شما اینجا هستید: خانهیادداشتنوروز در باور ایرانیان

نوروز در باور ایرانیان

پنج شنبه, 16 فروردين 1397 ساعت 09:12 شناسه خبر: 3442 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

نوروز یکی از دیرینه‌ترین و زیباترین باور، از باورهای فرهنگی و ملی ایرانیان و پارسی‌زبانان است که قرن‌ها به دلیل همین دیرینگی و ریشه‌داری در فرهنگ ملی و باورمندی پارسی‌زبانان در پاس‌داشت این جشن بزرگ از هزارتوهای تاریخ و گذرگاه‌های مخوف سیاسی و اجتماعی راه روشن خویش را پیش گرفته است و در کنار این جشن بزرگ جشن مهرگان، سده، تیرگان، آب‌پاشان، آبریزگان، چهارشنبه‌سوری و ...


نوروز با ماه فروردین که در بردارنده‌ی ویژه‌ فره‌وشی‌ها و ارواح پاک است و نیز روز اول آن با نام خداوند آغاز می‌شود. نوروز رستاخیز طبیعت و زندگی دوباره در جهان است. در ایران باستان سال به دو بخش تقسیم می‌شد، تابستان هفت ماهه از آغاز بهار و فروردین‌ماه بوده و تا پایان مهرماه و زمستان بزرگ که از اول آبان‌ماه تا پایان اسفند و پنجه‌ی بزرگ یا ایام کبیر در شمار بوده است. به نظر می‌رسد که ایرانیان ساکن شمال ایران که آیین زرتشتی داشتند آغاز سال را با اعتدال ربیعی یا قرار گرفتن برج حمل در آفتاب شروع کرده و آن را جشن می‌گرفتند، اما ایرانیان جنوبی آغاز سال را با ابتدای فصل سرد و زمستان پنج‌ماهه برگزار کرده، جشن مهرگان را ارج می‌گذاشتند، به همین خاطر در لهجه‌های جنوبی ایرانی نوروز را نوسرد می‌گفتند اما ساسانیان به رغم‌ قرار داشتن در نیمه‌ی جنوبی ایران به خاطر پیروی از آیین زرتشتی نوروز را به جای مهرگان جشن می‌گرفتند. نوروز و مهرگان هر دو در نظر ایرانیان از ارزش والایی برخوردار بوده‌اند.
سلمان فارسی گفته است: ما در عهد زرتشتی بودن می‌گفتیم خداوند برای زینت بندگان خود یاقوت را در نوروز و زبرجد را در مهرگان بیرون آورد و فضل این دو بر ایام دیگر مانند برتری یاقوت و زبرجد است به جواهر دیگر. درباره‌ی وجه تسمیه نوروز دو نظر وجود دارد نخست آن‌که پروردگار انسان را در آن آفرید و ستارگان را به جنبش و حرکت در اول برج بره فرمان داد و دیگر آن که جمشید که او را جم می‌خواندند در جهان گشت و گذار می‌کرد تا این‌که در آذربایجان برتخت زرینی که پوشیده از جواهر و اشیای قیمتی بود نشست که رو به مشرق قرار داشت و بر سر تاج شاهی گذاشت. درخشش آفتاب و تاج زرین جمشید مردم را خشنود کرد و مردم این روز را نو نام نهادند.
از آن جا که در زبان پهلوی روشنایی را شید می‌گویند این واژه را به نام جم افزودند و او را جمشید نام نهادند. در اوستا و دوره‌های حکومت هخامنشیان و اشکانی از جشن نوروز ومهرگان اطلاع چندانی در دست نیست. از روی نقش برجسته‌های تخت جمشید و جشن میتراگانه و وجود هدایا و نمایندگان ملل تابعه امپراتوری هخامنشی می‌توان به وجود نوروز پی برد و در دوره‌ی اشکانی نیز شاید به دلیل گسترش آیین میتراپرستی نوروز در سایه‌ی آیین میتراییسم کم‌رنگ بوده است.
نوروز و موسیقی:
در عصر ساسانیان اما جشن نوروز با شکوه و عظمت بسیار بر پا می‌شد و نوروز یک جشن ملی بود که سراسر گسترده‌ی ایران‌شهر مردم در این جشن هنرهای خویش را به کار می‌بستند. در زمینه‌ی موسیقی گوشه‌های بسیاری با نام نوروز آمیخته بود که شادی‌آور و زیبا بودند. نام لحن نوزدهم از الحان سی‌گانه موسیقی زمان ساسانیان ساز نوروز یا ناز نوروز بوده‌است و هم‌چنین لحن بیست و یکم را مهرگانی می‌گفتند.
و نام لحن بیست و هشت را کین سیاوش و بیست و نهم را کین ایرج می‌خواندند. هم‌چنین افسر بهار، باد نوروز، بهمن بهمنجنه، مهرگان بزرگ، مهرگان خردک، نوروز بزرگ، نوروز خارا، نوروز خردک و نوروز کی‌قبادی در کنار آن‌چه شده استفاده از نام نوروز در گوشه‌های موسیقی هفت دستگاه راست و پنجگاه و دستگاه همایون از این جمله‌اند.
نوروز و جشن آب‌پاشان:
خاستگاه اسطوره‌ای این جشن از آن‌جاست که جمشید پس از فراخ کردن زمین برای آسایش موجودات و همه‌ی مردم به دستور اهورامزدا فرمان داد تا مردم غسل کنند و از گناهان پاک شوند و جشن آب‌پاشان به یادگار ماند تا به طبیعت تلقین کنند که باران و آب به اندازه کافی ببارد. در سفره‌ی نوروزی آب به عنوان نماد زندگی و جریان همیشه وجود داشته است.
نوروز و هفت‌سین:
ایرانیان در هنگام چیدن سفره‌ی نوروزی از آن‌جا که هفت عددی مقدس و اسطوره‌ای است و اشاره به هفت امشاسپند یا بزرگ‌ترین فرشتگان مزدیسنا دارد هفت چیز را که اول نامشان با حرف سین آغاز می‌شود بر سفره می‌گذارند تا ارواح درگذشتگان و فروهرهای مقدس که در این روز به خانه برمی‌گردند از داد و دهش بازماندگان خود خشنود شوند و خوشی و تن‌درستی آنان را بخواهند. هفت امشاسپند عبارتند از:
1- بهمن، 2- اردی‌بهشت، 3- شهریور، 4- سپندارمذ، 5- خرداد، 6- اَمُرداد، 7- سروش که در بردارنده‌ی صفات اهورامزدا هستند.

*چاپ شده در سیمره، شماره‌ی 445(26 اسفندماه 96)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004