شما اینجا هستید: خانهیادداشتجامعه در شوکِ بنزین!

جامعه در شوکِ بنزین!

سه شنبه, 28 آبان 1398 ساعت 09:20 شناسه خبر: 4717 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
دکترمصطفا شکری دکترمصطفا شکری سیمره

1- «بنزین» در شامگاهِ پنج‌شنبه 23 آبان به صورت ناگهانی گران و سهمیه‌بندی شد. این خبر به سرعت به تیترِ یکِ خبرگزاری‌ها و شبکه‌هایِ فضایِ مجازی تبدیل شد. خبری که واکنش‌های مختلفی را در پی داشت و در روزهای بعد نیز موجبِ شکل‌گیری برخی تجمعاتِ اعتراضی شد. اما چرا؟ چرا جامعه به افزایشِ قیمتِ بنزین واکنش نشان داد؟ آیا دولت‌مردان منتظر این واکنش‌ها از طرف جامعه بودند؟ یا همانند دیالوگ‌های یک طرفهِ سابق (از دولت به مردم) انتظاری جزء پذیریش از طرفِ مردم نداشتند؟

 

2-واقعیت این است در شرایطِ بحرانیِ فعلی که انباشتی از سیاست‎هایِ ناکارآمد گذشته در قالبِ بحرانِ نظامِ بانکی، بحرانِ صندوق‎هایِ بازنشستگی و کسریِ شدیدِ بودجه دولت ظاهر شده است، اقتصادِ ایران دیگر تاب افزایشِ قیمتِ بنزین را نداشته و ندارد. بعلاوه افزایشِ ناگهانی و بدون اطلاع  قیمتِ بنزین، به مراتب زیان بارتر است. آیا دولت‌مردان تصمیم‌گیر به تبعاتِ شوک آفرین افزایشِ ناگهانی قیمتِ بنزین اندیشیده‌اند؟!

3-نقل است که اگر در هر چیزی آزمون و خطا جایز است اما در دو مورد جایز نیست: مسائلِ اقصادی و سیستمِ آموزش و پرورش. چرا که این دو مورد، تاثیری بسیار ژرف بر تک تکِ افراد جامعه دارند. در همه‌ی کشورهای دنیا، تغییر در این دو مورد با حساسیت صورت می‌گیرد و حتی‌المقدور برای موفقیت کار، افکارِ عمومی را نیز همراه می‌کنند. اما چرا تغییر قیمتِ یک نهاده استراتژیکی مانند بنزین در ایران به صورت ناگهانی و بدون اطلاع قبلی صورت می‌گیرد؟ دلیل این کار چه بوده است؟ آیا بحران «عدمِ اعتماد» و فرار از «تبعات» آن موجب این تصمیمِ ناگهانی شده است؟ 

4- پنج‌‌سال متوالی است که هر لیتر بنزین به قیمت 1000 تومان در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد. مشخص نیست که دولت از این تثبیتِ مصنوعی قیمت 5 ساله، چه در سر داشته است؟ 

چرا برای مدتِ زیادی قیمت را مصنوعی کنترل می‌کند و در مواقع حساس این‌ چنینی که توانایی کنترل را از دست می‌دهد، به فکر آزاد کردن فنرِ قیمتِ بنزین می ‌افتد و به جامعهِ شوک وارد می‌کند؟! چرا در طول این 5 سال، قیمتِ بنزین نیز مانند سایر کالاها و نهاده‌ها به صورت آرام و پلکانی تغییر نکرده است تا از تغیر ناگهانی آن و بروز شوک در جامعه، جلوگیری به عمل آید؟ چرا با وجود هزینه سرسام آور نصب دستگاه‌های کارتِ سوخت در جایگاه‌ها، استفاده از کارتِ سوخت در طول چند سال اخیر به بوته فراموشی سپرده شد؟ این‌ها سوالاتی هستند که باید دولتمردان و سیاست‌گذرانِ عرصه انرژی ایران پاسخ دهند.

5-آیا سیاستِ سهمیه بندی و  قیمتِ بنزین آزاد 3000 تومانی مطلوب است؟ آیا جامعه کشش دفعی این قیمت را دارد؟ بعد از انتشار خبر فوق در رسانه ها و هجوم بسیاری به پمپ بنزین ها برای زدن یک باک «پر» و اعتراضات پس از آن و خارج شدن کنترل شرایطِ عمومی در برخی شهرها، نشان داد که جامعه کشش این قیمت را ندارد.  اصولاً چرا باید یک قیمتِ مصنوعی و غیر واقعی آنقدر تثبیت شود که نهایتاً با تغییر دفعی آن شوکِ عظیمی به کشور وارد شود؟

6-به نظر می‌رسد شاید یکی از بهترین راه‌حل‌ها برای حل معضل بنزین، افزایشِ پلکانیِ قیمتِ بنزین در طول 15 ماه یا بیش‌تر است. به این معنی که دولت به صورت کاملاً شفاف و واضح مردم را در جریان روند کار قرار دهد و به مردم اعلام کند که بنا دارد در طول 15 ماه، بنزینِ آزاد را از لیتری 1000 تومان، به لیتری 3000 تومان برساند. اولین مزیت این کار این است که جلوی یک «شوکِ دفعی» عظیم را می‌گیرد و به صورتِ پلکانی و در طول 15 ماه به هدفِ مطلوب می‌رسد. دوم این‌که افزایشِ محدودِ قیمت در هر ماه، تاثیر چندانی بر اقتصادِ خانوارها ندارد و موجبِ تفاوت زیادی در سبد مصرفی خانوارها نیز نمی شود. البته باید با حمایت گام به گام از اقشار متوسط و ضعیف، آن‌ها را برای موفقیت طرح، همراه کرد.

 

7- نباید فراموش کرد که بر اساس مبانی علمِ اقتصاد هرگونه سیاست دو نرخی مردود است و اگر به هر دلیلی این سیاست پذیرفته شد باید محدودیتِ زمانی و موضوعیت داشته باشد. چرا که سیاست دو نرخی منبعِ فساد و رانت است. بعلاوه این سیاست نمی‌ تواند مانع از قاچاقِ سوخت و بنزین شود. بنابراین این تصمیمِ دولت نباید خیلی طولانی شود و هر چه زودتر باید به فکر اصلاحِ ریشه ای موضوع «یارانه‌ی بنزین» باشد.             

 

 *دکترای اقتصاد بین‌الملل

 

 

**چاپ شده در شماره‌ی 514 سیمره(1398/08/26)

 

 

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004