شما اینجا هستید: خانهمقالهآخرین سکانس منوچهر طیّاب «پیر سینمای مستند ایران»

آخرین سکانس منوچهر طیّاب «پیر سینمای مستند ایران»

سه شنبه, 25 شهریور 1399 ساعت 10:04 شناسه خبر: 5430 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 منوچهر طیّاب، بیش‌از نیم قرن از عمر ۸۳ ساله خود را در راه معرفی و به‌تصور کشاندن فرهنگ، تاریخ و جغرافیای سرزمین ایران صرف کرد و هماره شاهد تلاس جدی‌تر و عزم راسخ‌تر این پیر سینمای مستند ایران بودیم. گویی او با ایران‌زمین، قرارداد مادام‌العمر بسته و برای اعتلای نام ایران، جانش را در کف دست نهاده بود. او مردی بود که هیچ‌گاه بازنشسته نشد. از همین روست، که تولید یکصد فیلم مستند، انتشار صدها مقاله و تالیف در باره‌ی معماری، موسیقی، تاریخ هنر و باستانشناسی ایران را را درکارنامه‌ی پربار خود داشت. 

 

طیّاب، آسایش و آرامش خود را در اکران مستندهایش می‌دید و هر بار جان و خون تازه‌ای در رگهایش می‌دمید و دوباره چونان نوجوانی عاشق به گوشه‌ای دیگر از پهنه‌ی سرزمینش سفر می‌کرد و کاری نو را می‌آغازید.

این بار اما، سفر به سوی آرامشی ابدی، بر خلاف دیگر سفرهایش، سفری بی‌بازگشت، برای او که سفر را زندگی می‌پنداشت و سکون را مرگ.

 برای منوچهر خوش‌چهره‌ی سینمای ایران که اکنون سر بر تراب خاک غربت دارد، سفر یعنی زندگی، حتا سفر آخرت...

خدماتی که استاد طیاب در راستای معرفی فرهنگ و تمدن و هنر ایران به جهانیان عرضه داشتند، به حدی والاست که قابل ارزش‌گذاری نیست، از سال ۱۳۴۲ که نخستین فیلم مستند را با عنوان «سفال» ساخت، تا پاییز سال ۹۸، دست از کار نکشید.

استاد طیّاب، همراه باد در دل تنهایی کویر پا گذاشت و یادگارش سرفه‌های خشکی بود که تا آخر عمرش، همراهش بود و چون شهدِ شیرین آن را به جان می‌خرید. با دریا‌ و دریازدگی‌ها و موج‌های طوفانی‌اش، به عمق تاریخ سفر کرد و «دریای پارس» را پاس‌داشت و برای زنده ماندن پارس ماندنش در نگاه میراث جهانی، پای لنج‌ها و هنر لنج‌سازی را به میان کشید، تا خلیج فارس تا ابد فارس بماند. از شمالی‌ترین نقطه‌ی زاگرس تا جنوب، درهّ‌ها و تنگه‌هایش را درنوردید، تا از گاهواره تمدنی کهن، زاگرس را به دنیا بشناساند. برای پیوند با البرز، همزاد دیدیرین زاگرس، کرانه‌ی کاسپین را مستند نمود و دریچه‌ای به هزارتویِ تاریخ گشود. از اعماق تاریک تاریخ، قوم خموشِ کاسیت را هویدا نمود و در «لرستان، کهن سرزمین قوم کاسیت»، با نوایِ مویه‌ای غمبار بر گورِ خفتگان باستانی کرانه‌ی «سیمره»، روح هزارساله‌‌اشان را جلا بخشید و آواز ماهور را در کوهپایه‌های این سرزمین اهورایی طنین‌انداز ساخت.

استاد طیاب دو کار فاخر و ماندگار برای معرفی سرزمین لرستان به جهانیان ارائه داد. در سال ۱۳۸۶ مستند«زاگرس، گاهواره‌ی تمدنی کهن» و در سال ۱۳۹۷ آخرین فیلم مستند خود با عنوان «لرستان، کهن سرزمین قوم کاسیت»، را به دنیای سینمای مستند ایران و جهان عرضه داشت. آخرین فیلم او به فعالیت‌های باستان‌شناسی این حقیر، در لرستان پرداخته که در دوازدهمین جشنواره‌ی بین‌المللی «سینما حقیقت» برای نخستین‌بار اکران شد. 

استاد طیاب، یک روز پس از اکران آخرین فیلمش (لرستان، کهن سرزمین قوم کاسیت)، در سالن اتاق بازرگانی خرم‌آباد، ملاقاتی با «اسدالله عالیخانی»، «پرورش دهنده زنبور عسل» داشت. پس از ساعتی گفت‌وگو مشتاق شد فیلمی درباره‌ی زندگی و نحوه‌ی کار عاشقانه‌ی عالیخانی بسازد. به سرعت دست به کار شد،. سن و سال نمی‌شناخت، پویا و پرانرژی، چونان جوانی‌اش، قریب یک سال روی این موضوع مطالعه کرد تا اینکه چند هفته قبل از مرگش از اتریش با بنده تماس گرفت و گفت :«از آقای عالیخانی عذرخواهی کنید، چون به دلیل کسالتی که برام پیش اومده نمی‌تونم فیلم ایشون رو به سرانجام برسونم.» 

بنده هم عرض کردم:‌ «استاد عزیز، شما سال‌هاست که دینِ خود را نه تنها به لرستان بلکه به ایران ادا کرده‌اید، ان‌شا‌ء‌الله به زودی بهبودی حاصل میشه و به لرستان برمی‌گردید و کار رو ادامه می‌دید.». اما افسوس که نشد. در واقع سومین موضوع لرستان پژوهی استاد طیاب، با مرگ ایشان نیمه‌کاره ماند.

سال گذشته در جریان برگزاری سیزدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی بین‌المللی «سینما حقیقت»، ضمن نکوداشت منوچهر طیاب و نمایش آثار منتخب وی از این پیشکسوت سینمای مستند با اهدای نشان فیروزه قدردانی شده بود.

او عاشق ایران بود و هیچ گاه لذت اروپانشینی را به سختی‌های کوه و کویر ایران ترجیح نداد و تا آخرین نفس دل در گرو معرفی فرهنگ و هنر ایران داشت. افسوس که پیکر پاکش بر خلاف آرزویش، در غربت ماند و به رفیق دیرینش استاد خسرو سینایی ملحق نشد. ...و اما، چه غریب بود آن پیر پا خسته با غربت، از ایرا که همه‌جای ایران را سرای خود می‌دانست و با کوه و کویر و دریایش آشنا بود. روحش شاد و راهش پر رهرو باد!

*چاپ شده در سیمره 544(19 شهریور 99)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004