شما اینجا هستید: خانهیادداشتبازار در انتظار تنظیمِ بازار!

بازار در انتظار تنظیمِ بازار!

یکشنبه, 02 تیر 1398 ساعت 11:14 شناسه خبر: 4472 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
مصطفا شکری مصطفا شکری سیمره

1- «ستاد تنظیم بازار» نام یک نهاد مهم است که وظیفه کنترل قیمت کالاها را در اختیار دارد. این نهاد متشکل از نمایندگان دستگاه‌های چون: استانداری، صمت، جهاد کشاورزی، دادستانی، تعزیرات و... است.  به عبارت ساده تنظیم بازار یعنی دخالت در سازوکار عرضه و تقاضای کالاها به منظور جلوگیری از التهاب در بازار. به طور کلی دولت‌ها باید مجموعه‌ای از اقدامات تأمینی و حمایتی را اجرا کنند تا آسیب پذیری قشرهای مختلف اجتماعی و فعالان اقتصادی کاهش یابد. یکی از این اقدامات تأمینی در «ستاد تنظیم بازار» نمود پیدا می‌کند.

 

2- سابقه‌ي ستاد تنظیم بازار در ایران نشان می‌دهد تا هنگامی که شرایط عادی است «ستاد تنظیم بازار» نیز موفق عمل می‌کند و در کنترل بازار موفق است. اما  کافی‌است که کوچک‌ترین بی‌ثباتی در بازار رخ دهد آنگاه ستاد تنظیم بازار توانایی و کارآیی لازم را برای حفظ بازار ندارد. چرا که با افزایش قیمت‌ها، عملکرد موثری از این نهاد دیده نشده است. 

3-یک اصل ساده در اقتصاد می‌گوید که «اقتصاد دستوری کنترل نمی‌شود». با توجه به این اصل ساده باید اذعان داشت تا زمانی که در بازار ثبات و آرامش وجود نداشته باشد، طبیعی است که قیمت کالاها و اجناس دچار نوسان شود. اما از ستاد تنظیم بازار انتظار می‌رود که دامنه نوسانات تغییر قیمت‌ها را کنترل کند. با این حال خواهی نخواهی، این ستاد نمی‌تواند تاثیر زیادی در وضعیت بگذارد. چرا که اساساً، قیمت‌ها دستوری کنترل نمی‌شود.

4- به نظر می‌رسد که در زمینه عملکرد بهتر ستاد تنظیم بازار می‌توان 2 پیشنهاد مطرح کرد: شبکه توزیع کالاها و خودنظارتی در بازار.

5- در مورد شبکه توزیع؛ اولین و اصلی ترین مشکل کالاهای اساسی که با ارز 4200 تومانی تأمین می‌شوند، شبکه توزیع است. این‌که در شبکه توزیع برخی مکانها یا برخی محل‌ها را به توزیع فلان کالای تنظیم بازاری اختصاص دهیم در شرایطی صحیح است که تفاوت قیمت آزاد و دولتی کالای مدنظر، خیلی «محسوس»  نباشد. اگر تفاوت قیمت خیلی زیاد باشد (مانند گوشت آزاد 85 هزار تومانی و 32 هزار تومانی دولتی) اختصاص چند مکان و چند فروشگاه به عرضه‌ی کالا، کاملاً اشتباه است و تاثیری بر طرف تقاضا نیز ندارد. اصولاً اقتصاد ایران در حال حاضر به خاطر «تفاوت فاحش» ارز آزاد و دولتی، در وضعیت «تفاوت فاحش» قرار دارد. بهترین کار برای به نتیجه رسیدن در شرایط «تفاوت فاحش»، تعیین جامعه هدف به صورت شفاف است. در این وضعیت رانت و فساد نیز به شدت کاهش پیدا می کند. مثلاً جامعه هدفی مانند تحت پوششان کمیته امداد، بهزیستی،  کارمندان ادارات مختلف و ... در نظر گرفته شود و برای هر شخصی سهم سبدی 3 کیلوی از گوشت قرمز با نرخ مصوب در نظر گرفته شود تا در صورت تمایل، توسط «شبکه اداره» در اختیار شخص قرار گیرد. در این حالت هر اداره به صورت یک‌جا سبد مصرفی تمام ذی نفعان خود را می برد و توزیع می کند. این روش اولین مزیتش در اصابت به هدف است. دومین مزیت آن شفافیت در توزیع است. اما مهم‌ترین ایراد آن این است که پوشش دهنده تمام جامعه نیست. با این حال، این روش توزیع، فساد و رانت کم‌تری دارد و بر طرف تقاضا نیز تاثیرگذار است.

 6- در مورد اصل «خودنظارتی» ابتدا باید بپذیریم که حتا اگر تمام کارمندان اداره‌ی صنعت، معدن و تجارت را به بازار بفرستیم تا نظارت کاملی صورت بگیرد، باز هم موفقیت به‌طور کامل بدست نمی‌آید. بنابراین برای نظارت موفق باید از ظرفیت «عموم مردم» یا «خودنظارتی» استفاده کرد. باید از آحاد جامعه بخواهیم تا در این زمینه مشارکت کنند چرا که ذی نفع اصلی خود «مردم» هستند. علاوه بر این باید مشوقی برای «گزارش دهندگان» تخلف در نظر گرفته شود تا انگیزه خودنظارتی افزایش یابد. تکنولوژی روز هم بویژه شبکه‌های مجازی این شرایط را مهیّا کرده است. برای تنظیم یک شبکه‌ خودنظارتی قوی، می‌توان از ظرفیت فرهنگیان به‌خاطر ویژگی‌های چون گستردگی و پراکندگی وسیع، استفاده کرد و این قشر را در کوچک‌ترین و دورافتاده ترین روستاها نیز به پای کار آورد. با برگزاری یک دوره ضمن خدمت کوتاه مدت و آموزش نکات اولیه، می‌توان از ظرفیت این شبکه گسترده به خوبی استفاده کرد.

*دکترای اقتصادبین‌الملل

 

 چاپ شده در شماره‌ی 497 سیمره(1398/03/27)

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004