شما اینجا هستید: خانهیادداشتپیام استعفای مدنی و نجفی: طرد عقلانیت

پیام استعفای مدنی و نجفی: طرد عقلانیت

چهارشنبه, 29 فروردين 1397 ساعت 19:24 شناسه خبر: 3471 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

در هفته‌های اخیرخبرهایی مبنی بر استعفای دوتن از مقامات دولتی، آقای نجفی و دکتر مدنی را شاهد بودیم که تا حدی غیر منتظره، معنی دار و بسیار تلخ بود. غیر منتظره بود، از این جهت که انتظار می‌رفت کسانی که با امید و انرژی و دادن وعده‌ها و افق‌های نو وارد کار شده‌اند بمانند و محصول تحقق ایده‌های‌شان را ببیند و بعد بروند،

تلخ بود چرا که: امیدها بسته شده بود که ورود چنین آدم‌هایی با افکار جدید و تخصص مرتبط و از فضاهای دیگر بتوانند روح جدیدی به سیستم بورکراتیک بی‌روح و ناکارآمد وارد کنند و به تدریج با اضافه شدن این آدم‌ها و دادن روح تازه سیستم بتواند خود را متحول و کارا نماید ولی با ناکامی روبه‌رو شد. اما این استعفا معنادار هم بود چرا که از لحاظ سیاسی و اجتماعی حامل پیامی بود از طرف گروهی برای گروهی دیگر از طریق استعفای کسی دیگر! به عبارتی دیگر، استعفا حامل پیامی بود معنادار در عرصه‌ی اجتماع و سیاست. مبنی بر این‌که گمان باطل مبرید در بر همان پاشنه سابق خواهد چرخید. خیالاتی نشوید، ما هستیم!
معمولاً در بررسی انواع استعفا در سازمان‌ها، سه نوع قابل تشخیص است؛ در نوع اول فرد در اثر بی‌مسئولیتی و یا ناتوانی و یا غفلت خود و اطرافیان و یا زیرمجموعه باعث ایجاد بحران، فاجعه و یا خسارت‌های مادی و معنوی شده است. این‌جاست که فرد مسئول احساس می‌کند باید برای کاهش عذاب وجدان خود و یا هم‌دردی با آسیب‌دیدگان و یا کم کردن فشار افکار عمومی از مقام و مسئولیت خویش استعفا دهد. این نوع استعفا بیش‌تر بار اخلاقی دارد.
در نوع دوم وضعیتی است که فرد احساس می‌کند وارد کاری شده که در حد توان او نیست یا به چارچوب کار آشنایی ندارد و یا با بسیاری از تصمیم‌ها و سیاست‌های گرفته شده در آن محیط موافق نیست و بنابراین احساس می‌کند کارآیی لازم را ندارد و چه بهتر حال که نمی‌تواند هم‌راهی کند و موثر باشد، از مسئولیت کناره‌ گیری کند، تا هم برای خود و هم اطرافیانش موجب دردسر و مشکلاتی نشود و انسجام و یک‌پارچگی را حفظ نموده و فرصت را برای کسانی که بهتر می‌توانند کار کنند فراهم کند.
نوع سوم: حالتی است که فرد با انرژی و برنامه و ایده‌های خلاقانه وارد کار می‌شود و تا حدی کار را پیش می‌برد ولی بعد از مدتی نیروهای بازدارنده بر خلاف تصور او چنان با مقاومت در مقابلش عمل می‌کنند و حواشی چنان تاثیرگذار می‌شوند که فرد احساس می‌کند نه فقط نمی‌تواند کم‌ترین تاثیرگذاری را داشته باشد، حتا هستی و موجودیت خویش نیز به خطر خواهد افتاد. در این حالت فرد اگر به لحاظ شخصیتی جنگنده و یا دارای حامیان پرنفوذی باشد می‌ماند و می‌جنگد، ولی غالب ادمیان ترجیح می‌دهند حالا که نمی‌توانند تاثیرگذاری مثبتی داشته باشد حداقل حیثیت و هستی خود را از این ورطه بیرون کشند و استعفا دهند. یا به قول معروف استعفایشان دهند!!!
در این نوع شناسی فرهنگ استعفا، نوع اول بیش‌تر حامل یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است. که در بعضی از ادیان و فرهنگ‌ها مخصوصاً در شرق آسیا بیش‌تر بدان توصیه شده است و به نوعی مسئولیت‌پذیری اخلاقی و انسجام اجتماعی را در درون خود دارد.
در نوع دوم استعفاء بیش‌تر نوعی یک‌پارچگی اجتماعی و پاسخ‌گویی اجتماعی و سازمانی مطرح است. فرد احساس می‌کند برای جلوگیری از اختلاف و تفرقه در گروه و هرز دادن انرژی مجموعه و باز کردن راه برای شایستگان بهتر است که استعفا دهد. گرچه در این نوع استعفا بیش‌تر بار اجتماعی حاکم است.
در نوع سوم که استعفای اجباری است بیش‌تر ناشی از فشار نیروهای پرنفوذ و گروه‌های فشار در ساختار جامعه و دولت است که افراد را مجبور می‌کند استعفا دهند و بیش از آن‌که بار اخلاقی و حتا اجتماعی داشته باشد، واجد بار سیاسی است. یعنی نیروهای بیرون از چارچوب قاعده‌ی بازی و گاه غیرمسئولانه فرد را وادار به استعفا می‌کنند.
شوربختانه مشاهده می‌شود که نوع اول استعفا، یعنی استعفا بر اساس معیارهای اخلاقی در جامعه ما بسیار نادر است. شاید دلیل آن ‌را بتوان هم در باورهای و خلقیات ما  و هم نوعی پراکندگی و توزیع مبهم قدرت و مسئولیت در ساختار سیاسی دانست. در این ساختار افراد احساس می‌کند هم صاحب قدرت هستند و هم قدرت کافی برای پذیرش کامل مسئولیت را ندارند. بنابراین در صورت ناکامی و یا مشکلات، فرد تصور می‌کند سهم عمده‌ای در ایجاد مشکلات نداشته و طبعاً بار اخلاقی و حقوقی کم‌تری نیز به‌ عهده ایشان می‌باشد، بنابراین لزومی به استعفا ایشان نیست. لذا بر مبنای شواهد موجود در ساختار اداری و سازمانی، استعفاهای رخ داده شده در جامعه‌ی ما بیش‌تر از نوع سوم هستند. یعنی فرد در شرایطی قرار می‌گیرد که به‌ خاطر فشارهای سیاسی مجبور به استعفا می‌شود. کم‌تر استعفاها اختیاری می‌باشند.
استعفای محمدعلی نجفی شهردار تهران و کاوه مدنی معاون سازمان محیط زیست ایران را می‌توان بیش‌تر از نوع سوم دانست. استعفاهایی که بیش‌تر ناشی از فشارهای سیاسی هستند.
نجفی یکی از سیاستمداران نسبتاً خوش‌نام و تکنوکرات جمهوری اسلامی بوده که در چند دهه‌ی اخیر در جایگاه‌های مختلف حضور داشته است.
ایشان گرچه در سالیان گذشته با فراز و نشیب در جایگاه‌های مختلف خدمت نموده ولی در چند سال اخیر به‌خاطر رویکرد خاص‌شان در جهت ایجاد شفافیت و مبارزه با فساد چه در آموزش عالی و موضوع بورسیه‌های غیرقانونی و چه درشهرداری و مستند نمودن فساد و شفاف نمودن قراردادها، مورد غضب بخشی از افراد پرنفوذ قرار گرفت. گرچه ایشان بیماری را بهانه استعفایش اعلام نموده است ولی همگان معترفند که دلیل استعفا چیزی فراتر از بیماری می‌باشد. هم‌چنین در قضیه کاوه مدنی مسئله‌ چیزی فراتر از شخص ایشان  است. دکتر کاوه مدنی یکی از اساتید ایرانی خارج‌نشین(دانشگاه امیریال کالج )بود که در حوزه‌ی محیط‌زیست دارای جایگاه برجسته و صاحب‌نظر می‌باشد. با روی کار آمدن روحانی، این وعده داده شد که ایرانیان در هرجای دنیا می‌توانند برگردند و به کشور خود خدمت کنند. ایشان نیز با همین پیش فرض وارد دستگاه اداری ایران گردید است و همگان ورود این ایشان را علامت خوبی دانستند، گرچه به آینده نیز خوش‌بین نبودند. چراکه برای هرکشور مایه افتخار است که چنین جوانانی بخواهند در داخل کشور خدمت کنند. از این رو بارقه‌هایی از امید در دل‌ها زده شد که شاید این اتفاق آغازی بر پایان تنگ‌نظری‌ها باشد و قرار است که جوانان این مرزوبوم در هرجای دنیا و داخل کشور صرف نظر از عقاید و باور و مذهب خود و صرفاً با داشتن تخصص و عشق به وطن می‌توانند به این کشور خدمت کنند و ایران برای همه ایرانیان باشد. ولی خیلی زود با فشار و تبلیغات گروهی خاص که کمر به شکستن امید در جامعه‌ی ما بسته‌اند، این امید رنگ باخت و دکتر مدنی از ایران رفت و عطای خدمت را به لقایش بخشید!...


*جامعه‌شناس

 

 *چاپ شده در سیمره‌ی 447 (97/1/28)

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004