شما اینجا هستید: خانهیادداشت«خود سری»؛ برداشت غلط از «مسئولیت اجتماعی»!

«خود سری»؛ برداشت غلط از «مسئولیت اجتماعی»!

سه شنبه, 06 آبان 1393 ساعت 18:29 شناسه خبر: 1011 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

 پس از رخ‌دادن اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی و بنیان‌کن در یک جامعه، دوره‌ای از بی‌ثباتی آغاز می‌گردد که بسته به نوع اتفاق و جامعه‌ی میزبان، مدت‌زمانی به طول خواهد انجامید. در چنین وضعیتی از آن‌جا که نهادهای ساختاری جامعه که یا از بین رفته‌اند و یا آن‌چنان دست‌خوش تغییرات گسترده شده‌اند که قادر به فعالیت و انجام مسئولیت ذلتی خود نیستند؛ بی‌سروسامانی گسترده‌ای شکل می‌گیرد. طبیعی است که در نبود تشکیلات منسجم، افرادی که داعیه‌دار ایجاد ثبات در چنین شرایطی هستند، دست به کار شوند و با استفاده از اهرم‌هایی که دارند در پی رسیدن به این خواسته باشند.


پُررنگ‌ترین ویژگی این وضعیت، هیجان بالا و تصمیم‌گیری عجولانه است که این دوویژگی باعث می‌شوند در سال‌های آینده، آن‌گاه که امواج توفان فرونشست؛ دست‌اندرکاران ایجاد نظم و ثبات متوجه شوند درصد خطایشان بسیار بالا بوده است و بعضاً دچار اشتباهات فاحشی شده‌اند که معمولاً غیرقابل جبران است. در این مطلب به‌دنبال واکاوی دوره‌ای این‌چنینی و تأثیر و تأثرات‌اش نیستم که تا همین امروز که بیش از سه‌دهه و نیم از انقلاب ایران گذشته، هنوز جدال لفظی میان دست‌اندرکاران این انقلاب در مورد تصمیمات انقلابی به پایان نرسیده است.
حالا به هر حال آب‌ها از آسیاب افتاده و نهادهای ساختاری بعد از تغییر و تحولات گسترده دوباره فعالیت طبیعی‌شان را آغاز کرده‌اند و دوران آرامش پس از توفان آغاز شده است. در چنین وضعیتی آن‌چه به‌صورت منطقی انتظار می‌رود، جاری‌شدن روح قانون برای شکل‌گیری ثبات و آغاز دوران تازه است. در چنین شرایطی دیگر تعریف «مسئولیت اجتماعی» اقدام خودسرانه و احساسی نیست و اگر باشد، به این معناست که هنوز نهادهای ساختاری به درستی برای فعالیت ذاتی خود پاگیر نشده‌اند.
البته ممکن است ریشه‌های چنین امری را بتوان در مسايل دیگری هم جست‌وجو نمود که در کل می‌توان از آن به «حاکم‌نشدن روح قانون» بر شئونات مختلف زندگی اجتماعی تعبیر نمود. «دسته‌بازی» و «قدرت‌نمایی گروهی» باعث اقدام خودسرانه می‌شود و از آن‌جا که قانون به هر دلیل توان تصمیم‌گیری در چنین موقعیت‌هایی را ندارد، منفعلانه عمل می‌کند.
اصطلاح «لباس‌شخصی‌ها»، اصطلاحی بود که پس از انقلاب در ادبیات اجتماعی ایران متولد شد و به گروه‌هایی اطلاق می‌شود که بنا به تشخیص خود در مواردی وارد عمل شده، آن‌چه صلاح می‌دانند انجام می‌دهند. و جالب این‌جاست که هنوزاهنوز نهادهای سیاسی و اجتماعی نتوانسته‌اند آن‌ها را مجاب سازند که در یک جامعه‌ی امروزی همه‌ی پدیده‌ها و اتفاقات در پروسه‌ی قانون قابل بررسی و پی‌گیری است.
تسخیر سفارت آمریکا در تهران در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ از جمله اقدامات خودجوشی بود که در آغازین‌سال برپایی جمهوری اسلامی توسط گروهی از دانشجویان موسوم به پیرو خط امام(ره) صورت گرفت و البته بر اساس آن‌چه در بالا گفته شد می‌تواند در چنان اوضاعی کاملاً عادی و حتا قابل‌پیش‌بینی تصور شود، اما اشغال سفارت انگلیس در تهران در ۸ آذر ۱۳۹۰ توسط عده‌ای، آن هم در شرایطی که نهادهای ساختاری کاملاً قوام یافته‌اند و همه‌چیز سر جای خودش است؛ نمی‌تواند منطقی، قانونی و پذیرفته‌شده باشد و طبعاً هزینه‌هایی را بر کشور تحمیل کرده است.
عدم برخورد با چنین پدیده‌هایی باعث گردیده در ابعاد دیگری هم این اتفاقات رخ بدهند؛ برهم‌زدن مراسم سخن‌رانی‌ مسئولان نظام و دیگر چهره‌هایی که نام‌شان همواره با نام انقلاب گره خورده است، روی دیگر سکه‌ی خودسری بود که ضرورت برخورد با عوامل و تشکیلات پشت آن را بیش‌تر از هر زمان دیگری گوش‌زد نمود.
در تازه‌ترین اتفاقاتی که از این جنس می‌تواند باشد، شخص یا اشخاصی به‌صورت زنان و دختران اصفهانی اسید می‌پاشانند. دلیل و انگیزه هر چه باشد، خودسرانه‌بودن این اقدام زشت، غیرانسانی و هولناک را نمی‌تواند تحت شعاع خودش قرار بدهد. به باور برخی، این اقدام در راستای برخورد با بی‌حجابی صورت می‌گیرد که البته هنوز مهر تأییدی بر آن نخورده است. البته از آن‌جا که در مورد «خودسرانه» بودن آن هیچ‌شک و شبهه‌ای نمی‌توان داشت، ضرورت دارد با بررسی دقیق و همه‌جانبه‌ی شکل‌گیری چنین اتفاقاتی، به‌دنبال یافتن ریشه‌ها و دلایل بروز «خودسری» باشیم و با تصمیمات عقلانی، امکان شکل‌گیری آن را در قالب‌های گوناگون به صفر برسانیم.
در همین زمینه، از چندنکته نباید غافل بود: اول فراهم‌نمودن زیرساخت تقویت قانون و حاکم‌نمودن آن بر شئونات مختلف زندگی افراد جامعه به‌صورت گسترده و البته یک‌دست و بدون تبعیض و دوم پرهیز از اتخاذ مواضع مبهم و تهیج‌کننده که باعث تحریک «خودسرها» می‌شود. دیگر این‌که نباید با شبهه‌افکنی در مسئولیت نهادهای ساختاری جامعه، مسئولیت آن‌ها را در قالب تعاریف مختلف به اقشار و گروه‌هایی از جامعه واگذار نمود. به‌عنوان مثال اگر پلیس و نیروی انتظامی مسئول حفظ امنیت و نظم است، به‌جای دخالت‌دادن گروه‌های غیرمسئول و غیرمتخصص در کار او، بهتر است به‌‌دنبال تقویت ساختار برای موفقیت هر چه بیش‌تر او در انجام مسئولیت‌های محول‌شده بر اساس قانون باشیم.
فراموش نکنیم که امروز بیش از هر زمان دیگری به ثبات و آرامش نیاز داریم و هر چیزی که ما را در خلاف جهت این خواسته سوق دهد، بی‌گمان آسیب‌هایی را متوجه جامعه‌مان خواهد کرد.

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004