شما اینجا هستید: خانهیادداشتضرورت پیوند بین «گفتمان» و «عمل»!

ضرورت پیوند بین «گفتمان» و «عمل»!

چهارشنبه, 05 شهریور 1393 ساعت 08:51 شناسه خبر: 927 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
seymare seymare sh.sharafi

 به بهانه‌ی معارفه‌ي مدیرکل جدید ارشاد لرستان/ ضرورت پیوند بین «گفتمان» و «عمل»!
«ما فرهنگ سرهنگی نمی‌خواهیم.» «فرهنگ، بخش‌نامه‌ای و دستوری نیست»، «تابع سلایق شخصی نخواهم بود،» «باید به اهالی هنر و فرهنگ اعتماد کنیم،» و امثال این‌ گزاره‌های نویدبخش خبری، بخشی از سخنان مدیرکل جدید ارشاد لرستان در روز معارفه‌اش بود.


حجت‌الاسلام حمیدرضا حنان که پنج‌شنبه30 مردادماه به‌عنوان مدیرکل جدید ارشاد لرستان معارفه شد، گفته می‌شود نزدیک به اصلاح‌طلبان است و جدای از نزدیکی‌ سیاسی‌اش به «جریان تنومند اصلاحات»، جملات نویدبخشی بر زبان جاری ساخت که بسیاری از اهالی هنر، فرهنگ و رسانه‌ی دیار بلوط و مفرغ را خوش‌حال کرده است.
حنان دانشجوی دکترای مبانی حقوق اسلامی است و به‌خوبی با الفبای علوم انسانی از جمله حوزه‌‌ی فرهنگ آشناست.
در جامعه‌شناسی گفته می‌شود ذات فرهنگ، «دیالکتیکی» است؛ به این معنی که ارزش‌های فرهنگی و ضدارزش‌های هر زمانه‌ای وقتی در مسیر تحولات اجتماعی/ اقتصادی و سیاسی و تکنولوژیک قرار می‌گیرند دچار تحول می‌شوند و البته اثر می‌گذارند و اثر می‌پذیرند.
همواره هر مدیری که تازه بر مسند مدیریت تکیه می‌زند وعده‌هایی بر زبان جاری می‌سازد بلکه دیدگاه خود را به‌طور شفاف برای مردم توضیح دهد و بتواند تأثیری اساسی در حوزه‌ی کاری‌اش داشته باشد؛ اما گذر زمان و پای نهادن در میدان عمل، آرام آرام بسیاری از این مدیران را از ایده‌آل‌گرایی و کنش‌گری فعال به «محافظه‌کاری» سوق می‌دهد.
در جامعه‌شناسی سیاسی گفته می‌شود مدیر محافظه‌کار از تغییرات استقبال می‌کند اما نه از تغییرات اساسی بلکه از تغییرات جزیی؛ تغییرات جزیی‌ای که اگر رقیب سیاسی هم رأی می‌آورد همان‌ها را اجرا می‌کرد. 
در طول 15 سال گذشته و به‌ویژه پس از حماسه‌ی دوم خرداماه 76 بارها و بارها دیده‌ایم مدیرانی را که گفتمان اصلاح‌طلبانه نسبت به فرهنگ و هنر داشته‌اند و از این سخن گفته‌اند که ظرفیت‌‌های فرهنگی از جمله پتانسیل موسیقی ملی و بومی گسترش خواهد یافت اما در عمل، آن‌هنگام که قرار بوده مثلاً یک خواننده‌ی مشهور وطنی که البته مجوز قانونی برگزاری کنسرت را نیز اخذ کرده، کنسرت موسیقی برگزار کند با «فشار گروه‌هایی»، آن کنسرت لغو شده است! و وعده‌های این‌گونه مدیران اصلاح‌طلب نیز محقق نشده. اجرایی نشدن وعده‌های انتخاباتی چیزی است که هماره سرخوردگی سیاسی و اجتماعی را در بین حامیان اجتماعی رقم می‌زند و این سرخوردگی هم مختص یک جریان خاص سیاسی نیست و ممکن است برای هر جریان سیاسی‌ای اتفاق بیفتد.  
بنابراین تجربه‌های تاریخی به ما تلنگر می‌زند که «گفتمان‌گرایی» به معنی «عمل‌گرایی» نیست و باید تلاش شود گفتمان به مرحله‌ی عمل برسد تا یک نقطه‌ی تلاقی بین گفتمان و عمل ایجاد شود و نه عمل‌گرایی افراطی در امور فرهنگی و سیاسی حاکم شود نه این‌که شعارگرایی و گفتمان‌گرایی به تنها قاعده‌ی رایج مدیران تبدیل شود و خبری از عمل نباشد.
گفتمان اصلاح‌طلبانه به فرهنگ و هنر که در سخنان مدیرکل جدید ارشاد لرستان هم دیده شد باید پیوندی آرام و به‌دور از جاروجنجال با «عمل» داشته باشد. یادآوری این‌که واژه‌ی گفتمان در جامعه‌شناسی به «مفصل‌بندی» گزاره‌هایی گفته می‌شود که متناسب با شرایط اجتماعی و سیاسی هر زمان می‌تواند هواداران بسیاری در جامعه داشته باشد. برای نمونه، وقتی سخن از این نکته رانده می‌شود که موسیقی، ارزشی به مثابه ارزش علم ریاضی دارد یک گزاره‌ از گفتمان اصلاح‌طلبانه به کلیت فرهنگ است که موسیقی هم البته جزویی از آن گفتمان شمرده می‌شود. در برابر این گفتمان، گفتمان طالبانیسم فرهنگی قرار دارد که «نگاهی توتالیتر و اجبارآمیز» به فرهنگ دارد و می‌خواهد فرهنگ را به‌صورت یک کلیت واحد اجباری برای همه‌ی افراد جامعه تهیه و تنظیم کند تا به مانند نسخه‌ای اجباری پیچیده شود و همه‌ی شهروندان هم موظف شوند این نسخه‌ی واحد را اجرا کنند. 
اما این‌که این گزاره‌ی گفتمانی تا چه حد به مرحله‌ی عمل برسد همواره محل بحث به‌ویژه در جامعه‌ی ما بوده است. اینک مدیرکل جدید ارشاد لرستان وعده‌هایی گفتمانی داده است حول نقطه‌ (دال) مرکزی فرهنگ گفتمانی اصلاح‌طلبانه که در گزاره‌ی «فرهنگ سرهنگی نمی‌خواهیم!» متجلی شده و از این نقطه‌ی مرکزی، معانی و مصداق‌های فرهنگی (مدلول‌ها)، باید به عمل بیاید. 
آيا گفتمانی که مدیرکل جدید ارشاد لرستان در سخنان آغازینش از آن دفاع کرده است، پیوندی محکم و استوار با «عمل» برقرار مي‌سازد؟
همه‌ی گزاره‌هایی که آقای حنان از آن‌ها سخن گفت، زیرمجموعه‌ی گفتمان اصلاح‌طلبی است که توانست در رقابت‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری خردادماه 92 اکثر شهروندان شرکت کننده در انتخابات را قانع کند که به این گفتمان رأی بدهند.
اما مدیرکل جدید ارشاد باید در عمل نشان دهد تا چه حد تسلیم فشارهای سیاسی (نه قانونی) بیرون از مجموعه‌ی ارشاد برای کوتاه آمدن از وعده‌هایش نمی‌شود و تا چه حد در عمل، به همان وعده‌هایی که در آیین معارفه‌اش داده است پایبند خواهد بود. 
از این رو، شاید «کنش‌گری گفتمانی» برای این‌که بتواند تحولات اساسی متناسب با گفتمان تدبیر و امید را رقم زد برای یک مدیر، کافی نباشد و «عمل‌گرایی» نیز بایستی به حوزه‌ی گفتمان مدیران تدبیر و امید راه یابد. 
در «عمل‌گرایی گفتمانی»، یک مدیر به‌ویژه مدیری با حوزه‌های گسترده‌ی کاری هم‌چون مدیرکل ارشاد باید راه‌کارهایی قابل اجرا در آستین تدبیر مدیریتی خود داشته باشد تا بشود گزاره‌های مفصل‌بندی شده‌ی گفتمان تدبیر و امید و اعتدال و اصلاحات (در چارچوب قانون اساسی) را به مرحله‌ی عمل درآورد و ما توصیه می‌کنیم آقای حنان این راه‌کارها را از همین ابتدای کار با مشورت‌خواهی از کارشناسان خبره‌ی فرهنگی و هنری استان، به‌تدریج از «گفتمان» به مرحله‌ی «عمل» برساند تا شاهد پویایی و بالندگی ارشاد لرستان در همه‌ی زمینه‌های فرهنگی و هنری باشیم.     مدیرکل جدید ارشاد برای این‌که بتواند وعده‌های جذاب خود را به مرحله‌ی اجرا درآورد بایستی یک نگاه به گفتمان و یک نگاه به راه‌های عملی شدن گزاره‌های گفتمانی تدبیر و امید داشته باشد. با توضیحات گفته شده به این نتیجه می‌رسیم که پایبندی به گفتمان اعتدال و اصلاحات شاید شرط لازم برای سکان‌داری یک وزارت‌خانه یا یک اداره کل استانی باشد اما برای رضایت‌مندی حامیان تدبیر و امید، «شرط کافی» نیست؛ بلکه «عمل‌گرایی» و گام نهادن در مسیر اجرای تدریجی وعده‌های داده شده است که «شرط کافی» را رقم می‌زند واگر چنین شد آن‌گاه مشروعیت دولت حسن روحانی  نزد اهالی فرهنگ و هنر استان، سیر صعودی به خود می‌گیرد. 
* خبرنگار ارشد هفته‌نامه‌ی سیمره و دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی سیاسی

 

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004