شما اینجا هستید: خانهیادداشتآیا برجام بدون آمریکا، برای ایران مفید است؟!

آیا برجام بدون آمریکا، برای ایران مفید است؟!

یکشنبه, 23 ارديبهشت 1397 ساعت 09:40 شناسه خبر: 3525 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

به نظر می‌رسد که هدف اصلی ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، از خروج از برجام، بی‌ثبات‌سازی و ایجاد نااطمینانی در وضعیت اقتصاد ایران است. ترامپ می‌خواهد با ایجاد بار روانی منفی برای ایران، شرایطی ایجاد کند که هیچ سرمایه‌گذاری حاضر به پذیرش ریسک سرمایه‌گذاری در ایران نباشد و روال هم‌کاری شرکت‌های اروپایی و بین‌المللی را با ایران دچار مشکل کند.


با بررسی وضعیت چندماهه اخیر بازارهای ارز، طلا و بورس ایران به نظر می‌رسد که ترامپ تا حدودی توانسته است که شرایط نااطمینانی برای اقتصاد ایران ایجاد کند و به این هدف خود برسد. البته واقعیت این است که این تاثیرگذاری بیش‌تر به‌خاطر ابهام و نامشخص بودن نظر ترامپ و آمریکا در مورد برجام بوده است. یعنی بدترین حالت برای یک اقتصاد، عدم اطمینان نسبت آینده است که ترامپ توانسته بود با ایجاد شرایط نااطمینانی، بازارهای مالی ایران به‌ویژه بازار ارز، طلا و بورس را دچار نوسان کند. اما این وضعیت تا وقتی ادامه پیدا می‌کند که شرایط قطعی نباشد و عدم اطمینانی وجود داشته باشد. حال که نظر قطعی ترامپ در مورد برجام اعلام شده است و وی صریحاً از آن خارج شده است و بنا بر بازگشت تحریم‌های یک جانبه آمریکا را دارد دیگر حالت عدم اطمینانی نسبت به آینده وجود ندارد. واقعیت این است که در یک اقتصاد جهان سومی مانند اقتصاد ایران، حالت عدم اطمینان و بار روانی منفی بیش‌تر از حالت قطعی تأثیرگذار است. چرا که ترس از مرگ از خود مرگ سخت‌تر است. بنابراین در وضعیت کنونی به خاطر صراحت و شفافیت مواضع آمریکا، بازار به جای نوسان به ثبات میل می‌کند. هر چند در کوتاه مدت ممکن است که نوسان نشان دهد ولی به‌خاطر قطعیت تصمیم آمریکا، دورنمای بازارهای مالی به ثبات میل می‌کند.
باید بپذیریم که برجام قبل از این‌که یک تعهد با منافع اقتصادی برای ایران باشد یک تعهدنامه با منافع امنیتی و سیاسی بوده است چرا که ایران با این تعهدنامه برای اولین‌بار در طول تاریخ حقوق بین‌الملل، توانست که خود را از تحت منشور هفتم سازمان ملل خارج کند و نگاه امنیتی را از کشور خود دور کند. هم‌چنین این تعهدنامه موجب لغو چند قطع‌نامه‌ی ضد ایرانی شورای عالی امنیت ملی شد. بنابراین این دستاورد قبل از این‌که اقتصادی باشد یک دستاورد سیاسی و امنیتی محسوب می‌شود. در عین حال برجام منافع اقتصادی هم برای ایران داشته است. به‌ویژه منافع سلبی نه ایجابی. یعنی در حالت غیر برجام هم تبادل بانکی ایران روز به روز سخت‌تر می‌شد و هم فروش نفت ایران روز به روز کاهش می‌یافت. این وضعیت می‌توانست اقتصاد ایران را به سمت فروپاشی کامل پیش ببرد، اما برجام این وضعیت را تغییر داد.
به‌واقع در مقایل کسانی که معتقدند که برجام برای کشور ایران منافع اقتصادی نداشته است، می‌بایست با برهان خلف بیان کرد که اگر چنین توافقی صورت نمی‌گرفت و تحریم‌های بانک مرکزی و فروش نفت ایران ادامه می‌یافت، ایران چگونه می‌توانست از رشد منفی 7 درصدی نجات پیدا کند؟ این مدعا تأیید کننده‌ی منافع سلبی برجام است. یعنی اجازه نداده است که وضعیت بدتر شود.
دونالد ترامپ رییس‌جمهوری آمریکا در سخن‌رانی روز چهارشنبه 18 اردی‌بهشت خود در مورد توافق هسته‌ای ایران، بیان کرد که آمریکا از تعهد برجام خارج می‌شود و ادامه داد که: ما بالاترین سطح تحریم‌های اقتصادی را برای ایران در نظر می‌گیریم.
دقایقی پس از اظهارنظر ترامپ، مسئول سیاست خارجی اتحادیه در واکنش به تصمیم رییس‌جمهور آمریکا برای خروج از برجام تاکید کرد که اتحادیه اروپا به توافق هسته‌ای با ایران پایبند است.
فدریکا موگرینی در کنفرانس مطبوعاتی‌اش، گفت:‌ اتحادیه اروپا مکرراً  اعلام کرده است که برداشتن تحریم‌ها نتایج مثبتی بر روی روابط تجاری ایران و اتحادیه اروپا و هم‌چنین اقتصاد مردم ایران داشته است. ما هم‌چنان متعهد هستیم این وضعیت ادامه پیدا کند. هم‌چنین وی ادامه داد: اجازه دهید نگرانی خودم را از اجرای تحریم‌های جدید از سوی آمریکا اعلام کنم و بگویم که این مسئله را با همکاران خود بررسی خواهیم کرد. در عین حال اتحادیه اروپا بر اساس مصالح و امنیت خود عمل می‌کند.
حسن روحانی، رییس‌جمهوری ایران، هم دقایقی پس از ترامپ اعلام کرد که به برجام بدون آمریکا ادامه می‌دهد و به آن پایبند است. البته وی از کشورهای اروپایی خواست که منافع ایران را در برجام حفظ کنند.
می‌توان نظر روحانی را به این شکل بررسی کرد که این تصمیم از ایجاد منافع اقتصادی صحبت نمی‌کند، بلکه منظورش این است که وضعیت بدتر نشود و شرایط سلبی برای ایران و اقتصاد ایران ایجاد می‌کند تا دوباره این کشور تحت منشور هفتم سازمان ملل قرار نگیرد. و باردیگر قطع‌نامه‌های سازمان ملل برنگردد. یعنی می‌توان گفت که این تصمیم هم بیش‌تر از منافع سیاسی و امنیتی ایران منتج شده است نه ایجاد شرایط بهتر اقتصادی بلکه خواسته است تا منافع سیاسی و امنیتی ایران را تأمین کند و در کنار آن شرایط اقتصادی بدتر نشود!
حال اگر سایر کشورهای طرف در برجام (به‌ویژه کشورهای اروپایی) با آمریکا همراهی نکنند و در مقابل فشار آمریکا بر شرکت‌ها و اشخاص حقیقی که با اقتصاد ایران در ارتباط هستند، مقاومت کنند در این صورت حتا اگر آمریکا به صورت یک‌جانبه شدیدترین تحریم‌ها را علیه ایران اعمال کند اما چون همراهی جامعه‌ی بین‌الملل را با خود ندارد نمی‌تواند خیلی بر اقتصاد کشور ایران موثر باشد. چرا که به فرض با تحریم بانک مرکزی ایران از طرف آمریکا، اگر بانک‌های سایر کشورها به‌ویژه کشورهای اروپایی ارتباطشان را با بانک مرکزی ایران قطع نکنند، می‌توانند خلأ آمریکا را جبران کنند. اما این شرایط مستلزم این است که کشورهای اروپایی در مقابل اقدامات آتی آمریکا مقاومت کنند.
باید دید که کشورهای اروپایی تا کجا حاضرند به پای ایران هزینه بدهند و از منافع خود در آمریکا دست بکشند!

*دکترای اقتصاد بین‌الملل

*چاپ شده در شماره‌ی450(20اردی بهشت97)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004