شما اینجا هستید: خانهیادداشتاعتماد زيربناي كُنِش اجتماعي

اعتماد زيربناي كُنِش اجتماعي

دوشنبه, 23 مهر 1397 ساعت 11:08 شناسه خبر: 3932 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)
seymare seymare

اعتماد، مفهومی انتزاعی است؛ با این حال یکی از کاربردی‌ترین و عام‌ترین پدیده‌های اجتماعی نیز هست که بشر در همه‌ی زمان‌ها روابط، تعاملاتِ اجتماعی و کنش‌های خود را مبتنی بر آن، نظم داده‌است.


اعتماد توقع و انتظار واکنش مناسب و مطلوبی است که در چارچوب خصوصیات شخصيتی، عرفي، هنجاري و ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جامعه صورت گیرد. به عبارت دیگر اعتماد، مکانیسمی است که از طریق آن شكل‌گيري و تداوم تعاملاتِ رسمی و غیررسمی ممكن مي‌گردد.
روان‌شناسان اجتماعی با نگاهی تقلیل‌گرایانه به اعتماد، آن را مفهومی می‌دانند که باید در سطح فردي سنجیده شود. براساس این دیدگاه فرد، محور تعاملات اجتماعی است؛ لذا از این منظر اعتماد خصوصیتی شخصی است. در حوزه‌ی جامعه‌شناسی، اعتماد به عنوان ویژگی نظام اجتماعی و مبتنی بر ویژگی‌های برآمده از ساختارهای اجتماعی در نظر گرفته مي‌شود.
اعتماد در سه سطح زندگی اجتماعی شامل خرد، میانه و کلان قابل تشخیص است. در سطحِ خرد اعتماد از خود شروع و به گروه‌های کوچک اجتماعی ختم می‌شود.
اعتماد به خود از بدو تولد در انسان شکل گرفته و کنش‌های فرد را در طول زندگی متأثر می‌سازد. اما اعتماد در گروه‌های کوچک بین شخصی است و بر انتظار واکنش مناسب بین یکایک افراد جامعه دلالت دارد. این نوع اعتماد که عامل شکل‌گیری و تداوم روابط و تعاملات بین تک‌تک افراد جامعه به شمار می‌آید بر توقع واکنش مورد رضایت متقابل افراد بنا شده‌است.
سطح روابط متقابل بین یک گروه دو نفري پیوند اساسی با میزان اعتماد بین آن‌ها دارد. از این رو اگر بین دو عضو جامعه اعتماد بالایی وجود داشته باشد تعاملات بین‌شان گسترده‌تر و صمیمی‌تر خواهد بود. هرچه بر تعداد اعضای گروه دو نفري افزوده شود به همان میزان سطح اعتماد بین آن‌ها نیز تفاوت خواهد کرد. چنان‌که در جریان تعامل دو نفري شیوه‌ی انتقال و دریافت عواطف، اعتقادات و حتا شکل و چگونگی بیان آن با شیوه‌ای که در گروه‌های چند نفری به کار گرفته می‌شود متفاوت خواهد بود. در گروه دو عضوی روابط و تعاملات بین آن‌ها مبتنی بر ویژگی‌های خصوصی و منحصر به فرد اعضا بوده و کنش‌ها، اعتقادات و عواطف آن‌ها تأثیر به‌سزایی بر شکل‌گیری و تداوم این تعاملات خواهد داشت. در حالی‌که در گروه‌های با اعضای بیش از دو نفر این تعاملات مبتنی بر ویژگی‌های گروهی اعضا بوده و ترکیب ویژگی‌های فردی اعضا و چگونگی رویارویی مجموعه افراد با کنش‌ها، اعتقادات و عواطف یکایک اعضای گروه، شکل جدیدی از تعامل آن‌ها را به نمایش گذاشته و واکنش جمعی یا فردی افراد عضو گروه را سامان خواهد داد.
روابط دوسویه در گروه‌های کوچک نیز بر پایه‌ی ویژگی‌هایی شخصی و منحصر به فردی چون مشخصات ظاهری، خلقی، اعتقادی و مانند آن مبتنی است. این ویژگی‌ها سطح اعتماد بین آنان را تعیین می‌کند.
در سطح میانه، اعتماد بین گروهی است. اعتماد موجود بین گروه‌های قومی، نژادی، مذهبی و قبایل و طوایف یا اعتماد گروه‌ها به یک نهاد یا سازمان دولتی یا غیردولتی و برعکس دیده می‌شود.
در این سطح از اعتماد، الگوهای کنش اجتماعی که یا در اثر گذر زمان و رشد تمدنی در قالب سنت‌ها و هنجارهای اجتماعی شکل گرفته‌اند و یا قوانین موضوعه چارچوب آن را مشخص نموده است به عنوان مبنای اعتماد عمومی در نظر گرفته می‌شود.
و بالاخره در سطح کلان اعتماد همه‌جانبه و عامی بین جامعه و حکومت مد نظر است. اعتماد در سطح کلان مبتنی ساختارهای فرهنگی و اجتماعی است که در بستر تاریخ به وجود آمده و به‌طور کلی تجربیات تاریخی، آموزه‌های فرهنگی و اجتماعی، تعاملات یا تخاصمات ملی و بین‌المللی و حتا عناصر محیطی و ژئوگرافیکی در شکل‌گیری و میزان آن سهیم‌اند.
اعتماد مقوله‌ای فرآیندی و چند مرحله است. چون اعتماد بنیان کنش اجتماعی است به مرور زمان و به دشواری شکل می‌گیرد حال آن‌که سلب اعتماد دفعی و لحظه‌ای است. اهمیت پیامدهای بی‌اعتمادی به ترتیب از سطح خرد به سطح کلان افزوده می‌شود به نحوی که اگر در سطح روابط شخصی بین افراد بی‌اعتمادی رخ دهد وفاداری بین آنان تقلیل یافته، در نهایت موجب تعارض بین دو یا چند نفر محدود خواهد شد. این بی‌اعتمادی در سطح میانی اهمیت بیش‌تری می‌یابد. به‌طوری که احتمالاً موجب تعارض بین گروهی شده که جنبه‌ی محلی و منطقه‌ای داشته ولي در کوتاه‌مدت عمومیت نخواهد یافت. سلب اعتماد در سطح کلان شایان بیش‌ترین درجه‌ی اهمیت است. به‌طوری که در کوتاه‌مدت موجب به وجود آمدن گسست‌های عمیق سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خواهد شد. در این صورت است که حکومت و جامعه درصدد تضعیف یک‌دیگر برمی‌آیند و در نتیجه چنین تعارضات دوجانبه‌ای، جامعه از حاکمیت مشروعیت‌زدایی کرده، بنابراین حکومت برای حفظ قدرت خود به شیوه‌های توتالیتریستی روی می‌آورد. دراين شرايط کشور ابتدا با بحران سیاسی و سپس با بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مواجه می‌شود.

*چاپ شده در سیمره 469(21 مهر 97)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004