شما اینجا هستید: خانهیادداشتسفرهاي استاني دولت‌ها در چالش‌هايي قابل تأمل

سفرهاي استاني دولت‌ها در چالش‌هايي قابل تأمل

جمعه, 11 مهر 1393 ساعت 14:51 شناسه خبر: 979 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

سفرهاي استاني دولتها با هر هدف، از ابتدا، با چالشهايي روبهرو بوده كه مغفولماندن نگاه آمايشي در توزيع مصوبه‌ها از مهمترين آنهاست؛

 شايد اگر گزارشهايي نظير آنچه هر سال سازمان مديريت و برنامهريزي  كشور از عملكردهاي برنامه تهيه ميكرد و هنوز هم اين روش در معاونت راهبردي رئيسجمهور زير عنوان گزارش اقتصادي-اجتماعي دنبال ميشود؛ در خصوص عملكرد سالانه يا دورهاي سفرها نيز تهيه ميشد، اينك امکان داشت به صورت كميتر در اين خصوص نظر داد ولي با خلأ هرگونه اطلاعات مدون و دادههاي رسمي جامع، بررسيها در اين نوشتار، بيشتر جنبهي كيفي به خود ميگيرد. بر اين اساس:

1-در رويكرد سفرها، با غلبهي تاكتيك بر استراتژي، اغلب، منطق برنامهريزي توسعهي يكپارچه، بهطور عملي به حاشيه ميرود. در نتيجه، نگاه غيرآمايشي، با تأسي از ميراث سنگين و مقاوم بخشينگري حاكم در طي ششدهه برنامهريزي، بر فضاي مصوبهها نيز حاكميت مييابد و چنان ميشود كه در بسياري از مصوبهها، كمتر به استخوانبندي فضايي و طراحي ساختاري مناسب براي شكلگيري تعادلهاي سرزميني توجه ميشود؛ در اين مدل كه به پيوندهاي بين شهرستاني و بيناستاني كمتر نگاه ميكند گاه تعارضها، مغايرتها و تنشهايي شكل ميگيرد كه نمونهي دم دست آن در استان لرستان پيش رو است؛ در اين نمونه، بر روي رودخانهاي، سد كمال صالح در استان مركزي ساخته ميشود كه پيش از آن، با محاسبه و توجيه استفاده از آب همان رودخانه، سد مروك در پاييندست آن در استان لرستان در دست ساخت بوده است و چنين است كه به علت غيبت نگاه آمايشي در مصوبهي بعدي و بيتوجهي به مقولهي بسيار مهم پيوندها در طراحيهاي بين مكاني و سرزميني اينك سد مروك به گونهاي با مشكل آبگيري روبهرو شده است كه مقامهاي استان لرستان در حال رايزني و در صورت بينتيجه بودن، اقدام قضايي براي تعيين حقآبهي سد پاييندست هستند.

2- برخي از مصوبهها، سكونتگاههايي را هدف قرار ميدهند كه پيشتر، از انبوهي از سرمايهگذاريهاي عمراني و اقتصادي و به تبع آن، توسعهي فعاليتها و زيرساختها سود جستهاند؛ تجربه ميگويد: چنين مصوبههايي بيش از آنكه بازتاب نيازهاي يك حيطهي جغرافيايي باشد، تصويرگر چانهزنيها و نفوذ برخي صاحبان نفوذ و تعاملهاي جاري بين شبكههاي مختلف سياسي و تصميمگيري در يك سيستم رانتخواري است؛ در چنين شيوهاي كه نه همهي سكونتگاهها را يكسان ميبيند و نه انسانهاي گرهخورده با آن سكونتگاهها را و به دور از هر نوع نگرش فضايي و تعادل‌‌بخشي ناحيهاي و منطقهاي و تحت تأثير رويكردهاي بخشي و گاه شخصي شكل ميگيرد، اغلب نه به فرصتها و قابليتهاي ديگرنقاط توجه دارد و نه به محدوديتها و تهديدهاي مكانهاي هدف مصوبه، كه پيامد چنين شيوهي تصميمگيري بهطور بديهي افزايش شكافهاي توسعهي دروناستاني و بيناستاني است.

3- با نگاهي به چگونگي اجراي مصوبهها ميبينيم كه بعضي از آنها به علت عدم پشتيباني بودجهاي و يا تخصيص ناكافي، يا هرگز اجرا نشده و يا اجرايشان در حدي غيرمعمول، به درازا كشيده آنگونه كه اين تصور در جامعه بهوجود آمده است كه اين مصوبهها بيشتر جنبهي صوري و حتا در نگاهي بدبينانهتر، تبليغاتي داشته است. چنين وضعيتي، با تبديل ارزش يك سفر، به ضدارزش و فرصت به تهديد، بر رابطهي دولت - ملت و آنچه اعتماد نام گرفته است خدشه وارد ميكند آن هم در شرايطي كه به قولي: براي «اعتماد» نميشود «المثني» صادر كرد.

4- اغلب مصوبهها كه بعد از انحلال سازمان مديريت و برنامهريزي، بهرغم ادعاهاي مطرحشده، فاقد مطالعه و كار كارشناسي لازم بودهاند، معلوم نيست در برنامههاي توسعهي اقتصادي- اجتماعي- فرهنگي كشور بر چه جايگاهي نشستهاند و آيا اين مصوبهها تصميمهايي موضعي بوده و يا در برخوردي نظاممند، به برنامهي توسعه پيوند خوردهاند. از سويي، عاليترين هيئت اجرايي كشور به استاني سفر كرده است كه گاه اجراي برخي از مصوبههاي چند روزهي آن، با اعتبار نجومي حتا ميليارددلاري همراه بودهاست و اگر سازمان مديريت و برنامهريزي منحل نميشد اجراييشدنشان به چندسال مطالعه نياز داشت. در چنين الگويي به علت خانه بر شن ساختنهاي بيمطالعه، گاه تنها نامي از مصوبهها در حافظهي تاريخي يك منطقه بر جاي خواهد ماند.

5- يكي از برنامههاي سفرها، نشست رئيس دولت در مركز استان و وزيران در برخي شهرستانها، با نخبگان است؛ آن هم معمولاً در روز پاياني سفر كه تصميمها پيشتر، گرفته شده است. اين بدان معناست كه نظر نخبگان در اين نشستها صرفاً جنبهي تزييني براي سفرها دارد. در نتيجه، بر اساس يك دهه تجربهي اينگونه سفرها، اين نشستها بيشتر به فرصتي براي ايراد سخنراني و ارايهي نظرهاي دولت اختصاص مييابد و اين همه، فارغ از آن است كه در اصل، چه كسي در تعريف نخبه گنجيده و به نشست راه يافته است، همچنين نخبگان منطقه چگونه شناسايي، گزينش و به نشست دعوت شدهاند!

6- در حالي كه سفرهاي دولتها دارد وارد دهمين سال خود ميشود، هنوز هيچگونه گزارشي از اين برنامهي دولتي انتشار نيافته است. در نتيجه، معلوم نيست:

الف- در هر استان، چند پروژه، با چه ميزان اعتبار و براي كدام قلمروهاي جغرافيايي به تصويب رسيده است!؟

ب- علت عدم اجراي پروژههاي نااجرامانده و يا به درازا كشيدن غيرقابل قبول آنها چه بوده است!؟

پ- زمانهاي پيشبينيشده براي اجرا، تا چه حد محقق شده است!؟

ت- توزيع جغرافيايي پروژهها و اعتبارها چه تناسبي با اصل 44 قانون اساسي و توازنهاي منطقهاي داشته است!؟

ث- در اين حيطه چه استانهايي با چه سطح از توسعه و چه ميزان جمعيت، چه تعداد از مصوبهها را با چه مبلغ اعتبار به انجام رساندهاند!؟

ج- ميانگين اعتبار هزينهشدهي هر پروژه (مصوبه) براي هر استان در درون استان و هر شهرستان از استان، چه مبلغ بوده و شاخصهاي تفاوت بر كدام منطق تكيه داشتهاند!؟

7- در غيبت سازمان مديريت و برنامهريزي، دولتها هر آنچه خواستند، بيهيچ دغدغه و فارغ از اصول مسلم برنامهريزي و بودجهريزي تحت عنوان مصوبههاي سفر مصوب كردند و اين در حالي است كه طبق اعلام معاون برنامهريزي رئيسجمهور؛ سازمان مديريت و برنامهريزي قرار است دوباره احيا شود؛ هرچند بر پايهي اظهار نظر آقاي نوبخت: «براي هويتبخشي به سازمان موصوف، سناريوهاي متفاوتي مطرح است» ولي به هر حال، باززندهسازي اين سازمان بايد بتواند بر چگونگي تصويب و اجراي مصوبههاي سفرها هم بهخاطر نقشي كه در توسعهي مناطق دارند، تأثير بگذراد و اگر چنين نشود و سازمان مديريت تحت هر نام و تعريف و چارچوبي، از فرايندهاي برنامهريزي، و انضباطهاي نظارتي دور بماند و قدرت تصميمگيري در سفرها، باز هم نزد مسئولان استانها و دستگاههاي ستادي مركز بلوكه شود، در آن صورت، در آينده نيز، در، بر همان پاشنه خواهد چرخيد؛ با مصوبههاي خلقالساعه و فارغ از مطالعات و سازوکارهاي برنامهريزي و نظارتي که فلسفهي وجودي سازمان احيا شده را هم با ابهامهايي مواجه خواهد کرد.

*سرمقاله‌ي سيمره‌ي شماره‌ي 291 (10/7/93)

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004