شما اینجا هستید: خانهیادداشتمن تعارف ندارم! من آدم رکی هستم!!

من تعارف ندارم! من آدم رکی هستم!!

پنج شنبه, 09 خرداد 1398 ساعت 17:07 شناسه خبر: 4433 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
seymare seymare

احتمالاً همه‌ي ما این جمله را شنیده باشیم و با کسانی مواجه شده‌ایم که خودشان را آدم‌هایی رک و بدون تعارف در رفتار معرفی کرده‌اند.

اما، آیا ما واقعاً باید رک باشیم و با دیگران بی‌پرده صحبت کنیم؟ آیا رک‌گویی رفتاری متمدنانه و مؤدبانه است؟ یا... متنی که در ادامه می‌آید، اشاره‌ای است کوتاه به واکاوی این جمله.

قرن‌های طولانی، غریزه مهم ترین و قدرتمندترین حاکم در حضور نوع انسان‌ها در کنار یک‌دیگر در فرم‌های جوامع ساده و ابتدایی بوده است؛ گرسنگی، تشنگی، میل جنسی و دیگر امیال که تضمین‌کننده حفظ بقا بوده‌اند و انسان‌ها  به دور از هنجارها و قوانین رسمی امروزی و بدون لحاظ کردن قید و بندهایی که امروزه بدیهی می‌نمایند، به طرق مختلف، پاسخ گوی نیازهای غریزی شان بودند. 

 

اما با گذشت زمان و قرار گرفتن انسان‌های بیش‌تری در کنار یک‌دیگر و گسترش و شدت ارتباطات، آن جوامع از آن حالت ابتدایی خارج و به شیوه‌ی جدیدی شکل گرفتند که از لحاظ کارکرد و ساختار اجتماعی، بسیار پیچیده‌تر از جوامع گذشته بودند. پیچیده شدن این جوامع در کارکرد و ساختار، همراه با تکوین ساختار روانی انسان بود. این تکوین، شامل تفکیک و مدیریت در روان هم می‌شد. به عبارت دیگر، بخشی از روان که مسئولیت پاسخ‌گویی به غرایز را به عهده داشت، تحت کنترل دیگر بخش‌هایی از روان درآمد که تحت سیطره یک خود کنترلی و در برخی موارد فرامن یا عقلانیت درآمده بود که علاوه بر توجه به غرایز، دوراندیشی و آینده‌نگری را در رفتار انسان‌ها لحاظ می‌کرد. همه این اتفاقات، به تغییر در شیوه کنشگری انسان‌ها منجر شد. انسان‌هایی که طی قرن‌ها تغییر، از طبیعت اولیه و غریزی فاصله گرفتند و صاحب طبیعت ثانویه‌ای به نام جامعه و جامعه‌پذیری شدند و در ادامه، رفتارهایی که نزد گذشتگان بدیهی و در برخی موارد در لحظه لازم الاجرا و قابل انجام بودند، در طبیعت ثانویه ممکن بود زشت و ناپسند باشد و انسانی که مرتکب آن‌ها شود، احساس شرم و تحقیر شدن داشته باشد. آستانه این احساس شرم، طی قرون گذشته، بسیار جابه‌جا شده است و باعث گردیده انسان امروز، در بسیاری موضوعات مشابه، کنش‌گر متفاوتی نسبت به انسان گذشته باشد.

انسان امروز، جامعه‌پذیر، اجتماعی و تحت کنترل خود الزام کننده و آستانه‌ای که در رفتار جابه‌جا شده است، بسیاری از احساسات و هیجانات آنی را واپس می‌زند و سعی می‌کند، دوراندیشانه، آینده نگرانه و روانشناسانه و تا حد امکان، تحت حاکمیت عقل رفتار کند. به عبارت دیگر، می‌توان گفت، حضور همه عوامل مؤثر در تغییر کنش طی دوران‌های گذشته، منجر به خلق انسانی متمدن و مؤدب گردید.

این انسان جدید، ضمن توجه به هنجارها و قواعد جاری جامعه و هم‌چنین اثر و پیامدهای کنشگری‌اش، رفتار بی‌محابا و بدون تفکر عمیق را کنار گذاشت و در لفافه‌ای از لایه‌های مختلف روانی فرو رفت. البته، این در لفافه شدن انسان امروز، به معنای سردرگریبان شدن و فرورفتن در خود نیست. بلکه به این معناست که کنشگر امروز سعی می‌کند نقش‌‌های اجتماعی خود و اجتماع را بفهمد و مبتنی بر معنایی که از آن‌ها دریافت می‌کند کنشگری داشته باشد.

از طرف دیگر، اگر برای جهان سه ساحت یا سطح ماده و انرژی، نباتی- حیوانی و انسانی متصور باشیم، ویژگی‌های مختلف در سطح ماده و انرژی را می‌توان به همه جهان تعمیم داد. نباتات و حیوانات با توجه به تفاوت در انواع مختلف‌شان همه چیز را غریزی و وراثتی می‌آموزند و به حیات‌شان ادامه می‌دهند. اما در سطح انسانی است که انسان‌ها می‌توانند صرف نظر از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی‌شان و فراتر از وراثت‌شان، آموزش ببینند و دگرگونه شوند. جامعه‌پذیری فقط در ساحت انسانی معنی خواهد داشت. 

 

حال به سوال اصلی‌مان بر می‌گردیم: 

من تعارف ندارم!! من آدم رکی هستم!!! را چطور باید تحلیل کرد.

 اگر به تاریخ گفت‌وگو و زبان محاوره توجه داشته باشیم، متوجه می‌شویم که بسیاری از واژه‌ها، نوع سخن گفتن‌ها و نوشتن‌ها تا به امروز دچار تغییر فراوانی شده است؛ و انسان در رفتار و گفتار، هرچه بیش‌تر ظرافتمند شده‌ است.‌

 رک‌گویی و صراحت لهجه یکی از آن رفتارهایی است که در طول تاریخ دچار دگرگونی شده است. این رفتار را شاید هنوز هم بتوانیم نزد کهن‌سالانی که البته تعدادشان بسیار کم شده است مشاهده کنیم. آن‌ها هنوز خودشان را رک و بدون تعارف در رفتار و گفتار با دیگران می‌دانند و بی‌هیچ ابایی آن را اظهار می‌کنند. در این نوشتار قصد تبارشناسی این ویژگی در میان نیست.

 اما مشاهدات میدانی حاکی از آن است که در حضور شرائط و عواملی مثل تفکیک و مدیریت در ساختار روانی و شکل گرفتن خود کنترلی یا من الزام کننده، هم‌چنین پیشرفت عقلانیت که اولین محل اثرش تغییر در رفتارهاست، و امکان کنترل هیجاناتی و امیال آنی و هدایت آن‌ها از سطح نباتی- حیوانی به سطح ساحت انسانی، این ویژگی رفتاری تقریباً در حال محو شدن است. به طوری که می‌توان گفت؛ انسان دوراندیش و آینده‌نگر امروز، از رک‌گویی و بی‌پرده صحبت کردن  پرهیز می‌کند (مگر در موارد خاص مثل تفهیم اتهام به یک مجرم متهم و ... و زبان علم)، چرا که طی فرایند جامعه‌پذیری‌اش، آموخته است که برای برخورداری از نتایج دگرگونی تاریخی انسان و شکل گرفتن انسان متمدن مودب، باید دیگران را رعایت کند و این رفتار، برخلاف آن که ممکن است هنوز نزد برخی کسان نشان از شجاعت و شفافیت داشته باشد، ریشه در پرخاشگری، احساس قدرت و نگاه از بالا به پایین، و عدم حضور قوه کنترل و وقاحت دارد.

 تغییرات در کنش اجتماعی از گذشته‌ها تا کنون، با وجود افزایش وابستگی متقابل افراد به یک‌دیگر و افزایش و قوی‌تر شدن میزان توجه و مشاهده متقابل رفتارهای یک‌دیگر، و هم‌چنین در حضور دیگر عواملی که توضیح داده شد، مسیر خاصی را طی کرده است. انسان امروز، آموخته است که خودش را کنترل کند، جامعه را بفهمد، معنی کند و بر این اساس، با دیگران کنش داشته باشد.

 

*دانشجوی داکتری جامعه‌شناسی

 

 ** چاپ شده در شماره‌ی 495 سیمره (چهارشنبه 1 خرداد 1398)

 

 

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004