شما اینجا هستید: خانهگفت‌و‌گواستاد عزیز بیرانوند:می‌خواهم تاریخ رااز قلب کتاب‌های تاریخی بیرون بکشم

استاد عزیز بیرانوند:می‌خواهم تاریخ رااز قلب کتاب‌های تاریخی بیرون بکشم

شنبه, 05 آبان 1397 ساعت 11:29 شناسه خبر: 3966 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

اشاره: عزیز با همه فرق دارد. تکیده است. پیرمردی دلداده که عشق را اساس جهان هستی می‌داند. خود ساخته است و رنجی خود خواسته را به دوش می‌کشد. سرطان، یارای پنجه درافکندن با این پیرِ دل‌شیفته را نداشت. رنج همراه همیشگی اوست و عشق پیراهنی بر تن رنجورش. از ایلش می‌نویسد. از ایلاتی که در منطقه‌ی لرنشین زاگرس در زیر  پوتین‌های رضاخان به بهانه‌ی تجدد و اسکان له شدند. ایل‌نامه شرح تاریخی وقایعی است که بر سر مردمان این مرز و بوم آمد. استاد عزیز بیرانوند متولد سال ۱۳۲۴ در روستای دره بیداد از توابع شهرستان بروجرد است. و حالا گفت‌وگوی سیمره را با استاد عزیز بیرانوند بخوانید:



*پس از مجموعه‌های «گرین غم» و «آو و آگر» که با استقبال چشم‌گیر اهالی ذوق و هنر مواجه شد، گویا اثر دیگری از شما در دست چاپ است؛ در صورت امکان، در باره‌ی اثر جدیدتان توضیح دهید:
نام اثر جدیدم «ایل‌نامه» است که به تاریخ جنگ‌ها و درگیری‌های ایلات لرستان با امیر احمدی در عصر رضا شاه می‌پردازد. منابع مختلفی به عنوان پیشینه‌ی تحقیق استفاده نموده‌ام، مانند: بازیگران عصر طلایی، خاطرات سپهبد امیراحمدی، تاریخ لرستان اثر والیزاده‌معجزی. لازم به ذکر است در این اثر منظوم از تحقیقات میدانی و تاریخ شفاهی پرهیز نموده‌ام. این تاریخ منظومه، دارای جغرافیای خاصی است و از دروازه‌ی بروجرد تا پشت‌کوه‌ والی (ایلام کنونی) را در بر می‌گیرد و فاصله‌ی بین سا‌ل‌های ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ را شامل می‌شود. چون خوانین ایل بیرانوند بر اثر جنگ و گریز با رضاخان به غلام‌رضاخان والی پناهنده می‌شوند.
اولین درگیری و جنگ بروجرد با سپهبد امیراحمدی و ژنرال‌های روسی که مستشاران او هستند در پاییز سال ۱۳۰۲با شیخه و غلامعلی‌خان امیر همایون و میرزا‌خان حاج علی‌خان سردار‌عشایر و مال اسد و قباد از سران ایل بیرانوند درمی‌گیرد. جنگ دوم هم در همان سال در تنگه‌ی زاهدشیر اتفاق می‌افتد.  جنگ سوم در بهمن ماه همان سال در سراب تلخ اتفاق می‌افتد. جنگ مله شوانون در سال ۱۳۰۳ که امیراحمدی جایش را با شاه‌بختی عوض می‌کند.
امیراحمدی به خیال خودش با خلع سلاح مردم امنیت را به لرستان آورده‌است، از لرستان می‌رود و شاه‌بختی را به‌جای خود می‌فرستد. در این درگیری طوایف چگنی با شاه‌بختی درگیر می‌شوند و در این جنگ ۱۲۰ نفر نظامی کشته می‌شود و با شکست شاه‌بختی جنگ به پایان می‌رسد. سران بیرانوند از پشت‌کوه بازمی‌گردند و دروازه‌های شهر را بین ایلات تقسیم می‌کنند. شهر را محاصره می‌کنند به برج‌های نظامی مسلط می‌شوند. این محاصره سی‌وشش روز به طول می‌انجامد. پس از آن شاه‌بختی، امیراحمدی را با تلگرامی مخفیانه از شرایط مطلع می‌سازد و امیراحمدی مجدداً با دو هواپیمای بمب افکن و چندستون سرباز و دویست سربازی که از امیر اَمنه می‌گیرد به بروجرد باز می‌گردد و در گردنه‌ی رازان با سران ایلات مختلف درگیر می‌شود و شصت نفر از لرها در این نبرد کشته می‌شوند. امیراحمدی با حقه قرآن را امضا می‌کند و توسط بزرگان سادات خوانین را می‌فریبد و وادار به تسلیم می‌کند.
و دیگر در جنگ سرخ‌دم کوهدشت شاه‌بختی به مدت بیش از پانزده روز محاصره می‌شود. در این جنگ همه‌ی خوانین بیرانوند حضور دارند و دیگر جنگ‌های دوستعلی‌خان زیدعلی در کبیرکوه است. جنگ دوم زاهد شیر و شکست محاصره‌ی خرم‌آباد توسط امیراحمدی اتفاق می‌افتد.

*هدف شما از خلق این اثر چیست؟ با توجه به این که تاریخ منثور در اختیار علاقه‌مندان هست.
 به دلیل تبلیغات منفی که توسط امیراحمدی و دستگاه حکومتی وقت علیه‌ی طوایف لر مبنی بر این‌که طوایفی نامتمدن و فاقد هرگونه فرهنگی هستند، لازم است در مورد این قوم شریف و غیور روشنگری و این گرد و خاک تهمت و افتراه از چهره این قوم زدوده شود. دیگر این که نبردهایی که میان قوم لر و دولت صورت گرفته است و از آن‌ها به وحشی‌گری تعبیر شده‌است از سر ناموس‌پرستی این قوم بوده و این‌گونه به نظر می‌رسد که این قضیه در لایه‌های پنهان تبلیغات منفی دستگاه حکومتی پهلوی اولم دفن شده‌است. نباید فراموش کرد که قوم لر به دلیل حضور مستشاران و سربازان روسی که هتک حرمت و بی‌ناموسی به مردم بروجرد و سیلاخور روا می‌دارند خونشان به جوش می‌آید و تصمیم به نبرد با امیراحمدی و مسشاران روسی می‌گیرند.  البته پیش از آن با علامه بروجردی مکاتباتی توسط مردم صورت می‌گیرد و شبانه خوانین ایلات به سربازان روسی حمله می‌کنند و آن‌ها را از بروجرد بیرون کرده، تا دروازه‌ی قم به عقب می‌رانند که با حضور امیراحمدی خوانین و ایلات سرکوب و خلع سلاح می‌شوند.
دلیل دیگری که مرا به خلق این اثر واداشت، علاقه‌مندی مردم این دیار به ادبیات و به زبان شیرین لکی است و این اثر می‌تواند تاریخ درناک سالیانی را که روسیه و رضاخان مردم این دیار را مورد ظلم و ستم خود قرار داده‌اند، فراگیر نماید. در واقع هدف این است که تاریخ را از قلب کتاب‌های تاریخی بیرون کشیده و بر زبان مردم با زبان خودشان جاری کنیم. اما نه در قالب یک اثر شفاهی بلکه در قالب اثری منظوم و مکتوب. زیرا علاقه‌مندی مردم بیش از آن که به خواندن تاریخ منثور و کتب تاریخی باشد به ادبیات و به شعر است.

*جناب استاد متاسفانه در تاریخ‌نگاری لرستان آن‌چه که اخیراً می‌بینیم منتشر می‌شود تاریخ نیست بلکه هرکسی می‌خواهد با نامستندات شفاهی برای پدران خود تاریخی متفاوت و سرشار از دلاوری بسازد! تفاوت کتاب شما با این‌گونه آثار در چیست؟
بنده بدون هرگونه تعصبی تنها به تاریخ مستند و مکتوب پرداخته‌ام و برای مثال حتا نام یکی از خویشاوندان نسبی یا سببی‌ام در این کتاب نیست مگر کسانی که در جنگ‌ها حضور داشته‌اند. ضمن این که همان‌گونه که عرض کردم به هیچ عنوان از فعالیت‌های میدانی و نقل قول‌های شفاهی استفاده نکرده‌ام. زیرا هدفم پرداختن به تاریخ و پاک‌سازی غبار تهمت از چهره‌ی مردم این سرزمین بوده است نه این که شرح دلاوری و تعصبات بی‌خود و... ضمن این که اثر مجموعه‌ای از اتفاقات برجسته‌ی سال‌هایی است که برای مردمان این دیار اهمیت بسیار زیادی دارد. و چون که بنده از همه‌ی منابع موجود استفاده نموده‌ام، می‌توان گفت مجموعه‌ی کاملی است. 

*این کتاب با چگونه رسم‌الخطی چاپ می‌شود؟
 این کتاب هم مانند سایر آثار بنده؛ چون«گرین غم» و «آو وآگر» ویرایش و آوانگاری شده و با همان رسم‌الخط، چاپ می‌‌شود. خوش‌بختانه تا کنون برای خوانندگان و مخاطبین آثار بنده مشکلی از جهت خوانش به وجود نیامده و به سهولت هر دو کتاب قابل خوانش بوده‌اند. 

 *می‌شود ابیاتی از این اثر را برایمان بخوانید؟ 
بخشی از جنگ سراو تیل «سراب تلخ» را برایتان می‌خوانم:
جوونه ک ها تلونه خوینه ماو
جنایات دشمن مگر کوینه ماو؟
يه سالیل سختی و بی نونیه
دمار يی مه بارین یه آودونیه؟
هوا و زمین و زمون آگره
سراسر روی آسمون آگره
مواری و فرق ژن بی گنا
نه ری فراره نه جار و هنا
ژن ایل يه دو و آویل و قپا
هدفی چرو بی و قی يه لپا
يخینه يرا طایفه برزخه
نه سرما کشنده نه یخ دی یخه
ژنه گل چروئه مکی و مکون
کز و کور و بی کش نماری تکون
آویله کتی آو یخ پر دمی
رضا خون جواو يه آویله چه می؟!

 بسیار از شما سپاس‌گزاریم استاد! تندرست باشید و استوار و  با امید موفقیت‌های بیش‌تر در عرصه‌های مختلف فرهنگی.
سپاس‌گزارم. شما هم پیروز و سربلند باشید.


*چاپ شده در سیمره 471(5 آبان 97)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004