شما اینجا هستید: خانهیادداشتسیل و فرصتی برای بازسازی اجتماعی

سیل و فرصتی برای بازسازی اجتماعی

سه شنبه, 24 ارديبهشت 1398 ساعت 08:39 شناسه خبر: 4365 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

سیل و دیگر پدیده‌های طبیعی اگر به درستی کنترل نشوند می‌توانند موجب پیامدهای انسانی و اجتماعی شوند. در علم جامعه‌شناسی این پدیده‌ها را مصایب جمعی و یا بلایای جمعی می‌گویند. سیل اخیر فرصت و بهانه‌ای شد که لرستان، گلستان و خوزستان در معرض توجه قرار بگیرند، نقاطی که همیشه در گُم‌نامی، فقر و انزوا می‌زیستند امروزه به مدد این حادثه در صدر خبر‌ها قرارگرفته‌اند ولی سوال اصلی این است که چه می‌توان کرد که این شرایط بتواند حامل فرصتی برای توجه مناسب به این مناطق باشد؟ البته این حادثه می‌تواند ناشی از یک عکس‌العمل عاطفی و ژورنالیستی باشد و بعد از مدتی سیل‌زدگان فراموش شوند. ولی مهم این است که بتوانیم از این حادثه فرصتی برای نوسازی و بازسازی ساختار اجتماعی، اداری و سیاسی  استفاده کنیم. سعی می‌کنم در این‌جا نکات و ملاحظاتی را برای کمک به فرایند مدیریت بحران مطرح می‌کنم.

 

1-سیل در لرستان باعث شد که تا سال‌ها فقر و کمبود زیرساخت‌ها در لرستان که ریشه‌های تاریخی نیز دارند بیش‌تر بازنمایی و رسانه‌ای شود. مخصوصاً با سیل اخیرکه همین زیرساخت‌های محدود نیز تخریب شده و ساکنان این مناطق نیز فقیرتر شدند. سیل اخیر باید توجه ما را به فقیرتر شدن این مناطق برانگیزد. ولی در این سیل نیز باید متوجه باشیم که به‌جای توجه به توسعه و بالابردن توانمندسازی این مناطق فرهنگ رایگان‌خواهی وابستگی و نیاز به کمک دیگران را در مردم پرورش ندهیم. درست است که به‌خاطر سال‌ها عدم توجه دولت‌مردان و رسانه‌ها فرصتی برای مردم پیش آمده است که از دردها و مشکلات خویش بگویند و از دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد کمک‌هایی را جذب کنند که قبلاً امکان نداشت. ولی باید توجه داشت که این کمک‌ها متوجه بهبود زیرساخت‌های اصلی شهر باشد نه صرفاً به‌دنبال کم کردن بار مشکلات.

2- هدف همه‌‌‌ي سازمان‌های مردم‌نهاد باید در ابتدای بحران فراهم کردن حداقل‌های امداد و نجات باشد ولی با گذر از این مرحله باید کمک‌ها معطوف به بازتوانی و کمک به بازسازی خانواده‌ها و جامعه و توانمند کردن آن‌ها باشد. دادن کنسرو و غذای گرم از طرف نهادهای حمایتی بعد از اسکان موقت آن‌ها مناسب نیست و ضرورت دارد برای بازگرداندن گرمی به خانواده با فراهم کردن وسایل حداقلی زندگی مانند وسایل گرمایشی و مواد خام و ظروف آشپزخانه، شرایط را برای بازگرداندن خانواده به مسیر طبیعی خویش آماده نمود. هرچه زمان کمک‌های امدادی اضطراری چه در قالب نهادهای دولتی و غیردولتی بیش‌تر باشد به منفعل و وابسته شدن بیش‌تر مردم و عدم خروج از این وضعیت خواهد انجامید.

3- انجمن‌های مردم‌‌نهاد باید در تعامل مناسبی با دولت بوده و با تقویت فرهنگ مطالبه‌گری مطالبات واقعی مردم را با زبان و منطق درستی مداوم و مستمر به مسئولان یادآور شده و به مردم شیوه‌ها و کانال‌های درست طرح مطالبات و نیازها را آموزش دهند. هم‌چنین انجمن‌ها باید خود نیز مواظب باشند که وظایف دولت را به عهده نگیرند و به جای دولت قرار نگیرند، بلکه در نقش مکملی دولت انجام وظیفه کنند. مثلاً دولت با امکانات گسترده خود باید زیرساخت‌ها و حداقل‌های زندگی در شهر و روستا و سامان‌دهی فضای عمومی و امنیت عمومی توجه کند و از طرف دیگر اطلاعات خود را در مورد نیازهای مردم همراه با آینده‌نگری لازم در اختیار انجمن‌های مردم نهاد قرار دهند. هم‌چنین انجمن‌های مردم‌نهاد ضرورت دارد هماهنگی و تعامل مناسبی در بین خود داشته باشند. (مثلاً مشاهده شده بر اثر ناهماهنگی انجمن‌ها یک منطقه بارها کمک دریافت نموده ولی بعضی نقاط کم‌تر دریافت کرده‌اند.)

4- دولت موظف است که در اسکان موقت سیل‌زدگان شرایط اقلیمی و فرهنگی و روحی این افراد را ملاک قرار دهد. تجربه ساختن کمپ‌های اسکان در زلزله بم و مخصوصاً سرپل ذهاب نشان داد که برپایی این کمپ‌ها بدون توجه به این الزامات فرهنگی و اجتماعی به آسیب‌های اجتماعی منجر خواهد شد. (مثلاً نزدیکی بیش از حد چادرها باعث نقض حریم خصوصی افراد شده و باعث مشکلاتی خواهد شد.)

5- پیوندهای خویشاوندی در جامعه‌ای چون لرستان به صورت ظرفیت بالقوه‌ای برای کمک به اسکان سیل‌زدگان مطرح شده است. بسیاری از سیل‌زدگان در همان روزهای اولیه به جای سکونت در چادرهای اسکان در منازل خویشاوندان خویش اقامت نموده‌اند. ولی به نظر می‌رسد این روند نمی‌تواند درازمدت باشد چرا که شرایط اقتصادی خاصی را به این خانواده‌ها تحمیل می‌کند و دولت باید فکری به حال این خانواده‌ها بکند. حداقل می‌توان به جای اسکان موقت این افراد، مبالغی را به صورت کمک‌هزینه‌ی اسکان در اختیار وابستگان این خانواده‌ها قرار داد تا خانواده آسیب دیده در کنار آن‌ها زندگی کند و منزل خویش را تعمیر نماید.

6- البته بسیاری از مردم محلی معتقدند که کمک‌های اهدایی از طرف انجمن‌ها و دولت به صورت بهینه توزیع نمی‌شود. غالباً معتقد بودند که این کمک‌ها بیش‌تر به‌دست افرادی رسیده که کم‌ترین خسارت را از سیل دیده‌اند. بنابراین نیاز به تهیه سیستم توزیعی با کمک اجتماعات محلی و دولت می‌باشد که بتواند با استفاده از معتمدین محلی و اطلاعات اداری این کالاها را توزیع کند. (ساختار فرهنگی محلی که به صورت طایفه‌گرایانه عمل می‌کند در سیستم توزیع معمولاً خاص‌گرا عمل کرده و کمک‌ها را به سمت خویشاوندان نزدیک خود هدایت می‌کند و یا افراد موجود در سیستم اداری ممکن است کمک‌های دولتی را به سمت وابستگان خود جهت سوق دهند) حتا در نبود سیستم توزیع عادلانه و رسمی افراد قدرتمند و خشن می‌تواند با استفاده از زورفیزیکی کمک‌های مردمی را تصرف نموده و باعث محدودیت زنان و سالمندان و خانواده‌های آسیب دیده در بهره‌مندی بهتر از کمک‌های مردمی و دولتی باشند.

البته نکات زیادی وجود دارد که بعداً به آن‌ها پرداخته می‌شود.

 

 

*جامعه‌شناس

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004