تبدیل شده است. کنشگران فرهنگی لُرستان ،خصوصاً مرکز و غرب لرستان که فئیلی زبان و لک زبان هستند در ارتباط با هویت قومی- تاریخی منطقه را که همانا «هویت لُری» است، می‌توان به دو دسته‌ی همگرا و واگرا تقسیم کرد.
همگرایان که اکثریت کنشگران فرهنگی فئیلی زبان و اقلیت قابل توجهی از کنشگران فرهنگی لک‌زبان را شامل می‌گردند قائل بر هویت مشترک قومی لک‌ها و فئیلی‌ها تحت عنوان «لُر کوچک» یا «لُر فیلی» و نیز در یک گستره‌ی وسیع‌تر و در کنار «لُر بزرگ» که متشکل از اقوام لیراوی، دشتی، ممسنی، بختیاری و کهگیلویه بویر احمدی است تحت لوای «قوم لُر» هستند. این گروه برای کلهرها و سنجابی‌ها و ایلامی‌ها و فیلی‌های عراق  هویت لُری قائلند و آن‌ها را در زمره‌ی لک‌زبان تحت عنوان «لُرهای لک‌زبان» قرار می‌دهند. عمده‌ی دلایل این گروه برای نظراتشان تاریخ مشترک، سرزمین مشترک، آداب و رسوم مشترک، اجداد مشترک و در عین حال اشتراکات زبانی است.
واگرایان که اکثریت کنشگران فرهنگی لک زبان و اقلیت قابل توجهی از کنشگران فرهنگی فئیلی زبان را در بر می‌گیرند به جدایی فرهنگی فئیلی زبانان تحت نام «لُر» و لک‌زبانان  تحت عنوان «قوم لک» معتقدند. واگرایان فئیلی و لک هر دو تاریخ، سرزمین، اجداد، و آداب و رسوم مشترک را کم‌اهمیت دانسته و درصدد ناچیز جلوه دادن اشتراکات زبانی بوده و بر تفاوت و فاصله‌ی زبانی کنونی فئیلی یا به قول آن‌ها لُری و لکی تمرکز کرده و آن را برجسته نشان می‌دهند. اینان هویت لُری برای خود قائل بودن پیشینیانِ لک را نادیده و حتا گاهی ناشی از جهالت می‌دانند.کنشگران فرهنگی لک که در این دسته قرار می‌گیرند  خود به دودسته تقسیم می‌شوند. بعضی از آن‌ها به هویت مستقل «لک» در ارتباط با لُر و کُرد معتقدند و عده‌ی قلیلی نیز لکی را گویشی از زبان کردی دانسته و برای لک‌ها هویت کُردی قائلند.
تفاوت نظر هم‌گرایان و واگرایان بسیار زیاد است ولی یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های آن‌ها در میزان تلاشی است که جهت اشاعه‌ی نظر خود انجام می‌دهند. واگرایان بسیار فعال بوده و با انتشار آثار مکتوب و موسیقیایی و حتا تلاش برای اصلاح نوشتجات و کُتُبی که عنوان یا محتوایی مبنی بر هویت «لُری» لک‌زبان و ایلات لک، پیگیری مجدانه‌ی خود را نشان می‌دهند. یکی از نمونه‌های اقدامات پیگیرانه‌ی آن‌ها، برقراری رابطه دو تن از کنشگران فرهنگی کوهدشت با دکتر کیوان پهلوان مولف کتاب «از الشتر تا الاشت: نیای لُر رضا شاه پهلوی» و اقناع ایشان مبنی بر لُر نبودن لک‌زبانان و در نهایت هدایت ایشان به تغییر عنوان کتاب و حذف «نیای لُر رضا شاه پهلوی» از عنوان کتاب و نیز جا دادن توصیفاتی مبنی بر لُر نبودن لک ها  در این کتاب است.این افراد  هرجا سخن از هویت لُریاتی لک هاست آن را تعدیل می‌کنند و جاهایی هم اقدامات آن‌ها با خصومت علیه فئیلی‌زبانان و لُرها ترکیب شده و از این طریق درصدد تاثیرگذاری بیش‌تر خود بر توده‌ی لک‌زبانان هستند. استنباط عده‌ای بر این است که قسمت عمده‌ای از  هجمه‌های تحقیرکننده و هویت‌زدا  که در یک دهه‌ی اخیر در قالب جوک‌های قومیتی متوجه قوم لُر و هویت لُری بود ماحصل تلاش و تولیدات این  واگرایان است. غالباً  واگرایان افرادی جسور هستند که شفاف و بدون هیچ هراسی نظرات خود را مطرح و گاه به تحقیر و تهدید طرف مقابل هم دست می‌زنند. در مجموع اقدامات این افراد جهت به کرسی نشاندن نظر خود اثرگذار بوده و توانسته‌اند به میزان زیادی نظر خود را اشاعه دهند.
و اما  در مورد کنشگران جبهه‌ی هم‌گرایان می‌توان گفت که به استثنای عده‌ی قلیلی از آن‌هاکه فعال بوده و سعی در تولید و انتشارات آثار مبتنی بر هویت مشترک اقوام لُر با تاکید بر هویت لُریاتی لک زبانان دارند، بسیاری از هم‌گرایان  دلواپسان نافعالی هستند که عمده‌ی کارشان تشکیل گروه‌های در شبکه‌های اجتماعی و تبادل نظر در بین خود به جای اتخاذ راه‌بردهایی جهت اثرگذاری بر توده‌ی مردم خصوصاً لک زبانان هستند. غالباً هم‌گرایان، افراد محتاط و محافظه کاری هستند که در ارائه نظر خود جانب احتیاط را رعایت کرده و طوری نظراتشان را مطرح می‌سازند که باعث هیجانی شدن و آزرده خاطری طرف مقابل نگردد. در مجموع با توجه به شواهد عینی و قابل لمس، اقدامات و تحرکات این گروه از کنشگران در راستای برجسته کردن هویت مشترک فئیلی‌زبانان و لک‌زبانان و هویت لُریاتی لک‌ها را می توان ناموفق ارزیابی کرد.
به‌نظر می‌رسد جدالِ عمدتاً نرم و گاهی توام با خصومت و خشونت کنونیِ کنشگران فرهنگی هم‌گرا و واگرا به تدریج به سمت جدال عمداً توام با خصومت و بعضاً نرم، در حال رشد و گسترش است و تبعات آن هم به شکل ملموس‌تری در بین توده‌ی مردم مرکز و غرب لُرستان نمایان خواهد شد. نگارنده پیش‌بینی می‌کند این جدال، جدالی است که اگر جهت حل و فصل مسالمت‌آمیز آن راه‌بردهای منصفانه و بینش‌مدارانه‌ای اندیشیده و اجرا نشود، در آینده‌ای نه چندان دور یا به عبارت واقع‌بینانه‌تر در آینده‌ای نزدیک، موجب تعارضات عمیق، عدم تعلق و عدم انسجام شدید شده و در نهایت به یکی از موانع اساسی و بازدارنده‌ی انسانیِ توسعه در منطقه‌ای بدل خواهد شد که از عدم توسعه‌ی تاریخی به شدت در رنج است. یکی از پیامدهای قریب‌الوقوع این جدال، کشاندن آن به عرصه‌ی انتخابات مجلس به‌ویژه در شهرهای هم فئیلی و هم لک‌نشینی نظیر خرم‌آباد،کوهدشت و رومشکان است که در صورت اتفاق، به شدت بر امنیت منطقه و توسعه‌ی آن اثر سوء زودهنگام خواهد داشت. در این صورت یک عامل اساسی بازدارنده‌ی پیش‌رفت و توسعه‌ی منطقه یعنی طایفه‌اندیشی، عمیق‌تر و وسیع‌تر خواهد شد. لازم به توصیف است طایفه‌اندیشی‌ای که تا الان در منطقه و در عرصه‌ی انتخابات وجود داشته است، موجب انتخاب غالباً افراد وابسته به ایل به جای انتخاب افراد شایسته شده و نتیجه‌ی آن در انتخاب ایل‌اندیشانه نه شایسته‌سالارنه‌ی مدیران استان به‌خوبی قابل مشاهده است؛ پدیده‌ی نسبتاً طولانی‌ای که به‌نظر می‌رسد یکی از دلایل اصلی و ساختاری محرومیت و عدم توسعه‌ی کنونی منطقه باشد. عمیق‌تر و گسترده شدن طایفه‌اندیشی و تبدیل آن به قوماندیشی (لُر یا لک) مطمئناً آینده‌ای خوب برای مردمان محروم و دور‌مانده از توسعه‌ی اقتصادی لُرستان رقم نخواهد زد و به یک عامل بازدارنده‌ی بسیار مهم بر سر راه پیش‌رفت منطقه بدل خواهد شد.

*عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی تهران

 

 

 

1 نظر

  • پیوند نظر  افق رهایی افق رهایی پنج شنبه, 17 اسفند 1396 ساعت 10:52

    با شما موافقم
    اما
    متاسفانه راهکاری برای حل این مشکل ندادید !
    تفاوت زبانی / گویشی ؛ البته وجود دارد ، برجسته نمایی و حفظ میراث شفاهی ، اگر به درستی و شایسته تبیین شود ، می تواند منتهی به توسعه پایدار گردد ...

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004