شما اینجا هستید: خانهیادداشترنگ هم‌دلی

رنگ هم‌دلی

شنبه, 24 شهریور 1397 ساعت 09:03 شناسه خبر: 3840 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

تاریخ همواره، پندآموز بوده است و عبرت‌انگیز.
بی‌شک آموزنده‌ترین پند تاریخ، آموزش‌ هم‌دلی است، یعنی همان نکته‌ای که بیش‌تر از دیگر عوامل باعث هم‌بستگی و اتحاد بین اقوام و نژادهای تشکیل دهنده‌ی یک ملت و ملیت می‌شود. ناگفته نماند که باورهای دینی و مذهبی در این میان نقش برجسته‌تری را دارند. در قرآن که کتاب آسمانی ما مسلمانان است، می‌خوانیم:«وَ اعتصمو بِحَبلِ‌ الله جمیعاً و لا تفرقوا» دست به ریسمان خدا بند کنید و از پراکندگی دوری گزینید.


در کنار این درس آسمانی سخنان و گفتار شعرا و سخن‌سرایان و حکمای خدا اندیش سرزمین‌مان نیز شایسته‌‌ی توجه و عبرت و پندآموزی است. سعدی از یک‌رنگی سخن می‌گوید مولوی هم‌دلی را از هم‌زبانی بهتر می‌داند. باباطاهر هم‌دلی را معادل مهربانی آورده و تفرقه و دوگانگی را دردسرساز خوانده است.
این مقدمه اندک را داشته باشیم تا به منظور اصلی این نوشتار پرداخته شود: مدت‌هاست در لرستان آهنگی ناساز و ناخوشایند گوش‌ها را آزار می‌دهد. مقوله‌ای که نه تنها کارساز نیست و نتیجه‌ی مثبتی به بار نخواهد آورد، سهل است تکیه کردن بر آن  و تکرار کردن آن بسیار مخرب و ویران‌گر است. و آن بحث جغرافیایی قومیت‌های ساکن لرستان عزیز و دوست‌داشتنی است.
تاسف بیش‌تر آن‌جاست که این مقوله نه متکی به راه‌کاری دلسوزانه است و نه بیان‌گر یک واقعیت مثبت. یعنی درست همان مسئله‌ای که دشمنان ملت ایران و مردم این سرزمین برای ایجاد نفاق، سال‌های سال است برنامه‌ریزی کرده‌اند.
تا بتوانند با گل‌آلود کردن دایره‌ی هم‌بستگی ما، بهره‌های شوم استعماری خود را هر یک به نوبه‌ی خود، کسب کنند.
این نفاق‌افکنی که متاسفانه مانند بلایی بنیان‌کن سعی دارد، ریشه‌ی هم‌بستگی ملی، قومی و نژادی ما را دچار تفرقه کند. و چه بسا کسانی که در همین سرزمینی در گشودن و باز کردن این سیل بنیان‌سوز هم‌دست و همراه آنان گام برمی‌دارند. عده‌ای ناخودآگاه و عده‌ای با‌آگاهی. دشمنان ما، هر روز تیرهایی از کمان کینه و خودخواهی و شهرت به تسلط به منظور بهره‌گیری و بهره‌کشی، رها می‌کنند. هدف آنان در این تیراندازی پاره کردن و از هم گسیختن، بند و بندهایی است که ملت ما سال‌‌های سال با فدا کردن و جان‌فشانی و بذل اندیشه و تفکر آن را با رشته‌هایی از جان و مال خود به هم بافته است؛ بندی محکم که تاریخ از آن به نام بند و پیوستگی ایرانی و ایران نام می‌برد.
***
اقوام لرستان، دیرینه سال‌هایی است، با نسبتی یک دست و عقایدی یکسان برادروار در کنار هم دل‌نشین‌ترین هم‌زیستی را داشته‌اند. چه آن زمان که کوچ‌نشین و سرپناه آنان سیاه‌چادر بود و چه روزگاری که یک‌جانشین جای خود را به کوچ‌ گاه به گاهی داده است. در این گیر و دار، آن‌چه در این زمین تجلی روشنی داشت زنگی یک‌دست و به دور از چند رنگی بوده است.
پوشیدن «ستره» و «کلنجه» در سراسر لرستان مرسوم است و یک پارچه، پختن نان ساجی و دوشیدن شیر، در همه جای این سرزمین رنگ و بویی هم‌سان دارد. مراسم عروسی و عزا به گونه‌ای در میان اقوام لرستان برگزار می‌شود، که گویی یک خانواده در «سوگ» نشسته است و دست افشان مراسم«سور» است.
ترانه‌ها و آوازها در سراسر لرستان یک «ریتم» دارد. اگر با زبان لری اجرا شود یا با زبان لکی.
شعرای این سرزمین با این دو زبان شعر سروده‌اند، اشعارشان به گونه‌ای است که همگی آن را نه با گوش بلکه با گوش جان می‌شنوند و با آن تاریکی درون را می‌شویند و می‌زدایند.
قومیت‌های لرستان فرزندان یک پدر هستند. پدری مهربان به نام لرستان. پدری که در دامن خود، به فرزندانش درس هم‌بستگی، درس برادری، درس باهم بودن و یکی بودن را آموخته است.
در سراسر لرستان عروس را سوار بر «تلمیت» به خانه‌ی داماد می‌برند به همین نام. در مراسم عروسی زنان هلهله‌زنان ترانه«سیت‌بیارم» یا«دام‌بی‌یی» را سر می‌دهند. به همین دو نام.
در سراسر لرستان مراسم«ناف‌بُری» مرسوم است به همین نام. در سراسر لرستان تابوت را «تَرم» می‌نامند. با همین واژه یک دست.
آن چه که در این روزها نقل مجالس است، تصوری است ناشی از دوگانه بودن دو زبان لری و لکی است. دو زبانی که از یک مادر زاییده‌اند، دارای بن‌مایه‌ای واحد هستند.
اگر اختلافاتی دیده می‌شود، این اختلافات ناشی از گونه‌گونه لهجه‌ها و گویش‌هایی چندگانه در میان دو قوم لک و لر است نه اختلاف در بن مایه.
بافت دستوری این دو زبان، به شکلی است که نمی‌توان آن را سبب ساز افتراق دانست. چه شده است؟

و چرا باید این افتراق جزیی را به پهنه‌ی کلیت هم‌بستگی قومی تعمیم دهیم؟ و یکی را بر دیگری رجحان داده و برتر به حساب آوریم؟
اگر «لکی» را زبان می‌دانیم و واقعیت هم دارد. «لری» هم زبان است. هریک در جای خود قرار دارند، جای یک‌دیگر را اشغال نکرده‌اند. اثبات وجودی هر یک نیاز به لگدکوب کردن دیگری نیست.
برای اثبات زبان بودن یا لهجه بودن«لکی» و «لری» شایسته نیست حقایق را نادیده بگیریم و اثبات ادعای خود را در نفی وجودی دیگری به حساب آوریم.
این دو زبان، دو برادر هستند، سال‌هاست در کنار هم مهربانانه زیسته‌اند و بالیده‌اند. این دو برای استقرار و استمرار خویش، مکان یک‌دیگر را تصرف نکرده‌اند. آن هم تصرف عدوانه.
من به عنوان یک «پیرمعلم» این نکات را که می‌تواند در پهنه‌ای گسترده‌تر مورد بحث قرار گیرد، عرضه داشتم. توقع آن است سخنانم در این نوشتار که ناشی از دلسوزی است مورد عنایت و توجه کسانی قرار گیرد که در این راه گامی برداشته و سخنانی بر زبان رانده و مطالبی را به رشته‌‌ی تحریر درآورده‌اند.
با هم برادر باشیم اگر با دو زبان سخن می‌گوییم، می‌توانیم «یک‌دل»  باشیم، همان یک‌دلی کهنی که از اجدادمان به ارث برده‌ایم؛ هزینه‌ای ندارد.
«یک‌دلی» بوی یک رنگی می‌دهد، بوی برادری می‌دهد. یک دست باشیم. خانه‌ی دل‌هایمان را برای پذیرایی یک‌دیگر باز بگذاریم. با هم «الیسونه»، «بزران» و «سیت بیارم» بخوانیم؛ با هم اشعار میرنوروز، ملاپریشان و ملامنوچهر را زمزمه کنیم. ترجمان و بیانگر دردها و شادی‌های یک‌دیگر باشیم. چه با زبان لری و چه با زبان لکی نیازی به مترجم نداریم.
چراغ خانه‌هایمان را با نور مهربانی و برادری  روشن‌ نگاه داریم. باغ دل‌هایمان را نه با آب، آبرو و حتا با اشک‌هایمان، آبیاری کنیم، ثمربخش‌تر است.
عصای دست یک‌دیگر باشیم.«وِتِم ،vetem) یا «گُتِم،gotem) چندان تفاوتی با هم ندارند.
دست حنا بسته‌ی عروس‌هایمان را سوار بر«تلمیت، talmit)، هلهله‌زنان به خانه‌ی داماد‌هایمان ببریم. اجازه دهیم، خورشید دوستی و مهربانی در سپیده‌دم زایش سرزمین لرستان هم‌چنان دل و جان‌مان را نور باران کند. با هم باشیم.

 *چاپ شده در سیمره 465(21 شهریور)

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004