شما اینجا هستید: خانهیادداشتفسادِ مبارزه و مبارزه با فساد

فسادِ مبارزه و مبارزه با فساد

شنبه, 16 شهریور 1398 ساعت 11:48 شناسه خبر: 4581 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
حمزه فیضی‌پور حمزه فیضی‌پور

دانی که راسزد صفت پاکی 

آن کو وجود پاک نیالاید

در تنگنای پستِ تنِ مسکین

جان بلند خویش نفرساید

مردم بدین صفات اگر یابی 

گر نام او فرشته نهی شاید(پروین اعتصامی)

 مطلع این متن با عنوان ذکر شده چند بیت از زنِ پاک سیرت ادبیات ایران زمین شده است که خود در ابتدا به یک مسئله اساسی اشاره می‌کند و آن این‌که گویا سیاره‌ای که ما انسان‌ها در آن زندگی می‌کنیم  همیشه دنبال «آرمان‌ها» می‌گردیم و آن‌چه از آن سخن به میان می‌آوریم یک «فرهنگ آرمانی» آرزو شده در مناسبات میان جامعه انسانی است تا در صورت اتفاق افتادنش با تمام حواس و احساسات بر گِردش رقص‌کنان و هم‌چون آدم‌های از خود بی‌خود شده اجتماعِ سرخ پوستیِ مورد نظر «دورکیم» که یک هم‌بستگی قوی ِ ناشی از یک «وجدان جمعی هیجان زا» در یک «اجتماع همگن» به نمایش می‌گذارند شادی تقسیم شده را هورا کشیم و فریاد زنیم: انسان پاک (پاک دست، پاک دامن، پاک چشم و .....)، فریفته نشدن و آلوده نگشتن به زرق و برق‌ها (مسخ قدرت نگشتن، دچار فساد سیاسی نشدن و......) معصومیت از دست رفته این انسان:«خویشتن نشناخت مسکین آدمی/ از فزون آمد و شد در کمی ........... خویشتن را آدمی ارزان بقروخت/ بود اطلس  خویش بر دلقی بدوخت» (فرسایش قدر و منزلت واقعی انسان در اثر فروخته شدن این سیرت معصوم گونه به صورتی فریبکار: امیال و تن، آز و هوس..................که به قول این شاعر نیک‌نام «اعتصامی»:جامعه رنگین ما آز وهواست/ هرچه برمی رسد از «آز»ماست!) سرانجامِ این نگاه شاعره یک جمله شرطیه در راستای آن آرمان و فرهنگ آرمانی است: اگر چنین آدمیانی باشند که وجود پاک خویش را همراه با جانِ در ارتفاع «انسانیت»، محفوظ و مصون از خطاها و بلاها نگه دارند آن موقع این انسان شایستگیِ نام نهی«فرشته بودن» بر خویش را داراست که محصولش سادگی «اجتماع» مورد نظر«فردیناند تونیس» فرانسوی و یا به تعبیر امروزیش«جامعه»ی سالم در حوزه‌های مختلف زندگی است ولو آن‌که بر پیچیدگیِ این جامعه و دگرگونی‌هایش افزوده شده باشد.

این روزهای جامعه ما فضایی ظاهرا جدید را در حال تجربه است: همه از «فساد» هراسان شده‌‌اند و همه از آن نگران، انگار فساد در ابعاد و انواعش (مالی- اقتصادی، اداری، سیاسی، اخلاقی و... که به نوعی این افساد برای هم‌دیگر حالت هم افزایی دارند) چون گیاه هرز (که سریع و«خود رو‌ هرجا «آبی» باشد می‌روید، چهره واصل آن‌چه که مدنظر بوده و کاشته شده است «مثلاً یک نهال درخت» را می‌پوشاند) رشدی یک‌باره و به عبارتی یک شبه دارد در صورتی که ظهور «فساد» با هر تعریف و هر عنوان در یک جامعه در یک فرایند طولانی و البته گام به گام و وابسته به مجموعه علل، ریشه‌ها و بسترهایی بذرش پاشیده می‌شود و بدور از نظارت‌ها، ضعف قوانین، کژکارکردی خرده نظام‌ها (سیاست– خانواده- اقتصاد– نهاد حقوق و قضایی و....) عدم تعادل کارکردی در عمل و اثر میان آن‌ها در راستایِ اهداف و آرمان‌‌‌‌های از پیش تعریف شده، ضعف آشکار کارگزاران، نهادینه شدن فرهنگ رانت جویی و رانت خواهی، حاکمیت روحیه تمامیت خواهی در وجود افراد صاحب قدرت و سرایت یافتن آن به فضای جامعه ریشه سترگ می‌گیرد و شاخ و برگ ضخیم هم می‌گستراند. هرچند تبیین ریشه‌های فساد در ظرفیت این متن نمی‌گنجد و بضاعت نگارنده اندک، اما از مجموعه نگاه‌ها و رویکردها به این مقوله که از سوی محققین به آن پرداخته‌اند می‌توان به رهیافت‌ها و رویکردهای زیر اشاره نمود :‌

 

ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﻛﻼﻥ :ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ بیش‌تر ﺩﺭﺻﺪﺩ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻘﺶ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﻱ ﻛﻼﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩﻫﺎﻱ ﺁﻥ‌ﻫﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﻭﺯ ﻓﺴﺎﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﺳﺖ.

 

ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺧﺮﺩ: ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻋﻘﻼﻧﻴﺖ ﻓﺮﺩﻱ ﻣﻄﺮﺡ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﻣﻌﻄﻮﻑ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﮔﻲ‌ﻫﺎﻱ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﻭ ﻫﻨﺠﺎﺭﻱ ﻛﺎﺭﮔﺰﺍﺭﺍﻥ ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻭ ﻏﻴﺮﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺁﻥ‌ﻫﺎﺳﺖ.

 

ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ:‌ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪﻛﻪ ﺍﺳﺎﺱ ﻓﺴﺎﺩ ﻛﻼﻥ ﻣﺎﻫﻴﺘﺎً ﻣﻘﻮﻟﻪﺍﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﺳﺖ، ﺯﻳﺮﺍ ﭘﺸﺘﻮﺍﻧﻪﺍﺵ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻣﻜﺎﻧﻴﺴﻢ‌ﻫﺎﻱ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺭﻗﺎﺑﺘﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﺭﺗﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻭ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻧﻴﺴﺖ.

 

ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ: ﺍﻳﻦ ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ، ﺭﻳﺸﻪ ﻣﻔﺎﺳﺪ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺁﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﻮﺭﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ، ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺣﺪ ﻭ ﺣﺼﺮ ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭ اﻗﺘﺼﺎﺩ ﻣﻲباشد. ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺩﻭﻟﺘﻲ، ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺗﻚ ﻣﺤﺼﻮﻟﻲ، ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ ﻣﻔﺎﺳﺪ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ.

 

ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﻋﻘﻼﻧﻴﺖ ﻓﺮﺩﻱ: ﺩر ﺍﻳﻦ ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ، ﻓﺴﺎﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺕ ﻋﻘﻼﻧﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎ ﻭ ﺳﻮﺩﻫﺎﻱ ﻛﺎﺭﮔﺰﺍﺭﺍﻥ ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﻝ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮ ﻣﻮﺟﻮﺩﺍﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﻛﻮﺷﻨﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﻤﻴﺎﺏ ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﮔﺮﻭﻩ ﻣﻨﻔﻌﺖﻫﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺣﺪﺍﻛﺜﺮ ﺳﻮﺩﺩﻫﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ.

 

رویکردها :

 ﺍﻟﻒ) رﻭﻳﻜﺮﺩ ﻫﺰﻳﻨﻪـ فایده: ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﻫﺮ ﭘﺴﺖ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﻲ ﺭﻓﺘﺎﺭﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﭼﻨﺎن چه ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺎﻳﺪﻩ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺰﺭﮒﺗﺮ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ، ﺁﻥ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺭﺍ ﻋﻤﻠﻲ میﻛﻨﻨﺪ.

ﺏ) ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻣﺤﺮﻭﻣﻴﺖ ﻧﺴﺒﻲ: ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻛﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻲ ﺍﺯ ﻧﻈﺮﻳﻪ «ﻣﺤﺮﻭﻣﻴﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﻛﺎﺭ» ﺍﺳﺖ، ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻧﻈﺎﻡ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺳﺘﺎﻧﺪﻩﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﺎ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﭼﻨﺎن چه ﺍﺣﺴﺎﺱ بیﻋﺪﺍﻟﺘﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺑﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻓﺴﺎﺩﺁﻣﻴﺰ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻛﺮﺩ.

ﺝ) ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺭﺍﻧﺖﺟﻮﻳﻲ: ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺕ ﻭﻳﮋﻩ ﺩﺭ ﻧﻈﺎﻡﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ، ﺭﺍﻧﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﺍﻥ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺳﻴﺎﻩ ﻣﺠﻮﺯﻫﺎ را ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩها ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ میﺭﻭﻧﺪ.

ﺩ) ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻏﻴﺮﻛﺎﺭﮔﺰﺍﺭ- ﻛﺎﺭﻓﺮﻣﺎ: ﺩﺭ ﻳﻚ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪﻱ ﻏﻠﻂ ﻭ ﻓﺴﺎﺩﺁﻣﻴﺰ، ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻛﺎﺭﻫﺎﻱ ﻛﻼﻥ ﺑﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﺹ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﻤﻴﻦ افراد ﻧﻴﺰ به ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ میﺷﻮﻧﺪ.

ه) ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺣﺎﻣﻲـ پیرو: ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺭﻫﻴﺎﻓﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺍﺳﺖ. ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ، ﺑﺎﻧﺪﺑﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺖﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻧﻮﭼﻪگرایی در ﺍﻧﺘﺼﺎﺏها ﻭ ﮔﻤﺎﺭﺩﻥ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺩﺭ ﮔﻠﻮﮔﺎﻩﻫﺎﻱ تصمیم‌گیری ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻮﺍﻧﻪ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﻗﺪﺭت‌مند، ﺯﻣﻴﻨﻪ‌ﻫﺎﻱ ﻓﺴﺎﺩ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ(پرویز احدی و دیگران به نقل از ربیعی، 1384).  با این وصف و از دل این رهیافت‌ها و رویکردها می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که: فساد و رویه گشتن آن را باید در ارتباط دو طرفه دستگاه‌های اداری و حاکمیتی و مردم مورد تحلیل قرار داد، هرچند که باید گفت فساد پدیده‌ای جهانی است اما حدت، شدت، وسعت و فراگیری آن در جوامع توسعه نیافته و یا در حال توسعه در جهان امروزی به مراتب بیش‌تر و گسترده‌تر است که یک دلیش را باید در نوع رابطه دولت(حاکمیت) و ملت دانست. به هر اندازه توسعه‌ی سیاسی همراه با مولفه‌های آن در جامعه در توسعه پایدار جایگاه پرنقش‌تری داشته باشد و در کنار آن اقتصاد از زیر چتر و چنگ دولت نفتی بیرون بیایید ضریب فساد کم‌تر خواهد شد، تجربه‌ی کشورهایی جنوب شرق آسیا و کشورهای توسعه یافته این ادعا را به اثبات رسانده است‌. اما هم‌چنان  تفاوتی اساسی در این زمینه در میان کشورها وجود دارد:«عملكرد برخی جوامع(درحوزه اقتصاد و فعالیت اقتصادی) در مقایسه با نوع نگاه کشوری مثل کشور ما اين است كه در آن کشورها زمان مدیدی را در مورد توسعه سیاسی و اقتصاد مشارکنی تجربه و تمرین کرده‌اند و البته این تجربه خود را در فضاي بخش خصوصي به دست مي‌آورند و پس از كارآزموده شدن، وارد مجاري بخش دولتي مي‌شوند، در حاليكه در جامعه ما همانند برخی جوامع شرقی توسعه نیافته فرد تجربه خود را در بخش دولتي (دولت دست وبال دراز، حجیم و باندی) كسب مي‌كند و سپس به سوي بخش خصوصي هدايت مي‌شود. لذا به دلیل عریض و طویل بودن و یا حجیم و چاق بودن« دولت‌ها» هميشه بخش دولتي آسيب پذيرتر و زمینه‌های سو استفاده در آن بیش‌تر خود را نشان می‌دهد. با این حال به نظر می‌رسد حرکت تازه و دمیدن یک روح به ظاهر «همه پسند» در کالبد بیمار جامعه ما در جهت مبارزه با فساد جامعه را تکان داده و امیدوارکرده است. امیدوار به مبارزه با گردن کلفتان اقتصادخوار و افراد متنفذِ سوءاستفاده کننده‌ی ریاکار که در بیش‌تر ادارات و دستگاه‌های دولتی به هر طریق و شیوه‌ای نفوذ دارند و گلوگاه‌های رانت جویی و رانت‌‌خواهی را قرق کرده‌اند و برخی از افراد صاحب قدرت هم حامی آن‌ها هستند. برخوردها و اقدامات اخیر در دوره مدیریتی جدید بر قوه‌ی قضاییه ستودنی است و همه دلسوزان و ایران دوستان باید از این منش و متد با جان و دل حمایت کنند تا که شاید سرمایه‌ی اجتماعی تضعیف شده در اثر کوتاهی‌ها و ضعف مدیریتی مدیران در سنوات گذشته جان تازه بگیرد و مردم امیدشان حیات دوباره بیابد اما لازمه این امید دادن‌ها «استمرار مبارزه با ویژه‌خواران» است. شروع این مبارزه میمن است به شرطی که در آن چند نکته به جد در نظر گرفته شود:

یک) رودربایستی‌ها کنار گذاشته شود، با هر مفسد (سیاسی، مالی ، اخلاقی و ...) باید با جدیت برخورد قانونی شود 

دوم) نور چشمی‌ها در حاشیه امن قرار نگیرند 

سوم) جریانات فکری هم‌سو در تصمیمات تاثیرگذار نباشند

چهارم) شروع و ادامه مبارزه با فساد از نزدیکان،« پیگیریش» در جامعه امید بیش‌تری را در فضای جامعه می‌گستراند

پنچم) مبارزه با فساد فراگیر شود و قوه‌ی قضاییه در سراسر کشور نمایندگانش را مامور ادامه و استمرار کار نماید: کسب گزارشات از مردم از طریق مطالعه و پرسش‌گری میدانی توسط افراد پاک دست، مامور از سوی قوه قضاییه.

ششم ) ریشه اغلب مفاسد «فساد سیاسی» است، آنانی که از مسیر قانونی طی طریق نمی‌کنند و صاحب قدرتی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند بدانیم که این مسیر نامشروع تولدی نامشروع‌تر دارد و آن سرمست قدرت گشتن؛ قدرتی که به فرمایش علیِ عدالت در اصل قدرت مغلوب است (الغالب بالشر المغلوب) که نتایج بسیار وحشتناک‌تری برای جامعه دارد: خویشاوند سالاری، پارتی بازی، فساد اخلاقی، و به قول مولی متقیان(ع) استمرار قدرت در دست اراذل «...... تقدیم الاراذل و تاخیر الافاضل.....»، نفوذ در همه دستگاه‌ها به هر قیمت و..... اگر این نکته مغفول بماند حرکت امید آفرین مبارزه با مفاسد ابتر خواهد ماند.

خدای ناکرده اگر این شروع ادامه‌ای کوتاه مدت داشته باشد، برخوردها با یک جریان سیاسی خاص باشد و افراد و جریاناتی معاف از برخورد!! آنگاه باید گفت که این مبارزه عقیم خواهد ماند و جامعه افسرده‌تر خواهد شد و به ضد خودش تبدیل می‌شود: «فسادِ مبارزه با فساد». امید آن‌که این‌گونه نباشد و هیچ یک از اهالی اهل فساد در همه جریانات در حاشیه امن قرار نگیرند. آن‌گونه که مکتب علوی از ما می‌خواهد که مدام از آن می‌گوییم که گفتنِ صرف کافی نیست، باید قول‌ها و کردارها در این مبارزه همراه و هم‌سوی هم شوند آن‌طور که «علیِ عدالت» در لسان مولوی می‌آید :

من تیغ از پی حق می‌زنم 

بنده حقم نه مامور تنم 

شیر حقم نیستام شیر هوا

فعل من بر دین من باشد گواه

 منبع: بررسی فساد سیاسی و رابطه آن با توسعه سیاسی از منظر جامعه‌شناسی سیاسی( نوشته‌ی 29/5/1397 پرویز احدی، محمد غفاریان‌گبلو، عزیز جوان‌پور و صمد نوجوان)

*چاپ شده در سیمره 505(16 شهریورماه)

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004